Каранавірус у Беларусі. Частка 10 / Coronavirus in Belarus. Part 10

 

Спадзяюся, гэта будзе апошняя частка летапісу пандэміі. У папярэдняй я казаў пра тое, як у Беларусь прыйшоў штам "амікрон" і як ён стаў моцна распаўсюджвацца.

Hope, it will be the last part of the pandemic history. In the previous one I told about omicron arrival to Belarus and it fast spreading.

Амікрон у Беларусі / Omicron in Belarus

Амікрон стаў пакуль адзіным штамам, які называюць асобна. Больш небяспечная дэльта не атрымала такога гонару: мала хто казаў "я хварэю на дэльту", але многія кажуць "у мяне амікрон".

Omicron is the only strain that is called by its name. More dangerous delta wasn't so honored: few people said "I've delta", but many say "I've omicron".

З 28 студзеня пачаўся ўсплёск захворванняў на кавід. Спачатку рэгістравалі па 2000 выпадкаў, потым 31.01 і 1.02 быў невялікі спад, а з таго моманту аб'яўлялі па 3000, 5000 ці 8000 новых выпадкаў штодзень і прыкладна 15 смерцяў штодзень. У першыя дні лютага чэргі у паліклінікі многіх гарадоў былі вялікімі. Пазней сталі мабілізоўваць студэнтаў-медыкаў і наплыў стаў крыху менш. У той жа час нямала людзей перанеслі лёгкую форму захварвання і не траплялі ў бальніцу. На цяперашні час рэгіструюць па 5000 выпадкаў на дзень.

From 28 January new covid cases amount rocketed. First, they registered 2000 new cases, then on 31.01 and 01.02 it went down a bit, and afterwards they announced 3000, 5000 or 8000 new cases a day and about 15 deaths daily. In early February the queues to polyclinics of many cities were huge. Then medical students were mobilized to work as doctors and the inflow got down a bit. Meanwhile, lots of people had a light form of the disease and didn't go to hospital. At present they register 5000 new cases a day.

Верагодна, мой старэйшы сын, потым жонка і потым я сам перанеслі гэту заразу у дамашніх умовах, не звяртаючыся па медыцынскую дапамогу першыя 2 тыдні лютага. Сын 5 дзён быў на нашым бацькоўскім пісьмовым дазволе не хадзіць у школу з вусным тлумачэннем класнай сітуацыі, жонцы на работу не трэба было ездзіць, а я мусіў хадзіць на сваю ў масцы. Дарэчы, з усёй сям'і я пакуль адзін вакцынаваны і перанёс гэты магчымы кавід як лёгкую прастуду. Многія мае сябры і знаёмыя таксама перахварэлі кавідам у гэты час і таксама дома.

My elder son, then my wife and finally I seemed to have this "plague" at home without seeing doctors within first two weeks of February. The son stayed 5 days home due to our parental written request to excuse him from school, we also explained the situation to his classroom teacher. My wife didn't have to go to work and I had to go to work in mask. By the way, from all my family I was the only vaccinated one and the only one who had this possible covid as a light cold. Many of my friends and acquainances also had covid that time at also were staying home.

Людзі, якія не носяць маскі ў публічных месцах, памяшканнях і грамадскім транспарце цяпер складаюць большасць. Прычым і тыя, хто самі цяжка перхварэлі на кавід і пахавалі кагосьці з блізкіх...

People that don't wear masks in public places, indoors and on public transport are now majority. Including those who had a really bad covid and even lost some of their family members...

18.03.2022 пятніца (Friday)

24.02.2022 разгарэўся ўзброены расійска-ўкраінскі канфлікт, прычым Беларусь прадаставіла сваю тэрыторыю арміі РФ. Гэта навіна адцяніла праблему пандэміі. Але штодзень працягваюць хварэць і паміраць людзі, хоць большасць адкрыта ігнаруюць кавід. Паводле разліку некаторых матэматыкаў, у Беларусі магло памерці больш за 80 ці нават 90 тысяч чалавек за 2020-21 гг., але афіцыйна на цяперашні час лічыцца, што кавід забраў жыццё 6,7 тысяч беларусаў.

On 24.02.2022 Russia-Ukraine military conflict broke out and Belarus provided its territory for Russian troops. This news overshadowed the pandemic. Yet daily people get ill and die, though many openly ignore the covid. As some mathematicians calculated over 80000 or even over 90000 people could have died in 2020-2021, but it's officially believed that the covid have killed 6700 Belarusians by now.

Тым не менш, відавочна, што масавая хваля рэспіраторных захворванняў мінула і, хоць штодзень рэгіструюць каля 2000 новых выпадкаў, я асабіста сустракаў толькі пару новых выпадкаў кавіда сярод сваіх знаёмых. Выглядае, як быццам перахварэлі ўсе, хто маглі. 

Nevertheless, the huge wave of respiratory diseases have been over and, though about 2000 new cases are registered a day I personnaly faced just a couple of new cases of the covid among my acquaintances. It seems nearly everybody have passed through the disease.

Нашэнне масак за гэтыя 2 гады стала настолькі рэгулярным, што можна сустрэць маскі з завязанымі вузламі. На фота маска, якую я нашу ўжо некалькі месяцаў. Сустракаў падобныя вузлы і ў іншых масачнікаў. / Wearing masks within these 2 years became so habitual that you can see masks with knots on their strained strings. This photo is of the mask I've been using for several months. I've seen such knots on other mask wearers.

Дух часу: студэнтка ІПД адна сярод іншаземных студэнтаў не носіць маску. Як і раней большасць кітайскіх студэнтаў носяць маскі паўсюль, а беларуская моладзь мае тэндэнцыю іх не насіць. Праўда, магчыма, што гэта студэнтка зняла маску, каб сфоткацца з кітайцамі. / Zeitgeist: a student of the Institute of Business Activities is not wearing a mask while international students are. Like before most Chinese students wear mask everywhere, but the young Belarusians tend not to wear any masks. However, it's possible that the girl in the photo just took her mask off to make a picture with the Chinese.

11.04.2022 панядзелак (Monday)

За гэты месяц многія паверылі, што кавід знік, бо не ў кожнага цяпер ёсць знаёмаыя ці сваякі, якія хварэюць у цяперашні час. За гэты час сярод маіх знаёмых адхварэла група з трох чалавек з прыкметамі кавіда. Афіцыйна паведамляюць пра некалькі сот новых выпадкаў штодзень і прыкладна 2 смерці ў дзень. Увага папулярных СМІ прыцягнута да баёў на тэрыторыі Ўкраіны.

Within this month many have believed the covid vanished as few people have friends and relatives that are ill now. During this time a group of 3 people I know had something like the covid. Officially, a few hundred new cases and about 2 deaths are reported daily. The popular mass media attention is drawn to battles in Ukraine.

Блогер Павел Мірановіч крытыкуе плакат, які папулярызуе прышчэпкі ад COVID-19, па прычыне адмоўнага стаўлення да прышчэпак і моладзевых тусовак (бо хлопец у рэкламе вакцынаваўся, каб тусавацца). Самая забаўная рэакцыя на рэкламу вакцынацыі, якую я сустракаў / Blogger Pavel Miranovich critisizes a board promoting COVID-19 vaccination since he is against vaccinations and youth goingouts (the guy in the ad got vaccinated to go out with friends). The funniest reaction to a vaccination ad I've ever met.

Чарга на лічбавы рэнтген грудной клеткі ля Камароўскага рынку ў Мінску. Сакавік 2022 г. / A queue to a digital X-ray near Komarouski Market in Minsk. March 2022.

Яшчэ адзін трэнд апошняга часу: пажылыя часцей носяць маскі ў грамадскім транспарце за моладзь. / Another trend of this days: senior people wear masks in public areas more often than the young ones.

Ізноў пра рэлігійнае жыццё / Again About Religious Life

Увогуле, рэлігійнае жыццё Беларусі не асабліва закранута пандэміяй: большасць рэлігійных мерапрыемстваў праходзіць практычна без паправак на кавід за выключэннем першых некалькіх месяцаў пандэміі. Сведкі Іеговы перавялі ўсе свае мерапрыемствы ў бескантактны рэжым з канца сакавіка 2020 г., што не прайшло незаўважаным ў некаторых СМІ. А з 1 красавіка гэтага года сумесныя сустрэчы Сведкаў сталі праходзіць у гібрыдным рэжыме: большая частка ўдзельнічае па відэасувязі, а 20-30 чалавек сядзяць у масках у памяшканні з дыстанцыяй. Удзельнікам са слабым здароўем, сімптомамі рэспіраторнай інфекцыі і тым, хто быў у кантакце з хворымі 10 дзён таму, рэкамендавана наведваць сустрэчы па відэасувязі. Такі гібрыдны фармат выкарыстоўваецца пераважна для сустрэч у выходныя дні. Некаторыя групы поўнасцю засталіся ў фармаце відэасувязі. Святкаванне Вячэры Гасподняй пройдзе пераважна ў гібрыдным фармаце, дзе практычна ўсе новыя госці будуць прыстутнічаць на відэасувязі ці па тэлефоне.

Generally, the religious life in Belarus was not seriously affected by the pandemic: most of religious events take place with little or no covid-related changes, except for the first few months of the pandemic. Jehovah's Witnesses shifted all their activities to the contact-free mode in late March 2020, which was noticed by some local media. From the 1 April JW meetings in Belarus switched to the hybrid type: most join by videoconferencing and 20-30 people are on place wearing masks and keeping distance. Visitors with poor health, respiratory disease symptoms and those in contact with ill ones 10 days ago are encouraged to join by videoconferencing. This hybrid type is used for weekend meetings mostly. Some groups completely remained in videoconferencing. The yearly memorial will be mostly in the hybrid format with nearly all the newcomers present via videoconferencing or phone.

Наша сям'я наведала такую сустрэчу 10.04. Дзецям было цікава вярнуцца ў Залу Царства пасля 2-гадовага наведвання ўсіх сустрэч па відэасувязі. / Our family visited such meeting on 10.04.2022. My kids were curious to get back to the Kingdom Hall after 2-year visiting all the meetings by videoconferencing.

26.05.2022 чацвер (Thursday)

Колькасць хворых на кавід і новых памерлых ад пандэміі пачала зніжацца пасля 6 мая і 10 мая Мінздароўя дало апошнія дадзеныя пра 58 новых захварэлых. З таго часу штодзенныя афіцыйныя  паведамленні пра кавід спыніліся, большасць людзей перастала насіць маскі ў публічных месцах, а прыватным медцэнтрам забаранілі рабіць ПЦР-тэсты на COVID-19 з 30 мая.

The number of covid patients and new deaths from the pandemic began to decline after the 6th ofMay and on 10 May the Ministry of Health provided the last report on 58 new cases. Since then, daily official covid reports have ceased, most people have stopped wearing masks in public places, and private medical centers have been banned from doing PCR tests on COVID-19 since the 30th May.

Але гэта не значыць, што каранавірусная інфекцыя поўнасцю перастала быць пагрозай. Ведаю, што выпадкі кавіда рэгіструюцца ў некаторых бальніцах Мінска, дарэчы, там пакуль ёсць і кавідныя аддзяленні. Тым не менш, пандэмія відавочна адступіла.

But this does not mean that coronavirus disease has completely ceased to be a threat. I know that cases of covid are still registered in some hospitals in Minsk, by the way, there are still covid wards. However, the pandemic has clearly retreated.

За гэты час у многіх грамадскіх туалетах Беларусі з'явілася мыла, дэзінфектары сталі неад'емным аксэсуарам многіх публічных месцаў, маскі і санітайзеры прадаюцца амаль у кожным гандлёвым пункце, а людзі навучыліся актыўней карыстацца відэасувяззю ў паўсядзённых і дзелавых пытаннях.

During this pandemic, soap became a norm for many public toilets in Belarus, disinfectants became an integral part of many public places, masks and sanitizers are sold in almost every outlet, and people have learned to use  more video communication for everyday and business matters.

Ці прыйдзе ў Беларусь малпіна воспа, якая зараз стала новай эпідэміяй Еўропы, пакажа час... 

It's hard to say if monkey pox that has become a new European epidemic will also come to Belarus...

Заканчэнне/End of story

Trados или Multitran, или что-нибудь другое?

В продолжение темы о ресурсах для переводчика публикую сравнение двух известных ресурсов. Постараюсь высказаться кратко и по существу. А читатели могут развить тему в комментариях.

Trados

Так вышло, что я лично с этой программой так и не поработал ни разу. Видимо, пик ее популярности пришел на то время, когда я переводами только начинал заниматься и занимался ими эпизодически. Достаточно толковое и относительно свежее описание от пользователя программы есть здесь. Из него я узнал, почему мне это ПО не нужно: 

1) У меня уже есть база переведенных типовых документов вроде уставов ООО или справок из поликлиники, которые приходилось переводить не раз. Можно открывать старые варианты и использовать повторяющуюся информацию в новых заказах.

2) Вместо Microsoft Word я обычно использую аналог Libro Office Writer с сохранением документа в Word. В этом аналоге есть по умолчанию опция подсказки ранее использованных слов и встроенный редактор орфографии белорусского языка, что в вордовском редакторе надо специально настраивать. Подсказка выскакивает и при открытии ранее переведенных документов из пункта 1).

Что я упускаю, не используя Trados, так это возможность распознания сканированных файлов PDF. Но для этого я использую onlineocr, ресурс, распознающий текст на картинках с возможностью работы с 40+ языками, включая все те, с которыми я работаю.

Эпизодически, мне доводилось работать со специальной переводческой программой в стиле Trados. Ее плюсом было создание клише фраз и выражений, на основании ранее выполненных переводов. Это безусловно ускоряет работу куда лучше, чем текстовый редактор, который подсказывает слова, но не целые выражения. Но явный минус: текст разорван на отдельные фразы или предложения. Когда я работаю с документами, созданными в таких форматах, мне бывает трудно понять контекст какого-то выражения.

Multitran и другие ресурсы

Я уже писал об этом ресурсе (ссылка в начале поста), и сейчас, спустя годы работы в сфере перевода, могу сказать, что не нашел ему никакой адекватной замены. Это я почувствовал, когда некоторое время назад сайт Мультитрана не открывался несколько дней. Обновленная версия ресурса (с расширением .com вместо .ru) расширила базу языков и языковых пар с нескольких единиц до нескольких сотен, и по-прежнему дает возможность зарегистрированным пользователям добавлять новые термины в базы словарей и тезаурусов. Есть и форум для взаимопомощи живых переводчиков, но там надо "зависать", чтобы получить ответ на свой вопрос, а я обычно не имею на это времени. В отличие от Trados и его аналогов, этот ресурс помогает с копированием и вставкой отдельных слов, реже фраз и еще реже целых предложений. Также словарная база редких языковых пар, например, белорусско-английская, остается символической: от пары слов до нескольких десятков слов, что для профессионального переводчика несерьезно. Например, когда я получал заказ перевести определенную информацию с английского на белорусский, я пользовался англо-русской парой для пробивки неясных мне слов, а дальше уже проверял слова, в белорусском эквиваленте или правильном окончании такового в родительном падеже я не был уверен по белорусско-русскому словарю "Скарнік".

Проблема отсутствия хорошего аналога сайту multitran.com вместе со слабостью его бесплатного приложения (демо-версии) для работы оффлайн, создает определенные трудности для переводчиков и других специалистов, привыкших с ним работать. Машинные переводчики, например, Google и Яндекс, улучшили свою работу, но их можно использовать только избирательно, слова они по-прежнему подбирают далеко не всегда удачно, и даже опытный редактор текста может просмотреть грубые ошибки, особенно в переводе не на родной язык. А Urban Dictionary привязан к английскому языку, причем по большей части к сленгу, хотя может быть подспорьем как толковый словарь для переводчиков с английского.

Как я буду выкручиваться, если сайт multitran.com снова накроется? Постараюсь найти его хорошую версию оффлайн, использовать поисковые системы для нахождения определений совсем непонятных иностранных слов, в меру пользоваться машинным переводом с тщательным редактированием результата и искать аналоги. Едва ли я решусь перейти на Trados...

См. также: Выбор переводчика

2000-я гады: час лічбавых тэхналогій, грамадства спажывання і маёй маладосці

 

У мінулым годзе я зрабіў невялікі агляд 2010-х у Беларусі. А цяпер час "збіраць каменні" часоў 2000-х і іх  ролі ў свеце, у Беларусі і ў маім жыцці.

У Беларусі і за яе межамі

2000-я сталі часам уваходжання лічбавых тэхналогій у паўсядзённае жыццё ва ўсім свеце. Была створана аперацыйная сістэма Windows XP, якая абслугоўвалася кампаніяй Microsoft амаль да нядаўняга часу. Зручнасць "вінды" і наяўнасць пошукавых сістэм стварала ўсё больш цікаўнасць да віртуальнага свету, усё больш сем'яў куплялі камп'ютар і самыя розныя аб'яднанні людзей пацягнуліся ў Сеціва. Спачатку людзі абменьваліся думкамі на чатах адмысловых сайтаў, праз e-mail i ICQ, а з 2006 года з'явіліся сацыяльныя сеткі Аднакласнікі і Укантакце, якія сталі моцнымі канкурэнтамі ў рунеце і байнеце Твітэру і Фейсбуку.

Не кожны ведае, што ў Беларусі была (і ёсць) свая сацыяльная сетка vseti.by, якая дзейнічала ў 2008-14 гг. і адрадзілася ў 2022 г.

Але інфармацыю людзі па-ранейшаму "спажывалі" пераважна з тэлебачання і газет, ва ўсялякім выпадку ў Беларусі. Таксама ў гэты перыяд было адчуванне нейкага панавання расійскіх СМІ ў РБ, пэўны пералом адбыўся ўжо ў наступнае дзясяцігоддзе, калі вырасла постсавецкае пакаленне. У прынцыпе, тады Расія выглядала цывілізацыяй ў параўнанні з нашай Сінявокай: і больш развітая эканамічна і тэхналагічна і больш павагі да правоў чалавека. У 2010-я падчас лібералізацыі грамадскага жыцця ў РБ і закручвання гаек у РФ больш цывілізаванай некаторым расіянам здавалася менавіта Беларусь...

У гэты час на былой савецкай прасторы, у тым ліку і ў Беларусі, сфарміравалася грамадства спажывання: тавараў стала шмат, і ў людзей з'явіліся грошы, каб іх купіць. Праўда, ў Сінявокай гэтыя грошы пакутавалі ад гіперінфляцыі. Цікава, што пасля дэнамінацыі 2000 года, планавалі ўвесці новыя грошы ў 2009 г., але віток інфляцыі прымусіў адкласці іх увядзенне да 2016 г. Таксама гіперінфляцыя дала новы тэрмін, што ўжываецца з таго часу: базавая велічыня. Гэты тэрмін азначае паказчык вылічэння ўрадам РБ памераў пенсій, стыпендый, дапамогаў, падаткаў, збораў і спагнанняў. У гэты ж час пайшло масавае распаўсюдженне зарплатных картак і мабільных тэлефонаў, якія яшчэ зрабілі свой унёсак у будучыню.

Гэта быў час знікненняў і пачынанняў. У 2004 г. зачынілі такія паспяховыя прыватныя вну як ЕГУ і БКІК, а ў 2005 г. заклалі Парк высокіх тэхналогій, які зрабіў РБ "Ай-Ці краінай", і ў 2006 пабудавалі новы комплекс Нацыянальнай бібліятэкі і пачалі даўгабуд Усіхсвяцкай царквы.

У 2006 г. з'явілася тэндэнцыя прысвячаць кожны год у Беларусі пэўнай тэме. 2006 г. стаў годам мацярынства, 2007 - год дзіцяці, 2008 - год здароўя, 2009 - год роднай зямлі, 2010 - год якасці, 2011 - год прадпрымальнасці, 2012 - год кнігі, 2013 - год беражлівасці, 2014 - год гасціннасці, 2015 - год моладзі, 2016 - год культуры, 2017 - год навукі, 2018-20 - год малой радзімы тры гады запар, 2021 - год народнага адзінства, 2022 - год гістарычнай памяці і 2023 - год міру і стварэння, 2024 - год якасці, 2025 - год добраўпарадкавання (5-годкі якасці), і 2026 - год беларускай жанчыны. 

Таксама ў 2006 г. з'явілася служба "адно акно" як спроба дэбюракратызацыі абслугоўвання насельніцтва. Сутнасць у тым, што аказанне пэўнай паслугі канцэнтруецца ў адным месцы ад падачы зявы да вынясення рашэння па справе. Аднак сам тэрмін ужо існаваў. У 2001 г. паэт Іван Астроўскі напісаў сатырычны верш "Адзінае акно" з такімі радкамі:

Уваход да бюракратаў

Праз "адзінае акно".

Толькі штось на вокнах краты,

Мовы нашай не чутно

(Иван Астровский. Адзінае акно // Не любитель я грустных стихов. Мн.: Колоград, 2024, с. 194)

Яшчэ гэта быў час трох прэзідэнцкіх выбарчых кампаній (2001, 2006 і 2010) і першай спробы правесці дзень народнага адзінства ў 2007 г. А ў 2009 РБ перажыла спачатку нашэсце зялёных сумак, а потым свіны грып.

20 лютага 2002 г. на Алімпіядзе ў Солт-Лейк-Сіці зборная па хакеі Беларусі перамагла зборную Швецыі. Гэта ўспрымалася многімі беларусамі тады як нацыянальная перамога. Памятаю, што я тады не глядзеў гэту гульню,а  наступным ранкам мяне павіншаваў з перамогай мой аднакурснік па БДПУ і вельмі здзівіўся, што я не глядзеў матч. Скрыншот ТГ-канала Backtobelarus.

Крыху вышэй я пісаў пра панаванне расійскай забаўляльнай культуры, але ў пачатку 2000-х на беларускую мову быў агучаны мульцік "Марсупілані" і ён меў сваю фан-зону сярод беларускіх гледачоў.

Таксама ў скончылася эпоха амерыканскіх серыялаў на ТБ, бо ў Расіі наладзілі вытворчасць сваіх. Самымі папулярнымі серыялам 2000-х, верагодна, сталі фільмы "Салдаты" і "Не нарадзіся прыгожай".

А 25 чэрвеня 2002 года на месцы 1-га канала расійскага ТБ з'явіўся беларускі тэлеканал АНТ (Агульнанацыянальнае тэлебачанне) які пад лозунгам "Не вместо, а вместе" стаў паступова выцясняць расійскі інфармацыйны кантэнт беларускім. У той жа час з'явіліся і іншыя тэлеканалы "імпартазамяшчэння", напрыклад НТБ-Беларусь. Скрыншот ТГ-канала Backtobelarus.

Крыніца: avtocar.su

У 2004 г. былі ўведзены ў карыстанне сучасныя аўтамабільныя нумары Беларусі з дзяленнем на 7 рэгіёнаў (1- Брэсцкая вобласць, 2 -- Віцебская вобл., 3 -- Гомельская вобл., 4 -- Гродненская вобл., 5 -- Мінская вобл., 6 -- Магілёўская вобл., 7 -- Мінск) У 2007 г. да гэтай класіфікацыі дадалі 0 рэгіён для машын Мінабароны, Пагранічнага камітэту і Ўнутраных войскаў МУС. А ў 2025 з'явіўся 8 рэгіён і плануецца 9-ы без прывязкі да пэўнай тэрытарыяльнай прыналежнасці.

12 жніўня 2004 г. пачаў працаваць беларускі дамен Вікіпедыі, а 27 сакавіка 2007 года яго раздзялілі на два: Вікіпедыя ("наркамаўкай") і Вікіпэдыя ("тарашкевіцай"). Цяпер у першай больш за 244 тыс артыкулаў, а ў другой 87 тыс.

1 ліпеня 2003 г. палажэннем Міністэрства інфармацыі РБ была ўведзена 50% квота на выкананне беларускай музыкі ў радыёэфіры, а 1 студзеня 2005 г. яе павялічылі да 75%. Гэта палажэнне, хоць і было паслаблена з цягам часу, спрыяла развіццю беларускага шоу-бізнеса, бо гаворка ішла пра раскрутку беларускіх выканаўцаў, незалежна ад таго на якой мове песня і ў якім жанры музыка. Час паказаў, што гэты пратэкцыянізм апраўдаў сябе, хоць і рашэнне не было папулярным.

Такі папулярны цяпер аксэсуар як вільготныя сурвэткі "раскруціўся не па-дзіцячы" у былым СССР менавіта з 2008 г., хоць распрацавалі гэты прадукт яшчэ ў 1970-х і першыя такія сурвэткі з'явіліся ў 90-я. Спачатку не ўсе ведалі пра стыкер-накрыўку зверху і некаторыя адразалі бакавы край і потым па меры падсыхання сурвэтак змочвалі іх вадой. Фота А. Берастоўскага

Нарэшцэ як раз у 2002 г. Беларусь адмовілася ад 5-бальнай сістэмы адзнак на карысць больш дакладнай 10-бальнай.

Таксама пачатак 2000-х стаў часам адыходу ад класічнай снежнай зімы. У лютым 2002 г. я нават быў сведкам навальніцы ў Мінску.

Мемагоны 2000-х

Тэлерэклама таго часу спарадзіла свае мемы. Напрыклад, юны Ўлад Дзенякін, вядомы як Сочны ці Хлопчык з Сочнага, які рэкламаваў серыю аднайменных сокаў пусціў у народ фразы:

-- Прыгожая, шкада, што ўнутры пустая... (сказана пра каробачку з-пад соку, але на фоне прыгожай дзяўчыны-"шмотачніцы", што сядзела з Уладам і яго сям'ёй за адным сталом).

-- Пі сок, там шмат жалеза, дзедуля кажа, што з бабуляй трэба мець жалезныя нервы.

-- Гаворыць марудна, а разумее хутка.

Таксама Туалетнае качаня з тэлерэкламы было мемам для некаторых мінскіх школьнікаў. У прыватнасці знаходзіў яго малюнкі ў сшытках па англійскай мове вучняў, якія правяраў у 2008 г.

У маім жыцці

Для мяне 2000-я пачаліся стратамі. У 2001 г. памерла мая цёця, а ў 2003 г. бабуля (пра іх я пісаў пад тэгам Піянзіны). У 2002 г. скончылася маё навучанне ў БДПУ і пачалося жыццё настаўніка. 

(фота з майго сямейнага архіва)

А ў 2004 г. я ажаніўся на прыгожай дзяўчыне, з якой мы разам ідзем па жыцці ўжо амаль 18 год і гадуем двух цудоўных хлопцаў. Таксама з жонкай мы паспелі пабываць у розных раёнах Крыма і ў далёкім замежжы да таго як ў 2009 г. сталі бацькамі. Стаць мужам і бацькам лёгка, захаваць сям'ю цяжка. Кім бы я ні быў у жыцці для іншых людзей, пэўна, галоўным здабыткам таго часу для мяне стала тое, што атрымалася застацца мужам для каханай жанчыны і татам для сваіх сыноў...

Усе ілюстрацыі і фотаздымкі, калі не пазначана інакш, узятыя з выкладзенных ў інтэрнэце ў свабодны доступ матэрыялаў.

Старые газеты как осколки прошлого

 Когда я писал про наличие в личной библиотеке раритетных советских газет, я и не думал, что их коллекция пополнится. Так вышло, что я буквально с земли подобрал еще несколько раритетных экземпляров белорусской прессы 90-х и 2000-х.

Поскольку я живу в непростое в плане законов время, должен сделать важную оговорку: Ничто в этом посте не является призывом/поддержкой чей-либо точки зрения на политику, экономику, религию и культуру. Вся информация является экскурсом в историю советской и постсоветской прессы и направлена на любителей и и исследователей истории. На приведенных далее фотографиях могут быть текст и изображения, которые могут оскорблять чьи-то чувства или предпочтения, но автор поста не ставит перед собой такую цель.

"Известия" 4 июня 1977 года

Новая на тот момент советская Конституция времен "развитого социализма" сохранилась среди старых вещей моего деда.

По Конституции 1977 г. в СССР было разрешено работать в роли того, кто сейчас известен как "индивидуальный предприниматель" (статья 17)

Гражданам Союза предоставлялись широкие права в плане образования, развития и пользования родным языком. Во всяком случае в теории...

Конституция 1977 г. гарантировала неприкосновенность личности гражданина, его жилища, тайну его переписки и телефонных разговоров, охрану его прав и свобод (статьи 54-57), а также равенство граждан перед судом (155) и право на защиту (157)

Еще в ст 151 говорится о выборности судей и народных заседателей. О последних я расскажу чуть позже.

Статья 71 Конституции  Страны Советов 1977 г разрешала любой из союзных республик выйти из состава страны. Впрочем де-юре право нации на самоопределение признавали большевики еще в 1917 г.

Фотографии других статей этой газеты будут опубликованы позже.

Вечерний Минск 31 октября 1990 г.

На главной странице "Вечёрки" эпохи заката СССР -- статьи о решениях правительства, спасателях и рыночной экономике.

На сессии Верховного совета БССР решено, что пока товары народного потребления можно продавать без карточек. Карточная система была нередким явлением в СССР.

Для обслуживания минского метро был создан горноспасательный взвод. О его работе -- заметка на 1-й странице

Партийные положения заняли добрую половину первой страницы газеты. А цена ее как видно 3 копейки как в анекдоте про газету "Труд".

Внизу 1-й страницы небольшая статья по популяризации рыночной экономики. Причем автор или корректор перепутал слова "кампания" (мероприятие) и "компания" (фирма). Возможно, называть "компаниями" предприятия еще не привыкли тогда :)

На второй странице (из двух уцелевших) внизу опубликована статья о норвежском меценате Арвиде Рольфе Гульбеке, потомке князей Оболенских, который помогал сначала пострадавшим от землетрясения в Армении, а потом и детям Чернобыля на Гомельщине. Гласность дала возможность журналистам осторожно писать об эмигрантах что-то хорошее...

Мягкая критика КПСС в статье от "Стереотипа мышления к стереотипу поведения" на с. 2 газеты. Кстати в этом номере много раз говорилось о необходимости перехода на рыночную экономику.

А внизу с. 2 Справочное бюро "Вечёрки" рассказывает, где достать корень женьшеня...

Неизвестная газета начала 1991 г.

Так вышло, что мне довелось видеть полуободранные стены, на которые в начале 1991 г. поклеили обои на газеты по  старой советской традиции. Мне удалось сделать полтора десятка снимков, но только один стал четким отображением текста одной заметки.

Я не знаю точно какая именно это была газета: "Правда", "Известия" или "Красная звезда", которые выписывал хозяин, или может еще какая-нибудь, но (судя по программе ТВ, попавшей в кадр) что-то общесоюзное. Однако заметка, пусть даже сохранившаяся лишь частично, прекрасно отражала дух времени: дефицит всего ширпотреба, включая водку и возможность открыто писать о проблемах, благодаря политике гласности. Судя по сюжету, какой-то магазин предоставил возможность ветеранам приобрести водку по бутылке в одни руки, при этом необходимо быть не только ветераном, но и принести с собой такую же пустую бутылку в обмен. В итоге, несмотря на все эти фильтры, образовалась многочасовая очередь, которую обслуживал один продавец при моральной поддержке еще пяти отдыхавших работников торговли. В ответ на жалобы делегации ветеранов, директор магазина ответил: "Сейчас везде очереди".

"Народная газета" 20 января 1993 г.

Это издание белорусского парламента 1990-х гг. выходило на русском и белорусском языках, причем речь шла о смешанном использовании языков в одном номере. Это лишний раз доказывает, что засилия белорусского языка в Беларуси в 1991-1995 гг не было. Авторы парламентской газеты сами решали на каком языке написать статью.

На 1-й странице большая статья про большие парламентские страсти по законопроекту о разгосударствлении и приватизации государственного имущества. Упоминается и призыв будущего бессменного президента РБ, а тогда просто депутата А.Г. Лукашенко исключить из обсуждения законопроект, так как общество к нему не готово. Кстати, вопреки распространенному мнению, большинство парламентариев того времени (выходцев из советской номенклатуры) были за умеренные рыночные реформы

Вторая страница издания посвящена различным темам: статья про Россию, Беларусь и БНФ (политическую партию "Белорусский народный фронт"), которую бы сегодня отнесли к популяризации идеи "русского мира"; статья о природных ресурсах Беларуси, которых должно хватить на 30 лет и целый ряд заметок о белорусской флотилии, учебе солигорских шахтеров. 

В разделе "Зарубежье" на странице 3: заметки о продолжении конфликтов в отдельных регионах Ирака после поражения Хуссейна в войне в Персидском заливе (1991) и о вступлении в должность самого молодого на 1993 г. президента США 46-летнего Билла Клинтона.

На последней, 4-й странице рекламные объявления. И тогда и сейчас СМИ зависели от рекламы. А внизу справа факсимиле подписи главного редактора Иосифа Середича, позднее снятого с этой должности в президентской Беларуси.

"Компьютеры и оргтехника" и "Белорусская деловая газета" 30 октября 2001 г.

"Компьютеры и оргтехника" были приложением к "Белорусской деловой газете" (БДГ).

Так и крутится на языке фраза "Олды тут?". ХР как операционная система была новинкой в 2001 году, а теперь это уже история :)

Дальше на всех остальных страницах приложения одна реклама. На следующих снимках уже "БДГ", которая, к сожалению, сохранилась хуже всего.

На странице 11 БДГ рассказывается как игорный бизнес начали сворачивать в Беларуси в 2001 г.: рост налогов привел к закрытию ряда казино, а некоторые бизнесмены связали введение новых налоговых ставок с попыткой владельца "Даньков-клуба" Юрия Данькова выставить свою кандидатуру на президентские выборы 2001 г. К чести газеты Данькову дали возможность дать свой комментарий на тему налогов и своего участия в предвыборной кампании. Практически вся информация в двух статьях и двух комментариях дана с позиции бизнеса. Точка зрения власти раскрыта не была и комментариев от ее представителей не прозвучало.

На с. 6 раздел "Происшествия." Интервью с начальником объединения "Охрана" МВД РБ Адамом Азаревичем и суд над бандой юных грабителей, убивших в Минске 2 человек, ранивших еще одного и пожегших столичную СШ №80 г. в июне 2000 г.

В статье "Козырная субординация" на с. 12  рассказывается о конфликте могилевского авторынка с экологической милицией города осенью 2001 г., который, по версии журналиста, начался 28 сентября с личного конфликта предпринимателя Натальи Прохоровой и подполковника милиции Федора Киркалова. Преположительно она не так припарковала авто, а он ее оскорбил и забрал документы, после чего пошли жалобы на милицию с одной стороны и проверки авторынка с другой...

А на с. 5: интервью Виктора Ивашкевича (1959-2013), одного из лидеров БНФ в 2001 г., в котором рассказывается о его конфликте с Александром Федутой. Последний в 1994 г. поддерживал приход к власти А.Г. Лукашенко, а позднее перешел на сторону оппозиционных партий. В 2021 г. задержан в Москве и передан белорусским властям по делу о заговоре против Лукашенко. А статья "Помянем" анонсирует мероприятия памяти жертв сталинских репрессий, организованные оппозиционными партиями Беларуси. Кстати дырки на последнем фото показывают, что газета пробита дыроколом для подшивания в папку, что обычно делается организациями, но иногда и частными лицами.

См. также: Газета "Печинские новости"