07.05.2022

Стихи о скоротечности жизни

 


Людям свойственно размышлять иногда о скоротечности жизни. Творческие люди могут облечь свои мысли в художественную форму. Хотя на эту тему написано много произведений, мой выбор остановился на двух стихотворениях. Первое известно многим, но в моей памяти оно вызывает воспоминание об уроках русского языка на пятом курсе БГПУ, где нам его читала преподаватель и вызывает в памяти картины начала 2000-х, когда я был молод, полон сил и заканчивал вуз :). А второе случайно попалось мне на глаза в прошлом году в газете одного предприятия. Поскольку произведение было трогательным и хорошо написанным, я провел маленькое исследование о нем в интернете и нашел его доработанную в конце 2010-х версию с печальным финалом. Именно тогда я подумал познакомить читателей блога с обоими стихотворениями.

Олег Молотков. Человеческая комедия. Инженерный вариант

Мама, сказка, каша, кошка,

книжка, яркая обложка,

Буратино, Карабас,

ранец, школа, первый класс,

грязь в тетрадке, тройка, двойка,

папа, крик, головомойка,

лето, труд, колхоз, солома,

осень, сбор металлолома,

Пушкин,  Гоголь, Дарвин, Ом,

Ганнибал, Наполеон,

Менделеев, Герострат,

бал прощальный, аттестат,

институт, экзамен, нервы,

конкурс, лекция, курс первый,

тренировки, семинары,

песни, танцы, тары-бары,

прочность знаний чет-нечет,

радость, сессия, зачет,

стройотряд, жара, работа,

волейбол,  газета, фото,

общежитье, ”взятка”, “мизер”,

радиола, телевизор,

карандаш, лопата, лом,

пятый курс, проект, диплом,

отпуск, море, пароход,

по Кавказу турпоход,

кульман, шеф, конец квартала,

цех, участок, план по валу,

ЖСК, гараж, квартира,

теща, юмор и сатира,

детский сад, велосипед,

шашки, шахматы, сосед,

шашлыки, рыбалка, лодка,

раки, пиво, вобла, водка,

сердце, печень, лишний вес,

возраст, пенсия, собес,

юбилей, банкет, награда,

речи, памятник, ограда.

1975


Мальвина Матрасова. Девочке три.

Девочке три, она едет у папы на шее.

Сверху всё видно совсем по-другому, чем снизу.

Папа не верит, что скоро она повзрослеет.

Папа готов воплощать в жизнь любые капризы...


Девочке шесть, на коленках у папы удобно.

Он подарил ей щенка и большую конфету.

Папа колючий, как ёж, и как мишка, огромный.

Папа умеет и знает вообще всё на свете...


Девочке десять, и ей захотелось помаду.

Спёрла у мамы, накрасила розовым губы.

Папа ругался, кричал, что так делать не надо.

Папа умеет бывать и сердитым, и грубым...


Девочке скоро пятнадцать, она повзрослела.

В сумочке пачка «эссе» в потаённом кармане.

Папа вчера предложил покататься на шее.

Девочка фыркнула: "Ты же не выдержишь, старый"...


Девочка курит в окно и отрезала чёлку.

Девочка хочет тату и в Египет с подружкой.

Папа зачем-то достал новогоднюю ёлку.

Девочке это давно совершенно не нужно...


Девочке двадцать, она ночевала не дома.

Папа звонил раз пятьсот или может быть больше.

Девочка не подходила всю ночь к телефону.

Папа не спал ни минуты сегодняшней ночью...


Утром приехала, папа кричал и ругался.

Девочка злилась в ответ и кидалась вещами.

Девочка взрослая, так говорит её паспорт.

Девочка может бывать, где захочет, ночами...


Девочка замужем, видится с папой нечасто.

Папа седой, подарил ей большую конфету.

Папа сегодня немножечко плакал от счастья:

Дочка сказала, что он превращается в деда...


Девочке тридцать, ей хочется к папе на шею.

Хочется ёлку, конфету и розовый бантик.

Девочка видит, как мама и папа стареют.

В книжке хранит от конфеты разглаженный фантик...


Девочка очень устала и плачет ночами.

Папа звонит каждый день, беспокоясь о внучке.

Девочка хочет хоть на день вернуться в начало,

Девочка хочет домой, хочет к папе на ручки...


Девочка-женщина с красной помадой и лаком.

Девочка любит коньяк и смотреть мелодрамы.

Папа звонил, и по-старчески жалобно плакал.

В ночь увезли на карете в больницу их маму.


Мама поправилась, девочка ходит по кухне.

Пахнет лекарствами и чем-то приторно сладким.

Девочка знает, что всё обязательно рухнет.

Девочке хочется взять, и сбежать без оглядки

В мир, где умеют назад поворачивать время.

Где исполняются влёт все мечты и капризы.

Где она едет, как в детстве, у папы на шее,

И ей всё видно совсем по-другому, чем снизу...


P.S.

Девочке тридцать один.

Представлялось иначе.

Снизу подвал, в нём по пятницам бальные танцы. 

Мама у нас. Постоянно безудержно плачет. 

Ты бы ещё хоть на пару куплетов остался.

Знаешь, я буду писать тебе каждую осень. 

Я почему-то считаю, ты точно услышишь. 

Тут холодает, сегодня всего лишь плюс восемь. 

Листья опали, и чёрными сделались крыши.

Тут холодает. И это я не о погоде. 

Корочкой льда покрываются свежие раны. 

Мне говорят, эта боль никогда не проходит. 

Я утешаюсь, что просто пока ещё рано.


Я утешаюсь. Я знаю, что необходимо.

Это - взросления самая страшная веха.

Девочкин папа всегда будет самым любимым.

Даже глядящий на девочку с самого верха.

2018?

***
И мои "5 копеек" в отношении этих чужих трудов. Между первым и вторым стихотворением хватает отличий. Первое написано в комедийном стиле, второе -- в трагическом; в первом в деталях жизнь одного человека от начала до конца, во втором -- отношения дочери с отцом в разрезе примерно тридцати лет жизни, где мало что известно за пределами этих отношений. Первое констатирует факты, второе передает чувства; первое безглагольное (этим отчасти и прославилось) со смежной рифмовкой, второе -- с использованием всех возможных частей речи и перекрестной рифмовкой. В первом нет надежды. Во втором прослеживается вера в бессмертие души. Наконец, первое стихотворение мужское, а второе женское.

И все же у этих произведений есть одна общая точка: оба о том, что человек рождается, взрослеет, стареет и умирает. Понятно, что у каждого свой взгляд на смысл жизни и надежду на жизнь после смерти, у этих авторов один, у меня -- другой, у кого-то еще -- третий... И взгляд может меняться, о чем говорят оба вышеупомянутые произведения. Но какие бы они ни были у человека, и первое, и второе стихотворение показывают, что жизнь скоротечна. И это может быть больно.

Еще одно достоинство обоих произведений, умение передать дух времени: в первом случае -- 70-е, развитой социализм, застой и свойственные этой эпохе попытки выживать и развлекаться, а во втором жизнь времен постсоветского общества потребления 2000-х и десятых.

P.S. Не люблю подбирать иллюстрации к таким темам, просто чтобы больше человек зашли на страницу и прочитали. Но... На фото моя мама. Начало 70-х. Возле Дома Кино (Красный костел). Ее молодость и материнство еще впереди. 28 января 2022 года она умерла... 

См. также

01.05.2022

Яшчэ раз пра песні, сэнс якіх разумеюць няправільна

 Фактычна, гэты пост -- працяг папярэдняга, напісанага ў мінулым годзе. Але ў мінулым паведамленні я пісаў пра песні, якія людзі разумелі няправільна з прычыны неразумення мовы, на якой яе спявалі. А цяпер хачу звярнуць увагу на некаторыя песні, якія людзі разумелі, але па-свойму.

1


Песня "Делу время" (1984) А. Пугачовай, дзе спявачка з'вяртаецца да шумных суседзяў, стала для некаторых саавецкіх людзей магчымасцю ціха выражаць пратэст супраць савецкай улады. На канцэртах прымадонны гледачы часам падхоплівалі прыпеў "Эй, вы, там, наверху!", адрасуючы яго кіраўніцтву СССР. (Аналагічным чынам на п'есе "Незнайка на месяцы" ў адным маскоўскім тэатры некалькі год таму фраза "Хто такія паліцэйскія? Гэта бандыты!" сарвала апладысменты дарослай публікі).

2


Песня "Перемен" (1986) В. Цоя была пра перамены ўнутры чалавека, але стала нефармальным гімнам палітычных пратэстаў, асабліва ў 2010-х гг
. Так падчас мінскіх летніх пратэстаў 2011 г. гэта песня выкарыстоўвалася як заклік да палітычных зменаў. Пазней гэта песня гучала на пратэстах у Маскве 2019 г. і ў Хабараўску ў 2020 г. Падчас пратэстаў 2020 г. у Беларусі яе актыўна слухалі толькі ў жніўні, потым па папулярнасці яе абыйшла песня "Муры турмы". Нягледзячы на распаўсюджаныя чуткі, у Беларусі выкананне "Перамен" на канцэртах не забаронена, але за выкарыстанне на палітычных акцыях могуць быць праблемы.

3

Песня "Я люблю вас, девочки" (1989) Р. Жукава не мае ў сваім змесце нічога эратычнага, але некаторымі слухачамі ўспрымалася як праява бісексуальнасці артыста. Прычына ў фразе прыпеву "я люблю вас, девочки, я люблю вас, мальчики". Ёсць неправераная інфармацыя, што на некаторых канцэртах спяваку ў адказ на гэту фразу крычалі "ды выберы ты ўжо!". Часткова гэта пацвярджаецца некаторымі каментарыямі ненавіснікаў артыста ў сацыяльных сетках. Але, калі параўнаць з папярэднімі двума прыкладамі музычных кампазіцый, то гэта песня не стала гімнам бісексуалаў, ва ўсялякім разе такіх звестак не маю :)

У каментарыях можна прывесці іншыя выпадкі, калі песням слухачы адмыслова надавалі іншы сэнс.

09.04.2022

Вуліцы Мінска. Здымкі на бегу. Частка 2

 Працягваю тэму вуліц беларускай сталіцы, фотаздымкі якіх я рабіў, калі знаходзіўся там па сваіх перакладчых справах. У частцы 1 я апісаў вул. Калініна, Мяржынскага і Трактаразаводскі пасёлак. Цяпер звярну ўвагу на яшчэ некаторыя мінскія вуліцы. Пры неабходнасці на фотаздымкі можна націснуць, каб павялічыць іх.

Вуліцы Чарнышэўскага і Чорнага

Вуліца Чарнышэўскага звязвае вул. К. Чорнага і Я. Коласа.

Для вуліц Чарнышэўскага, Чорнага і часткова Калініна характэрна 4-павярховая жылая забудова. Гэты раён засялілі даўно і, відавочна, тут жывуць пераважна пажылыя небагатыя людзі, калі судзіць па балконах дома № 12 на гэтым фота.


У дд. 4 і 3 частка бакавых акон закладзена цэглай. Дакладна не ведаю з чым гэта звязана, але мяркую, што кватэры там скупілі пад офісы, як на вул. Серафімовіча ў падобных дамах, і зрабілі офісы пад свае патрэбы

Чарнышэўскага 9 мае крыху незвычайны дызайн архітэктуры для гэтай вуліцы

Недалёк ад скрыжавання з вул. Калініна, калі ісці ў бок бульвара Талбухіна сканчаецца царства 4-павярховых жылых будынкаў. Спачатку ідзе сучасны офіс МТІС побач з 9-павярховым жылым будынкам...
...А потым дом з муралам Кузьмы Чорнага. Дом існуе даўно, а мурал зрабілі ў 2010-х.
Здымкі А. Берастоўскага, студзень 2022 г.

Грушаўка

Гэты раён набыў цяперашні выгляд у канцы 2010-х. А яшчэ ў першай палове мінулага дзязяцігоддзя тут былі пераважна кварталы сядзібнага тыпу.

Вуліцы Папаніна і Парашутная, Грушаўскі сквер

Скрыжаванне вуліц Папаніна і Шчорса. Здаецца, 2-павярховая маласямейка -- гэта Папаніна 16, а вышынны дом за ёй -- Папаніна 18. Цікавая кампазіцыя, якая паказвае кантраст старога і новага Мінска.


Від са скрыжавання вул. Папаніна і Шчорса ў адзін і другі бок вуліцы Папаніна.

У пад'ездзе 3 па Папаніна 11 ёсць пад'ёмнік для калясачнікаў. Гэта вельмі прагрэсіўны момант, калі ён працуе, а не так, як тут.

Паркоўка каля Грушаўскага сквера і вышынны будынак (пр. Дзяржынскага, 15) на заднім плане.

Папаніна 7 насупраць Грушаўскага сквера. Здымкі А. Берастоўскага, студзень 2022 г.

У Грушаўскім скверы ёсць і 2 дзіцячыя пляцоўкі і велапаркоўкі ля лавак

На старым дрэве плакат "даю кісларод". Праўда, плакат прымацаваны жалезным дротам, што не добра для гэтага донара свежага паветра.

Двухпавярховы Мінск на вуліцы Парашутнай. За домам 6 барачнага тыпу можна заўважыць дом 4 сядзібнай забодовы.
А так выглядае задні двор на Папаніна 7. Здымкі А. Берастоўскага, красавік 2022 г.

Вуліцы Люксембург і Хмялеўскага і праспект Ф. Дзяржынскага


Від на абодва бакі вуліцы Розы Люксембург са скрыжавання з вул. Хмялеўскага

Сацыяльна-педагагічны цэнтр на Люксембург, 104. На адным здымку 2 асаблівасці вуліцы: 1) шмат 3-павярховых будынкаў (і жылых, і адміністратыўных), 2) нумарацыя ідзе ад дома 80А, дамоў 1-80 проста не існуе. Гэта напамін аб далёкім мінулым вуліцы. Да 1922 г. яна была вуліцай Метвееўскай і цягнулася да вуліцы К. Цэткін. У 1970-х падчас будаўніцтва праспекта Дзяржынскага вуліцу значна скарацілі. Яшчэ важны нюанс: гэта вуліца дала нефармальную назву усяго наваколля -- "Розачка". Праўда, са з'яўленнем станцыі метро "Грушаўка" ў 2012 г., наваколле гэтай станцыі сталі называць "Грушай", пацясніўшы "Розачку" бліжэй да граніц самой вуліцы.

А дом 97 мае 6 паверхаў. Машыны, прыпаркаваныя на праезнай частцы, -- гэта напамін пра тое, што ў савецкі час не планавалася дазваляць кожнай сям'і мець сваё аўто. 

Яшчэ адзін здымак кантрастаў: 4-павярховы жылы дом на Хмялеўскага, 33, які стаіць тут з савецкіх часоў і ўльтрановы комплекс вышынных будынкаў па пр. Дзяржынскага 20-22 (дарэчы, з добрай паркоўкай у двары).

У 2022 г. у Мінску з'явіліся аўтаматы па продажу пітной мінералізаванай вады ва ўласную тару. Адзін такі стаіць ля Дзяржынскага, 20 (на фота) і яшчэ адзін -- ля Дзяржынскага, 22.
Здымкі А. Берастоўскага, студзень 2022 г.

Мінск Мір

Гэты комплекс жылых кварталаў будуецца з другой паловы 2010-х на месцы аэрапорта "Мінск-1" і некаторых прамысловых аб'ектаў побач са старым аэрапортам. Вышынныя дамы на тэрыторыі Мінск Міра бачны за сотні метраў.

Сядзібная забудова Нафтавай вуліцы на фоне хмарачосаў вуліцы Аэрадромнай. Прыватны сектар у межах Нафтавай вул. -- Нафтавага завулка -- Сянніцкага праезду -- Сянніцкай вул. яшчэ жывыя па стане на канец сакавіка 2022 г., але будуць знесены пад новабудоўлі. Фота А. Берастоўскага, верасень 2021 г.

Вышынныя дамы "Міра" па-за межамі  вул. Кіжаватава. Від з вул. Казінца. Фота А. Берастоўскага, кастрычнік 2021 г.

Від на Мінск-Мір за акна тралейбуса. Фота А. Берастоўскага, красавік 2022 г.


Кальварыйская вуліца і "Плошча сцяга"

Тэме Кальварыйскай вуліцы варта было б прысвяціць асобнае паведамленне і ў сувязі з гісторыяй даўно мінулых дзён, і ў дачыненні драматычных падзей 2020 г. Але пакуль ёсць толькі тое, што трапіла на вока "на бегу".

Кальварыйская 44. Будынак рыхтуюць да новага карыстальніка, таму вокны зацягнуты плёнкай, а з фасада знялі савецкія надпісы "Продукты" і "Промтовары" з літарай "О" пад нуль. Здаецца потым будынак перайшоў "Еўраопту".

Жылыя комплексы на скрыжаванні вул. Скрыганава і Кальварыйскай, тэрыторыя якіх у 2020 г. атрымала нефармальную назву "Плошча сцяга" па аналогіі з плошчай Дзяржаўнага сцяга на пр. Пераможцаў. Назва была звязана з тым, што мясцовыя жыхары доўга трымалі на дроце паміж дамоў вялікі бел-чырвона-белы сцяг у знак пратэсту. Пасля таго, як вулічныя шэсці заціхлі на дахах гэтых дамоў, як і ў комплексу "Каскад" і ў некаторых дамах Новай Баравой міліцыя паставіла дзяржаўны сцяг у знак перамогі над удзельнікамі пратэсту. На фота сцяг бачны толькі палоскай над дахам. Пры гэтым звычайна дзяржаўныя сцягі пастаянна трымаюць ля ўваходу дзяржаўныя ўстановы, установы адукацыі і некаторыя магазіны Палітыка вешаць іх на дах жылых дамоў - выключэнне з правіла.
Фота А. Берастоўскага, жнівень 2021 г.

01.04.2022

Пахаванне. Успаміны

10 год таму давялося ўбачыць як хаваюць у беларускай вёсцы. Нябожчыца была з Кучак Маладзечанскага раёна. Туды яе адвезлі з горада, дзе яна памерла. Туды і мы ехалі на хуткасці 200 км/г з яе мінскімі сваякамі. Стаяў моцны мароз. Тады перад Новым 2009 годам зіма была люцейш за цяперашнюю. Нягледзячы на печку у машыне, ногі адмарозіў, так што чакаў прыезду на месца з нецярпеннем.


Калі мы прыехалі, на вуліцы вёскі стаяў невялікі натоўп людзей каля мікрааўтобуса. Заднія дзверы мікрааўтобуса былі адчынены. Там стаяла адчыненая труна. Цела старой жанчыны было асыпана кветкамі. Як раз, калі мы пад'ехалі, да нябожчыцы кінулася таксама немаладая кабета і пачала з ёнкам цалаваць яе твар. Пазней я даведаўся, што гэта была яе суседка, якая доўгі час была «ў контрах» з памерлай.

Перад тым, як павезці жанчыну на адпяванне ў царкву ў суседнюю вёску Маркава, мясцовыя жыхары правялі міні-малебен каля яе былога дома, які ўжо некалькі год як належыў камусьці з гарадскіх у якасці дачы. Адзін стары нараспеў чытаў малітвы, а 2-3 бабулі падпявалі «А-амінь!». Гэты стары кіраваў усімі рэлігійнымі цырымоніямі вёскі ў адсутнасць святара. З дома ніхто не выйшаў: была зіма, і новы гаспадар быў відавочна ў горадзе.

Мы пад'ехалі на легкавой машыне да маркаўскай царквы, але ні наша машына ні мікрааўтобус блізка пад'ехаць не маглі. Трэба было занесці труну ў царкву, пакуль чакалі святара. Для гэтага нанялі некалькі маркаўскіх мужыкоў, яшчэ не старых, але моцна прапітых. Адзін з такіх грузчыкаў нечым нагадваў Істоту з рамана пра Франкенштэйна. Агледзіўшы сітуацыю, ён гучна зарагатаў. Ніхто не рабіў яму заўвагі. Мы з вадзіцелям, які вёз мяне з Мінска, зірнулі адзін на аднаго і вырашылі дапамагчы ім несці дамавіну: на мясцовых алкашоў надзеі не было.

Дзякуючы гэтай сумнай цырымоніі я ўпершыню пабываў унутры вясковай праваслаўнай царквы. Але з нейкай прычыны мне там запомнілася толькі дзіўная для мяне канструкцыя , на якую мы ставілі труну. Спачатку я думаў застацца на набажэнстве, каб раптам мясцовыя адэпты зялёнага змія не перакулілі дамавіну падчас вынасу. Але потым вырашыў, што лепш выйсці, каб не абражаць пачуцці тых, хто там быў сваім няўдзелам у цырымоніі.

Потым павезлі памерлую на мясцовыя могілкі, дзе давялося несці труну ледзь не на галаве, прадзіраючыся скрозь хмызу і агароджы. Там адбылося яшчэ адно набажэнства, дзе стары, які вёў набажэнства ў Кучках, ужо падпяваў святару, дарэчы, маладому яшчэ мужчыне. Большасць прысутных падыходзілі да труны, каб пацалаваць нябожчыцы руку і лоб на развітанне. Потым труну закалацілі цвікамі – не ведаю чаму: зараз іх робяць з замкамі – і апусцілі на ручніках у яму, якую ўжо выкапалі загадзя. Некалькі чалавек кідалі зямлю рукамі паводле традыцыі, а потым адзін з мужыкоў закідаў усё жоўтым пяском утвараючы ўзгорак, на якім рыдлёўкай зрабіў выяву крыжа. Вакол магілы снег так і застаўся перамешаным з пяском.

Дачка памерлай дала грошы святару і пластыкавую сумку з бутэлькамі маркаўскім мужыкам, і наша калонна машын паехала ў Кучкі на памінкі.

У доме, дзе сваякі памерлай накрылі стол, мяне чакаў яшчэ адзін звычай. Кожны мыў рукі на вуліцы і выціраў ручніком паводле традыцыі. Я памыў рукі проста таму, што нягожа есці нямытымі рукамі, але атрымалася, што паўдзельнічаў у рытуальным ачышчэнні.

Перад захадам у пакой, дзе стаяў памінальны стол, усім прысутным далі па лыжцы, каб зачэрпнуць памінальнага супа. Можа гэта быў і не суп, але выглядала менавіта так. Дакладна гэта была не каша. Калі падышла мая чарга, я адмовіўся:
– Выбачайце, я другой веры трымаюся.
Мяне прапусцілі за стол, дзе, акрамя мяне не піў толькі вадзіцель, з якім мы разам неслі труну. Усё праходзіла даволі арганізавана. Стары цырымонімейстар прачытаў праваслаўную малітву на сумесі рускай, беларускай і царкоўнаславянскай. Потым усе пачалі есці. Стары заахвочваў:
– Дзяўчаты наліваюць хлопцам, а хлопцы дзяўчатам.

Час ад часу прыём ежы і размовы за жыццё перарываліся словамі цырымонімейстра, які даставаў старую рукапісную кнігу і прапанаваў спець песню. Гэта былі рэлігійныя спевы, пераважна на рускай с элементамі трасянкі, але мала звязаныя з царкоўнымі набажэнствамі, хутчэй мясцовы рэлігійны фальклор.

Даведаўшыся, што я не буду святкаваць Новы год, адзін з вяскоўцаў заўважыў:
– А мы раней таксама не святкавалі гэта. Для нас было адно свята – Каляды.

Усе памінкі цягнуліся каля двух гадзін і праз некаторыя інтэрвалы перарываліся спевамі. У канцы ўсе падняліся і пачалася апошняя памінальная малітва.

Каб не крыўдзіць пачуцці прысутных, я проста выйшаў на вуліцу. Маё паліто было завалена дзясяткамі іншых, і я выйшаў у швэдары, шукаць мясцовы біятуалет.

Калі мы прыехалі з могілак, яшчэ толькі пачынала змяркацца, а цяпер стаяў цёмны вясковы зімовы вечар. Ліхтарык мабільнага ледзь асвятляў дарогу. Холад стаяў сабачы, а глыбокі снег правальваўся ў боты.

Праз пару хвілін, я вярнуўся ў хату. У пакоі яшчэ ішло набажэнства, а я ўвесь калаціўся ад холаду. Вырашыў застацца ў кухні і пачаў прысядаць ды рабіць іншыя практыкаванні. Праз хвіліны дзве сагрэўся і пачаў проста слухаць, пра што спяваюць людзі ў пакоі. Чамусьці запала ў галаву думка: яны моляцца, каб Марыя ўпрасіла Бога не адпраўляць душу памерлай у пекла, якое ж шчасце ведаць, што Бог не такі жорсткі, нікога не катуе ў пекле і ўваскрэсіць памерлых у свой час.

Але ў той дзень я амаль не размаўляў на гэту тэму ні з кім з вяскоўцаў. Некаторыя з іх ужо не здзіўляліся, ні таму, што мінчанін размаўляе з імі па-беларуску, ні таму, што я не п'ю з імі, бо мы бачыліся раней. Праўда ў той вечар, калі ўжо большасць гасцей разыходзіліся, нейкі пажылы мужчына, які не быў са мной знаёмы, звярнуў увагу на маю беларускую:
– Вы размаўляе па-беларуску, малады чалавек? А чым вы займаецеся?
– Выкладаю англійскую мову.

Ён казаў мне некалькі кампліментаў за гэта. Мае мінскія беларускамоўныя сябры часам смяюцца з майго «маскальскага» акцэнту. Заўважаў што, чалавек, які размаўляе на літаратурнай беларускай мове ў беларускай вёсцы, выклікае нейкую павагу, але не робіцца з гэтага сваім. Але я сваім стаць і не імкнуўся.

Памінкі скончыліся вельмі арганізавана. Толькі некалькі чалавек засталіся ў хаце піць далей. Гарадскія і вяскоўцы разышліся. Я сеў у машыну, на якой мяне прывезлі з Мінска, і яна зноў панесла мяне ў сталіцу Беларусі на хуткасці 200 км/г. Тады мне нават і не думалася, што больш у гэту вёску я ніколі не прыеду...

Снежань 2018 г.

19.03.2022

Новыя змяненні ў Канстытуцыю Беларусі

 З таго часу як 15 сакавіка 1994 года была прынята Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь прайшло шмат часу, і некалькі разоў у яе ўносілі змяненні і дапаўненні праз нацыянальны рэферэндум. 27 лютага 2022 года прайшоў яшчэ адзін такі рэферэндум.


Праект новай рэдакцыі Асноўнага закону РБ прадугледжвае абмежаванне прэзідэнцкай улады новым органам кіравання Усебеларускім народным сходам (УНС). Паводле новай беларускай канстытуцыі прэзідэнт можа выбірацца толькі на два тэрміны і яго прасцей будзе змясціць з дапамогай УНС і іншых органаў кіравання дзяржавай. Таксама ў новай версіі зніклі ідэі імкнення да нейтралітэту і безядзернага статуса Беларусі і з'явіліся палажэнні аб абавязку грамадзян дбаць пра сваё здароўе, праяўляць патрыятызм і пра тое, што шлюб з'яўляецца саюзам мужчыны і жанчыны. Многае, акрамя палажэнняў наконт прэзідэнцкай улады, замацоўвае status quo, а не прыўносць змяненні. Дэмакратычныя палажэнні наконт свабоды мірных сходаў, свабоды слова, свабоды веравызнання, прэзумпцыі невінаватасці засталіся нязменнымі.

Першыя прапановы распрацаваць новы Асноўны закон прагучалі яшчэ ў 2017-18 гг., але потым ідэя была адкладзена і яе зноў паднялі падчас летня-асенніх пратэстаў 2020 г. Тады ж пачаліся першыя спробы абмеркаванняў прадстаўнікоў спецыяльнай камісіі па распрацоўцы новай версіі Канстытуцыі РБ з працоўнымі калектывамі беларускіх дзяржаўных прадпрыемстваў і калектыввамі навучэнцаў вну.  У 2021 г. агучылі ідэю правядзення рэферэндума ў лютым 2021 г. і 27 снежня таго года апублікавалі праект змяненняў

Абмеркаванні праекта і пажаданняў грамадзян працягваліся і далей. Некаторыя праўладныя грамадскія аб'яднанні і палітычныя партыі праводзілі дэбаты наконт змяненняў. У пэўных працоўных калектывах правялі фармальна: сабраліся, сфоткаліся і напісалі на сайце, што прайшло абмеркаванне і ўсе з усімі змяненнямі пагадзіліся. У адным вядомым мне выпадку замест абмеркавання канстытуцыйных змяненняў прадстаўнік улады прачытаў студэнтам вну лекцыю аб падзеях 2020 года ў стылі беларускага тэлебачання. Яшчэ ў адным выпадку працоўны калектыў запрасілі тэрмінова сабрацца і толькі на месцы патлумачылі навошта, але там абмеркаванне прайшло без эмоцый і па сутнасці пытання.
 
Такія напаміны віселі на інфармацыйных дошках ў некаторых дзяржаўных арганізацыях і установах адукацыі ў студзені 2022 г.

А БРСМ запусціў стыкеры для Тэлеграма ў падтрымку змяненняў. Пазней БРСМ разам з БДУІР запусціў прыкладанне для мабільных тэлефонаў, якое дапамагае знайсці свой участак для галасавання.

11 лютага ўжо развесілі па ўсім Мінску агітацыю прыйсці на рэферэндум і пазначылі будучыя выбарчыя ўчасткі. Пушкінская бібліятэка на вул. Гікалы ў Мінску.



Да камунальных жыровак далучалі запрашэнні на выбары. Мне таксама прыслалі папяровую жыроўку, нягледзячы на тое, што я даўно адмовіўся ад такіх на карысць версіі для электроннай пошты.

Запрашэнні на рэферэндум былі і на афішах, і ў метро.

На тыдні правядзення датэрміновага галасавання прыходзіла і СМС-рассылка з апрашэннем на падзею. Яшчэ ў грамадскім транспарце круцілі напамін пра плебесцыт паміж прыпынкамі на рускай  і беларускай мовах. У метро ішлі ролікі "дзе ўсе?", сутнасць якіх была: чалавек/маці з сынам/маладая пара на рыбалцы/на Камароўскім рынку/у кіно здзіўляецца(юцца) адсутнасці людзей, якія ўсе пайшлі на галасаванне 27 лютага.

Газета "Вячэрні Мінск" адкрыта агітавала прагаласаваць "за" новую рэдакцыю Канстытуцыі РБ. Увогуле, ніякай агітацыі за старую Канстытуцыю я не заўважыў. Калі пачалося датэрміновае галасаванне, людзі, якія давалі інтэрв'ю дзяржСМІ, ніколі не казалі "я галасаваў(-ла) за змены" ці "супраць змен", а толькі намёкам: "прагаласаваў(-ла) за будучыню, развіццё і г.д"

Была актыўная агітацыя за байкот рэферэндума. Абодва варыянты не задавальнялі тых, хто пратэставаў у 2020 г. У нашым пад'ездзе па паштовых скрынях расклалі "Сумленную газету" -- самвыдат з крытыкай рэферэндума. Чаму яе кідалі ў сметніцу? Маю 2 версіі: многія пабаяліся браць дадому палітычную крамолу альбо разглядаюць тое, што яны не выпісваюць як непатрэбную рэкламу. Але наш дом хутчэй апалітычны, чым праўладны...

Па YouTube круцілі рэкламу заявы апазіцынага лідара ў эміграцыі Святланы Ціханоўскай, якая заклікала выразіць пратэст прыходам на выбарчыя ўчасткі 27.02 у 14:00 і псаваннем бюлеценяў крыжыкамі у абовух квадратах (і "за", і "супраць"). Крытыкі прыхільнікаў байкоту назвалі за гэта апошніх "крыжакамі", але мянушка не асабліва пайшла ў народ.

Падчас датэрміновага галасавання іншагароднім студэнтам некаторых вну дазволілі ехаць дадому за тое, што яны прагаласуюць датэрмінова, некаторыя раз'ехаліся нават у сераду 24.02. (2-і дзень датэрміновага галасавання). У адной раённай бальніцы пад Мінскам супрацоўнікаў пабуджалі пайсці на выбары праз пагрозу звальнення. І ў адным інтэрнаце студэнтам вну неаднаразова нагадвалі пра рэфэрэндум, але без пагроз. Больш нічога негатыўнага ці пазітыўнага па-за межамі СМІ не чуў.

Перад рэферэндумам і падчас датэрміновага галасавання былі затрыманы некаторыя людзі, якія крытыкавалі мерапремства ці, па версіі следства, планавалі яго сарваць. Падрабязнасці гэтых эксцэсаў не маю. Часткова ўвага многіх беларусаў пераключылася на расійска-украінскую вайну, якая пачалася 24 лютага, прычым у баявых дзеяннях былі задзейнічаны і войскі РФ, якія да гэтага былі на вучэннях на тэрыторыі Беларусі. Дзяржаўныя СМІ працягвалі трымаць тэмай №1 менавіта рэферэндум, а не баявыя дзеянні ва Ўкраіне.

27 лютага ў 14:00 на некаторых выбарчых участках сапраўды сабраліся чэргі пратэстоўцаў, якія пратэставалі супраць рэферэндума і вайны ва Ўкраіне. Прыкладна з 15:20 па 16:30 я быў у раёне двух выбарчых участкаў (СШ № 137 і СШ № 121) па сваіх справах (спачатку бегаў на стадыёне, потым хадзіў у магазін). Было спакойна. У СШ № 121 заходзілі і выходзілі па 1-2 чалавекі кожныя паўхвіліны, часам выходзілі невялікія кампаніі сяброў ці сем'і. У нейкі момант да школы наблізілася група міліцыянераў, пастаяла на школьным двары і пайшла кудысці. Унутры школы маглі быць чэргі, падобныя як ў жніўні 2020 г., але звонку народу амаль не было, бо калідоры там доўгія. Звычайна, хтосьці чакаў членаў сваёй сям'і. На тэрыторыю 137-й школы заходзілі толькі асобныя людзі, ды яшчэ пара мужыкоў у дзелавых касцюмах з бэджамі курылі ля школы, магчыма, члены выбарчай камісіі. Уздоўж безыменнай алеі ("Брадвей/алея Ціханоўскай) гулялі жыхары навакольных дамоў, бо надвор'е было добрым.

Тым часам у нашым квартале на праспекце у раёне аптэкі "Бераліна" (Незалежнасці, 143) ішла калона пратэстуючых. Там былі і затрыманні. Пратэставалі і побач з "Дана Молам". А ў цэнтры горада і ў іншых гарадах Беларусі на пратэст выйшла яшчэ больш народу. Як у 2020 г. сігналілі машыны, гучалі лозунгі, былі затрыманні. У Барысаве, і, мяркую, у іншых гарадах былі праблемы з мабільным інтэрнэтам, але ў мяне на Усходзе не глушылі, ва ўсялякім разе, я быў з тэлефонам, які працуе на 2G. МУС паведаміла пра 900 затрыманых на пратэстах па ўсёй краіне.

Наступным ранкам інфармацыя было аб'яўлена, што паводле папярэдніх дадзеных больш за 65% выбаршчыкаў зацвердзілі новую версію Канстытуцыі.

І тым жа ранкам Мінску пачалі масава знікаць прыкметы былога плебесцыту. Вось такі рэквізіт як кабінкі для галасавання (верагодна без шторак у якасці супрацькавіднай меры), сталы і нават дошку з запрашэннем на выбары вывозілі з Пушкінскай бібліятэкі. 

3 сакавіка было аб'яўлена, што 82,86% ад прыняўшых удзел у рэферэндуме зацвердзілі новую рэдакцыю Асноўнага закону РБ. Гэта версія Канстытуцыі часткова пачала працаваць з 15 сакавіка бягучага 2022 года, але палажэнні пра ЎНС і абмежаванне прэзідэнцкіх тэрмінаў будуць ўводзіць у жыццё на  працягу года пасля прыняцця адпаведных законаў.

26.02.2022

Каранавірус у Беларусі. Частка 10 / Coronavirus in Belarus. Part 10

 



Спадзяюся, гэта будзе апошняя частка летапісу пандэміі. У папярэдняй я казаў пра тое, як у Беларусь прыйшоў штам "амікрон" і як ён стаў моцна распаўсюджвацца.

Hope, it will be the last part of the pandemic history. In the previous one I told about omicron arrival to Belarus and it fast spreading.

Амікрон у Беларусі / Omicron in Belarus

Амікрон стаў пакуль адзіным штамам, які называюць асобна. Больш небяспечная дэльта не атрымала такога гонару: мала хто казаў "я хварэю на дэльту", але многія кажуць "у мяне амікрон".

Omicron is the only strain that is called by its name. More dangerous delta wasn't so honored: few people said "I've delta", but many say "I've omicron".

З 28 студзеня пачаўся ўсплёск захворванняў на кавід. Спачатку рэгістравалі па 2000 выпадкаў, потым 31.01 і 1.02 быў невялікі спад, а з таго моманту аб'яўлялі па 3000, 5000 ці 8000 новых выпадкаў штодзень і прыкладна 15 смерцяў штодзень. У першыя дні лютага чэргі у паліклінікі многіх гарадоў былі вялікімі. Пазней сталі мабілізоўваць студэнтаў-медыкаў і наплыў стаў крыху менш. У той жа час нямала людзей перанеслі лёгкую форму захварвання і не траплялі ў бальніцу. На цяперашні час рэгіструюць па 5000 выпадкаў на дзень.

From 28 January new covid cases amount rocketed. First, they registered 2000 new cases, then on 31.01 and 01.02 it went down a bit, and afterwards they announced 3000, 5000 or 8000 new cases a day and about 15 deaths daily. In early February the queues to polyclinics of many cities were huge. Then medical students were mobilized to work as doctors and the inflow got down a bit. Meanwhile, lots of people had a light form of the disease and didn't go to hospital. At present they register 5000 new cases a day.

Верагодна, мой старэйшы сын, потым жонка і потым я сам перанеслі гэту заразу у дамашніх умовах, не звяртаючыся па медыцынскую дапамогу першыя 2 тыдні лютага. Сын 5 дзён быў на нашым бацькоўскім пісьмовым дазволе не хадзіць у школу з вусным тлумачэннем класнай сітуацыі, жонцы на работу не трэба было ездзіць, а я мусіў хадзіць на сваю ў масцы. Дарэчы, з усёй сям'і я пакуль адзін вакцынаваны і перанёс гэты магчымы кавід як лёгкую прастуду. Многія мае сябры і знаёмыя таксама перахварэлі кавідам у гэты час і таксама дома.

My elder son, then my wife and finally I seemed to have this "plague" at home without seeing doctors within first two weeks of February. The son stayed 5 days home due to our parental written request to excuse him from school, we also explained the situation to his classroom teacher. My wife didn't have to go to work and I had to go to work in mask. By the way, from all my family I was the only vaccinated one and the only one who had this possible covid as a light cold. Many of my friends and acquainances also had covid that time at also were staying home.

Людзі, якія не носяць маскі ў публічных месцах, памяшканнях і грамадскім транспарце цяпер складаюць большасць. Прычым і тыя, хто самі цяжка перхварэлі на кавід і пахавалі кагосьці з блізкіх...

People that don't wear masks in public places, indoors and on public transport are now majority. Including those who had a really bad covid and even lost some of their family members...

18.03.2022 пятніца (Friday)

24.02.2022 разгарэўся ўзброены расійска-ўкраінскі канфлікт, прычым Беларусь прадаставіла сваю тэрыторыю арміі РФ. Гэта навіна адцяніла праблему пандэміі. Але штодзень працягваюць хварэць і паміраць людзі, хоць большасць адкрыта ігнаруюць кавід. Паводле разліку некаторых матэматыкаў, у Беларусі магло памерці больш за 80 ці нават 90 тысяч чалавек за 2020-21 гг., але афіцыйна на цяперашні час лічыцца, што кавід забраў жыццё 6,7 тысяч беларусаў.

On 24.02.2022 Russia-Ukraine military conflict broke out and Belarus provided its territory for Russian troops. This news overshadowed the pandemic. Yet daily people get ill and die, though many openly ignore the covid. As some mathematicians calculated over 80000 or even over 90000 people could have died in 2020-2021, but it's officially believed that the covid have killed 6700 Belarusians by now.

Тым не менш, відавочна, што масавая хваля рэспіраторных захворванняў мінула і, хоць штодзень рэгіструюць каля 2000 новых выпадкаў, я асабіста сустракаў толькі пару новых выпадкаў кавіда сярод сваіх знаёмых. Выглядае, як быццам перахварэлі ўсе, хто маглі. 

Nevertheless, the huge wave of respiratory diseases have been over and, though about 2000 new cases are registered a day I personnaly faced just a couple of new cases of the covid among my acquaintances. It seems nearly everybody have passed through the disease.


Нашэнне масак за гэтыя 2 гады стала настолькі рэгулярным, што можна сустрэць маскі з завязанымі вузламі. На фота маска, якую я нашу ўжо некалькі месяцаў. Сустракаў падобныя вузлы і ў іншых масачнікаў. / Wearing masks within these 2 years became so habitual that you can see masks with knots on their strained strings. This photo is of the mask I've been using for several months. I've seen such knots on other mask wearers.

Дух часу: студэнтка ІПД адна сярод іншаземных студэнтаў не носіць маску. Як і раней большасць кітайскіх студэнтаў носяць маскі паўсюль, а беларуская моладзь мае тэндэнцыю іх не насіць. Праўда, магчыма, што гэта студэнтка зняла маску, каб сфоткацца з кітайцамі. / Zeitgeist: a student of the Institute of Business Activities is not wearing a mask while international students are. Like before most Chinese students wear mask everywhere, but the young Belarusians tend not to wear any masks. However, it's possible that the girl in the photo just took her mask off to make a picture with the Chinese.

11.04.2022 панядзелак (Monday)

За гэты месяц многія паверылі, што кавід знік, бо не ў кожнага цяпер ёсць знаёмаыя ці сваякі, якія хварэюць у цяперашні час. За гэты час сярод маіх знаёмых адхварэла група з трох чалавек з прыкметамі кавіда. Афіцыйна паведамляюць пра некалькі сот новых выпадкаў штодзень і прыкладна 2 смерці ў дзень. Увага папулярных СМІ прыцягнута да баёў на тэрыторыі Ўкраіны.

Within this month many have believed the covid vanished as few people have friends and relatives that are ill now. During this time a group of 3 people I know had something like the covid. Officially, a few hundred new cases and about 2 deaths are reported daily. The popular mass media attention is drawn to battles in Ukraine.

Блогер Павел Мірановіч крытыкуе плакат, які папулярызуе прышчэпкі ад COVID-19, па прычыне адмоўнага стаўлення да прышчэпак і моладзевых тусовак (бо хлопец у рэкламе вакцынаваўся, каб тусавацца). Самая забаўная рэакцыя на рэкламу вакцынацыі, якую я сустракаў / Blogger Pavel Miranovich critisizes a board promoting COVID-19 vaccination since he is against vaccinations and youth goingouts (the guy in the ad got vaccinated to go out with friends). The funniest reaction to a vaccination ad I've ever met.

Чарга на лічбавы рэнтген грудной клеткі ля Камароўскага рынку ў Мінску. Сакавік 2022 г. / A queue to a digital X-ray near Komarouski Market in Minsk. March 2022.

Яшчэ адзін трэнд апошняга часу: пажылыя часцей носяць маскі ў грамадскім транспарце за моладзь. / Another trend of this days: senior people wear masks in public areas more often than the young ones.

Ізноў пра рэлігійнае жыццё / Again About Religious Life
Увогуле, рэлігійнае жыццё Беларусі не асабліва закранута пандэміяй: большасць рэлігійных мерапрыемстваў праходзіць практычна без паправак на кавід за выключэннем першых некалькіх месяцаў пандэміі. Сведкі Іеговы перавялі ўсе свае мерапрыемствы ў бескантактны рэжым з канца сакавіка 2020 г., што не прайшло незаўважаным ў некаторых СМІ. А з 1 красавіка гэтага года сумесныя сустрэчы Сведкаў сталі праходзіць у гібрыдным рэжыме: большая частка ўдзельнічае па відэасувязі, а 20-30 чалавек сядзяць у масках у памяшканні з дыстанцыяй. Удзельнікам са слабым здароўем, сімптомамі рэспіраторнай інфекцыі і тым, хто быў у кантакце з хворымі 10 дзён таму, рэкамендавана наведваць сустрэчы па відэасувязі. Такі гібрыдны фармат выкарыстоўваецца пераважна для сустрэч у выходныя дні. Некаторыя групы поўнасцю засталіся ў фармаце відэасувязі. Святкаванне Вячэры Гасподняй пройдзе пераважна ў гібрыдным фармаце, дзе практычна ўсе новыя госці будуць прыстутнічаць на відэасувязі ці па тэлефоне.

Generally, the religious life in Belarus was not seriously affected by the pandemic: most of religious events take place with little or no covid-related changes, except for the first few months of the pandemic. Jehovah's Witnesses shifted all their activities to the contact-free mode in late March 2020, which was noticed by some local media. From the 1 April JW meetings in Belarus switched to the hybrid type: most join by videoconferencing and 20-30 people are on place wearing masks and keeping distance. Visitors with poor health, respiratory disease symptoms and those in contact with ill ones 10 days ago are encouraged to join by videoconferencing. This hybrid type is used for weekend meetings mostly. Some groups completely remained in videoconferencing. The yearly memorial will be mostly in the hybrid format with nearly all the newcomers present via videoconferencing or phone.

Наша сям'я наведала такую сустрэчу 10.04. Дзецям было цікава вярнуцца ў Залу Царства пасля 2-гадовага наведвання ўсіх сустрэч па відэасувязі. / Our family visited such meeting on 10.04.2022. My kids were curious to get back to the Kingdom Hall after 2-year visiting all the meetings by videoconferencing.


Избранное сообщение

2000-я гады: час лічбавых тэхналогій, грамадства спажывання і маёй маладосці

  У мінулым годзе я зрабіў невялікі агляд 2010-х у Беларусі . А цяпер час "збіраць каменні" часоў 2000-х і іх  ролі ў свеце, у Бел...