26.05.2020

З бібліятэкі У. Ермалаева. Частка 2

Працягваю тэму кніг з бібліятэкі паэта і гісторыка Уладзіміра Ермалаева (1933-2014). У мінулы раз я рабіў асноўны акцэнт на ўласных беларускамоўны паэтычных творах аўтара, абмінуўшы ўвагай яго метадычныя распрацоўкі на рускай мове. У гэты раз гаворка пойдзе пра кнігі, у якіх рабіў свае заўвагі Ермалаеў. А таксама пра некаторыя творы Фёдара Рудовіча з кнігі «Эскалоп па бартэры».


У. Ермалаеў на шаржы А. Каршакевіча

Чытач з асадкай

Ермалаеў-паэт не пахаваў у сабе Ермалаева-навукоўца. Гэта з майго боку ні дакор, ні хвала, а канстатацыя фактаў. Таму кнігі «Анталогія беларускай эпіграмы» і «Анталогія беларускай пародыі» былі для яго матэрыялам для вывучэння, дзе ён крэмзаў заўвагі, правіў чужы тэкст ці абводзіў нейкую думку. Таксама адзначу, што кнігі, якія яму падарылі Рудовіч, Малец і Ліпскі (іх фота ў папярэднім паведамленні), Ермалаеў не крэмзаў, а вось дзве анталогіі без надпісаў прысвячэння ад аўтараў ён размалёўваў без праблем.

Кніга 2000 г.


На старонках 12 і 13 Ермалаеў вылучыў афарызмы «А прахвосту няма посту» і «Не дастаў па каню, дык хоць па аглоблях». Мабыць спадабалася і ўзяў на заўвагу...

На  старонцы 21 ён вылучыў верш:

Ой, купіў сабе штаны,
Не дам ніякай рады:
Я зашыю спераду,
Яны рвуцца ззаду.
Ды яшчэ адзін вершык на 18+ пра мешчаніна са Смаргоні, які атрымаў траўму ў далікатным месцы...


На старонцы 104 пад увагу літаратара патрапіла слова «пенсасховішча», але цяжка сказаць ці спадабаўся яму гэты неалагізм або не.


А на с.111 Уладзімір Фаміч размашыста абвёў верш пра бараду Міколы Мятліцкага. Верагодна, гэта значыць «нешта ў гэтым ёсць, потым пагледзім уважлівей».



Гэта кніга (2001 г.) пачынаецца з двух артыкулаў у калянавуковым стылі пра пародыю як анр: «Парода пародый» складальніка кнігі Анатоля Кудласевіча і «Слова парадысту. Парадыйнаму будынку быць!» Івана Мальца.


У абодвух артыкулах, якія былі свайго роду прадмовай, амаль кожная старонка падкрэслена. Ермалаеў не проста чытаў, а вывучаў працу сваіх калег-парадаыстаў і звяртаў увагу на абгрунтаванне значнасці жанру пародыі.


«Слаба» так ацаніў Уладзімір Фаміч фразу «яна плыла» ў вершы «Умелыя пальцы» Паўла Марцыновіча (с.36-37) напісаным як пародыя на рускамоўны верш Анатоля Аўруціна.


А ў вершы Георгія Юрчанкі «Шчодрасць вуснаў» (с.41-42, пародыя на творчасць  Міколы Антаноўскага) Ермалаеў заўважыў стык двух «с» у фразе «увесь свет», верагодна, як недахоп, недаробку калегі. Дарэчы, на с. 35 у вершы «Мары аб Кальвары» Міхаіла Скоблы (пародыя на творчасць Славаміра Адамовіча) у радку «Я б у любой кампаніі закіс» крытык Ермалаеў вылучыў першыя тры літары як адно непрыстойнае слова. У савецкі час ён мог бы стаць цэнзарам, у якога б вучыліся тыя, хто забараняў вершы за слова «жнец» па прычыне таго, што яно магло «непрыстойна рыфмавацца».


А на с. 264 у вершы «Безбароды дзед» Анатоля Зэкава праўкі: «як нЕ круці» заменена на «як нІ круці», і апошняму радку «І заняцца ўсур'ёз мне барадой» Ермалаеў прапанаваў альтэрнатыву: «Каб усур'ёз заняцца барадой».

Свае творы ў гэтай кнізе Ермалаеў асадкай не крэмзаў. Гэта не Бальзак, які шмат разоў перапісваў свае старонкі. Верагодна, Уладзімір Фаміч проста лічыў, што зрабіў усё, што мог у гэтай сітуацыі.

Гэтыя праўкі і падкрэсліванні паэт хутчэй за ўсё рабіў праз некаторы час ад таго моманту, як ён атрымаў чэкі ў будаўнічых магазінах ад 14 ліпеня 2006 года. Відавочна, Ермалаеў рабіў рамонт, а чэкі ад набытых будаўнічых матэрыялаў выкарыстоўваў як закладкі ў «Анталогіі беларускай пародыі» на с. 222-223, 340-341, (дзе ён заклаў для сабе цыкл пародый «Вясёлая касавіца» (пародыі на «Касіў Ясь канюшыну»)). На с. 102-103 і 110-111 Уладзімір Фаміч зрабіў закладкі з кавалкаў газеты... Не, я не сцвярджаю, што ён крэмзаў кнігу 2001 года не раней, чым у другой палове 2006 г. Гэта можна было зрабіць і раней, і пазней. Магчыма, гэты парадыст і вучоны вяртаўся да кнігі зноў і зноў, як і я сам рабіў, калі рыхтаваў аналіз творчасці Смялоўскага.

А цяпер звярну ўвагу чытачоў на яшчэ аднаго таленавітага пісьменніка-гумарыста.

Фёдар Рудовіч. Эскалоп па бартэры


Фёдар Адамавіч Рудовіч вядомы як аўтар кніг «Эскалоп па бартэры» (2006) і «Юшка з сазанаў» (2007), якія складаюцца з кароткіх гумарыстычных апавяданняў, напісаных пераважна ў 1980-1990-я гг. Многае са збору «Эскалоп па бартэры», кнігі, якую аўтар падарыў паэту Ермалаеву, уяўляе сабой літаратурную апрацоўку «барадатых» жартаў, баек ці анекдотаў і кароткіх гісторый вачыма рыбалова, паляўнічага ці інжынера. Можа здацца, што такая творчасць паказвае нізкі ўзровень таленту Рудовіча, але і Ермалаеў апрацоўваў анекдоты ў апавяданні. Для параўнання: калі не разбіраць дэталі, то паэму В. Ярафеева «Масква-Петушкі» можна было б разглядаць як бяссувязную і бяссэнсоўную гамонку алкаша, але па асаблівасцях гэтага твору літаратурныя спецыялісты абаранілі не адну дысертацыю.

Фота Ф.А. Рудовіча з кнігі

Ф.А. Рудовіч паходзіць з вёскі Дрэбск Лунінецкага раёна ў заходнім Палессі, і ён працаваў як у галіне літаратуры ды журналістыкі, так і якасці нейкага тэхнічнага спецыяліста на заводзе. Гэта усё паўплывала на спецыфіку яго беларускамоўнай прозы. Тут і падрабязнасці рыбалоўна-паляўнічага жыцця, і каляровае апісанне вясковай прыроды, і перадача асаблівасцяў заводскага жыцця «знутры». У яго слоўніку сустракаюцца і русізмы, і паланізмы, і даволі цікавыя беларускія выразы ды прымаўкі. Нарэшце, мяне як гісторыка «Эскалоп» прывабіў менавіта яскравым і рэалістычным апісаннем жыцця БССР часоў Перабудовы і незалежнай Беларусі «ліхіх 90-х».

У апавяданнях Рудовіча кідаюцца ў вочы русізмы: «хішчала», «хароняць», «к піву» (замест «да піва») «саабшчаць», «строіць» (будаваць), «пераводзіць» (у сэнсе «перакладаць»). Гэта не столькі мінус, колькі асаблівасць мовы пісьменніка. Бальзак таксама ўсё жыццё пісаў з памылкамі, калі верыць яго біёграфу Стэфану Цвейгу. Зазначу, што часам аўтар адмыслова дадаваў русізмы ў мову некаторых сваіх персанажаў для каларыту, бо смела карыстаўся і літаратурнымі беларускімі адпаведнікамі.

Паколькі жыццё Заходняй Беларусі «за палякамі» нанесла свой адбітак на мову заходніх палешукоў, ад якіх адносіцца і Рудовіч, адзначым некалькі паланізмаў у яго творах: «віват на сто лят», «мажная кабета», «кампутар», «сто пендзесёнц».

Фёдар Адамавіч актыўна карыстаўся словамі і выразамі, што хадзілі ў 80-90-я гг., а цяпер амаль зышлі ў гісторыю: «бартэр» (натуральны абмен), «ахламон» (чую гэты абразлівы выраз толькі ад старых савецкай закалкі – А.Б.), «працэс пайшоў» (вядомы афарызм Гарбачова). Яго героі могуць ужываць звароты да адной і той жа асобы «таварыш» і «спадар», што было характэрна для першых гадоў пасля распаду СССР, калі па інерцыі яшчэ маглі назваць таварышам, але спрабавалі ўжываць новы варыянт «спадар», які, праўда, не вельмі прыжыўся.

Былі ў Рудовіча свае неалагізмы, якія я не сустракаў у іншых аўтараў: «самапіска» (шарыкавая асадка), «накамісарыліся» (у сэнсе «уволю ці празмерна доўга знаходзіліся пры ўладзе (пра партыйных кіраўнікоў)), «дапешкаваць» (дайсці пешшу) (апошнія два прыклады з апавядання «Лужок»).

Афарызмы і перлы твораў Рудовіча, некаторыя з якіх выдатна перадаюць каларыт 90-х:

Гісторыя, як маці, яна рада кожнаму дзіцяці (прадмова)
Цю-цю на Варкуцю. (Усё ёсць!)
Нечага блытаць Гогаля з Гегелем, а кабель з кабялём. (Рыбалка на канарах)
Зараз якраз пасяўная кампанія, як пачалі зноў пісаць у нашых дзяржаўных газетах. (Гарэм у агародзе)
Куды вам, беларусам, без нашага рускага брата – нізашто змарнееце! (Прэмія)
Сядзім у бюро, ад нечага рабіць лясы точым. (Прэмія)
Ходзяць тут усялякія, пасля тлустасць малака ў кароў прападае. (Лужок)
Чужая яечня – не вечна. (Лужок)
«Мэрсэдэс»! О-ох, усё-такі прыемна гучыць гэта слова. Ну ўсё роўна як «кветачка» альбо «шакаладка», каханая ці, скажам, «зарплата» (Шчаслівы чалавек)

Самыя «крутыя» творы з «Эскалопу» з пункту гледжання гісторыка

Прагнаў праз сканер некаторыя цікавыя мне як гісторыку творы з гэтай кнігі. Прашу прабачэння, калі не ўсё добра атрымалася :) і спадзяюся, што ўладары аўтарскіх правоў не палічаць гэтыя сканы за спакушенне на сваю ўласнасць.



Паляўнічае







На першы погляд, проста твор з элементамі фантастыкі, але галоўная ідэя тут пра самадурства партыйных чыноўнікаў у СССР



Змена эпох, з аднаго боку, і цікавы сінанімічны рад, з другога. Добрае валоданне сінонімамі сустракаецца у многіх творах Рудовіча



Вось гэта добра перадае як працавалі многія беларускія заводы ў пачатку 90-х



А вось як мёртвым жалезам стаялі камп'ютары ў розных НДІ



Мова моладзі канца 80-х. Цікава, а ці не з уласнага сямейнага альбому браў фоткі аўтар да сваіх твораў?


Настальгія бывае смешнай

***
Ф. Рудовіч стаў для мяне свайго кшталту «Мелхіседэкам»: ён увайшоў у публічную прастору як аўтар дзвюх кніг, даступных у Нацыянальнай бібліятэцы, і знік з яе без слядоў. Ва ўсялякім разе, я ўважліва шукаў інфармацыю аб ім у інтэрнэце і не знайшоў нічога пакуль. Калі У. Смялоўскі неяк адзначыўся публічна ў розных сферах (патэнты, навуковыя кнігі, старонкі на сайтах для паэтаў і пісьменнікаў) то Рудовіч рабіў больш сціплую, але не менш важную працу. Напэўна, абмежаванасць маіх звестак пра Фёдара Адамавіча пры наяўнасці твораў, вартых разгляду, прывяла мяне да думкі напісаць пра яго у рамках даследавання бібліятэкі яго калегі па пяру або самапіскі :).

Магчыма, у будучым мне патрапяць у рукі іншыя творы з бібліятэкі Уладзіміра Ермалаева, пра якія варта будзе напісаць. Тады гэты пост атрымае свой працяг.

Таксама: Сучасныя беларускія казкі і вершы на аўдыя

10.05.2020

100 000 просмотров спустя


С февраля 2013 г. по настоящее время (май 2020 г) мой блог накрутил сто тысяч просмотров.
С одной стороны, это не очень много, а с другой и не мало. Еще раз хочу сказать спасибо читателям!

За это время в блоге были собраны материалы для 5 книг и собирается еще минимум для 1-2. Самыми востребованными за пределами блога оказались материалы под тегами Могілкі и ЗША. А хитами просмотров за всё время стали следующие сообщения:

Несколько мифов о Беларуси и белорусах (4,1 тыс просмотров)
2 причины не отмечать 23 февраля (1,9 тыс)
Когда "наши" бьют "наших" (1,6 тыс)
Курапаты (1,3 тыс)
Антикультисты: такие разные, но вместе (1,2 тыс)

В этом году пишу меньше, чем раньше, но, независимо от развития ситуации с COVID-19 в моем городе, планирую написать продолжение про библиотеку В. Ермолаева, оцифровать еще несколько частей архива моего деда (тег Пиянзины), рассказать о своих старых поездках в Крым, написать пост про минское метро летом и про Слуцкое восстание 1920 года осенью.

Так что, до новых встреч!

04.05.2020

Каранавірус у Беларусі. Частка 3 / Coronavirus in Belarus. Part 3

Спадзяюся, гэта будзе апошняя старонка пра эпідэмію COVID-19 у Беларусі. Падзеі з 28 лютага па 21 сакавіка апісаны ў частцы 1, а з 24 сакавіка па 25 красавіка - у частцы 2.

Hope it will be the last page on COVID-19 in Belarus. The events of 28 February to 21 March are described in Part 1, and the history from 24 March to 25 April can be found in Part 2.

4.05.2020. панядзелак (Monday)

> 17000 з COVID (with COVID), > 100 памерла (died).

Пасля суботніка 25 красавіка былі яшчэ Радаўніца 28.04 і Першамай.  Гэтыя падзеі не носілі масавы характар. На 1 мая ўвогуле адмянілі святочныя мерапрыемствы. Але на тыдні 27 красавіка - 3 мая было шмат выходных і добрае надвор'е. Таму многія мінчане гулялі на вуліцах і нават гатавалі шашлыкі ў Лошыцкім парку.

After the Subbotnik on April 25 there were Radunitsa (Dead Ones' Remembrace Day) on 28.04 and Labor Day on 1 May. These events didn't attract crowds. On May 1, the holiday events were even canceled. But the week of April 27 - May 3 had many days off coupled with good weather. That is why many Minsk dwellers went outdoors and even made barbecues in Losyca Park.

Я на фоне кветак на мінірынку "Верас", якія прадаюць на Радаўніцу / Me with the background of flower selling for Radunitsa at Veras minimarket in Minsk

З маіх сяброў, знаёмых і сваякоў ніхто не памёр ад "кароны", але многія хварэлі з сімптомамі гэтай пошасці. Мае мама і тата ўжо не тэмператураць, але маці адчувае слабасць. Дарэчы, ніхто з майго кола знаёмых у Беларусі афіцыйна не меў COVID-19, таму што альбо ім адмаўлялі зрабіць тэст з матывацыяй "Чым дакажэце, што вы мелі кантакт з асобай з пацверджаным каронавірусам?", альбо тэст быў адмоўным (а гэта не заўжды праўдзівы паказчык).

None of my friends, acquaintances and relatives have died from the "corona", but many have been ill with the symptoms of this plague. My mom and dad have no longer any fever, but my mother feels weak. By the way, none of my friends in Belarus officially had COVID-19 because either they were refused a test with the motivation "How can you prove that you had contact with a persons whose coronavirus test is positive?" or the test was negative (which isn't always a true indicator).

Мае дзеці вучацца дома. Мой старэйшы сын (10 год) вучыць малодшага сын (7 год) пісаць дыктанты і займацца арыфметыкай (на фота). Робім са старэйшым сынам школьную праграму, як можам. / My children study at home. My elder son (10 years old) teaches his younger brother (7 years old) to write dictations and do arithmetic (in the photo above). We do the school curriculum with our eldest son as good as we can.


Акрамя 103 чалавек, якія памерлі з пацверджаным каранавірусам, за перыяд эпідэміі памерла неўсталяваная колькасць людзей у якіх былі сімптомы COVID-19, але ў якіх не было пацверджання тэстам ці тэст не рабілі ўвогуле. Такіх хаваюць у зачыненых трунах, як на гэтым ананімным фота, якое, як сцвярджаюць зроблена ў Стоўбцах. Усяго такіх пахаванняў у Стоўбцах было 6 ці 11.

In addition to the 103 people who have died with the confirmed coronavirus, an indefinite number of people passed away having had COVID-19 symptoms  with negative test no test at all during the epidemic. Such are burried in closed coffins, as in this anonymous photo, which is claimed to have been made in Stolbcy (Stolbtsy). The total number of such burials in that town is 6 or 11.

За апошнія тыдні "кавід" стала паўнавартасным словам кірыліцай. Буду ім карыстацца далей / Within these weeks covid from abbreviation turned to a word in the Cyrillic alphabet of the official languages of Belarus. I'm going to use it futher.

7.05.2020. чацвер (Thursday)

Сёння афіцыйна (Today officially): 20168 хворых (ill), 5067 выздаравелі (recovered) і 116 памерла (died) з пачатку эпідэміі (since the epidemic began).

Такія розныя беларусы / Belarusian Are So Different

За час эпідэміі беларусы падзяліліся на 2 групы: тыя, хто ўспрыняў эпідэмію сур'ёзна, і тыя, каму звыклы лад жыцця стаў даражэй за само жыццё. Людзі з першай катэгорыі сталі актыўна пераходзіць на вучобу/работу з дому альбо сталі актыўна дапамагаць медыкам грошамі і прадуктамі і стварылі такую з'яву як "народны каранцін" або масавую самаізаляцыю. А людзі з другой катэгорыі працягваюць хадзіць на работу, стаяць у чэргах у магазінах, актыўна ездзіць грамадскім транспартам па справах ды на дачу - і ўсё гэта без масак ці дыстанцыравання.

During the epidemic, Belarusians split into 2 groups: those who took the plaugue seriously, and those whose usual way of life became more important for them than their life itself. The people from the first category began actively to shift to study / work from home or began enthusiastically helping doctors with money and food and created a phenomenon such as "people's quarantine" or mass self-isolation. Meanwhile, the people of the second category went on going to work, queuing in shops, using public transport for everyday errands and commuting to their summer houses - all this without masks or distancing.

Учора бачыў гэта, калі давялося купляць сантэхнічныя прыналежнасці, бо дома ўзніклі праблемы з сантэхнікай. Дарэчы, калі я звярнуўся ў дзяржаўную службу камунальнай гаспадаркі па тэл. 115, маю заяўку на сантэхніка прынялі, потым з мясцовага ЖЭСа мне перазванілі і сказалі, што ў сувязі з эпідэміяй, яны не могуць прыслаць мне сантэхніка афіцыйна, але могуць неафіцыйна, аннулявалі маю заяўку, далі мабільны нумар сантэхніка, і мы зжонкай самі сталі ліквідаваць праблему. Дык. вось, у гаспадарчым магазіне "Гаспадар і Гаспадыня" у чарзе дыстацыю 1 м трымаў толькі я, астатнія кліенты стаялі як раней, нягледячы на знак на касе "Трымайце дыстанцыю 1 м у чарзе". Пакупнікі амаль усе былі без масак.  Прадаўцы былі ў масках і пальчатках і носілі патрыятычны сімвал на грудзях напярэдадні Дня Перамогі:

Yesterday I saw this when I had to buy plumbing supplies, because there were problems with the plumbing at home. By the way, when I contacted the public utility service by phone 115, my application for plumbing was accepted, then the local housing and communal service branch called me back and said that due to the epidemic, they can't send me plumbing officially, but can do it unofficially, canceled my application, gave me the mobile number of a plumber, and my wife and I began to eliminate the problem ourselves. So, in the store "Haspadar i Haspaadynia" I was the only one in the queue to keep 1 m distance, other customers were standing as before, despite the sign at the checkout "Keep a distance of 1 m in the queue." Buyers were almost all without masks. The sellers were wearing masks and gloves and wore a patriotic symbol on their breasts on the eve of Victory Day:



Потым я забег у прадуктовы магазін "Дамашні", скарыстаўшы момант папоўніць запасы. Тут прадаўцы былі без патрыятычных знакаў (бо у прыватных магазінах гэтага могуць не патрабаваць), але пераважна ў масках, а пакупнікі без масак і таксама без сацыяльнага дыстанцыравання (тут патрабавалі дыстанцыю 1,5 м). Адна жанчына кашляла, выбіраючы тавар. Я быў у рэспіратары.

Then I dropped into to the grocery store "Domashni", taking a moment to increase my food supplies. Here sellers were without patriotic signs (as in private shops it's usually optional), but mainly in masks, while the buyers were generally without masks and also without social distancing (here they demand distance of 1,5 m). One woman was coughing, picking out foods. I was wearing my respirator.

За апошнія тыдні кавід выяўляюць у 700-900 чалавек штодзень і яшчэ 4-5 чалавек памірае паводле афіцыйных дадзеных. 9 мая будзе парад у гонар Дня Перамогі. Ёсць звесткі, што туды настойліва запрашаюць дзяржслужачых, студэнтаў і людзей, якія перахварэлі кавідам і выздаравелі, але ніякіх пацверджаняў такім чуткам няма. Спадзяюся, што новых рэкордаў эпідэміі гэты парад не прынясе.

In recent weeks, covid's been found in 700-900 people daily and 4-5 people die as per official data. On the 9 of May there will be a Victory Day Parade. There's info that public clercks, students and people who conqured covid successfully are urged to go there, but there is no confirmation of such rumors. I hope that this Parade will not bring new epidemic records.

І яшчэ. Акрамя нямалай колькасці медыкаў, якія захварэлі падчас барацьбы з эпідэміяй, хапіла і тых, хто ўзяў водпуск на май, бо ўрачы таксама жыць хочуць. Таму шчыра жадаю маім суайчыннікам не захварэць кавідам у гэтым месяцы...

One more thing. In addition to a large number of doctors who fell ill during the fight against the epidemic, there were enough of them who took holidays in May, because doctors also want to live. So I sincerely wish my compatriots not to get covid this month.

11.05.2020. панядзелак (Monday)

Сёння афіцыйна (Today officially): 23906 хворых (ill), 6131 выздаравелі (recovered) і 131 памерла (died) з пачатку эпідэміі (since the epidemic began).

Гэта значыць стабільны прырост захварэўшых па 900 чалавек і смерць 4-5 чалавек штодзень. Але нагадаю, што ў афіцыйную статыстыку захварэўшых і выздаравеўшых не трапляюць асобы, якія не звярталіся па медыцынскую дапамогу, якім адмовілі ў праходжанні тэста на кавід (звычайна, калі такія тэсты скончыліся або іх мала, часам там, дзе медыцынскае начальства хоча палепшыць статыстыку) або ў якіх тэст быў адмоўны, але былі прыкметы каранавіруснай інфекцыі. У статыстыку смерці не трапляюць людзі, якія хварэлі і памерлі ад хваробы з сімптомамі каранавіруса, але не мелі афіцыйнага пацверджання таму, і людзі, якія хварэлі "каронай", але памерлі ад іншых прычын. Ну, і не ведаю ці лічыць людзей, на смерць якіх ускосна ўплываў COVID-19: якія адмовіліся ад медыцынскай дапамогі альбо не атрымалі яе з-за напружанасці сістэмы аховы здароўя ці тыя, хто піў санітайзеры замест гарэлкі.

This means stable growth of 900 new cases and 4-5 deaths a day. But, to remind my readers, the official data of the new cases and recovered ones don't cover people who didn't seek medical aid or were denied covid testing (usually, when labs run out of tests, sometimes, when local med bosses want to improve ststistics) or with negative test coupled with covid symptoms. Death reports don't include those who had a disease with "corona" syptoms, but had no formal confirmation of that and covid patients who died from other reasons. Also, I don't know if I should consider victims those ones whose death was indirectly caused by COVID-19: those refusing medical help or denied it due to overloaded public health care or those who drank sanitizer instead of vodka.

Мінулыя выходныя / Passed Weekend


Падчас падрыхтоўкі да параду 9 мая некалькі чалавек пранеслі па маім раёне труну ў знак пратэсту супраць правядзення святочных мерапрыемстваў падчас эпідэміі. Пазней іх затрымалі. Скрыншот з відэаматэрыялаў, знойдзеных у інтэрнэце. / During the preparation to the Victory Day Parade some people carried a coffin in my neighborhood as a protest against mass events during the epidemy. Later they were detained. My srcreenshot of a video available online


У гэты ж дзень, 8 мая, Прэзідэнт правёў святочную цырымонію ў іншай частцы майго мікрараёна, ва Ўсіхсвяцкай царкве. Хто знойдзе на фота чалавека ў масцы, той круты. :) Крыніца фота president.gov.by / On the very same day, 8 of May President Lukashenka held a solemn ceremony in another side of my neighborhood, All Saints Church. Those who can find a person wearing a mask in the photo are profis. :) Photo source: president.gov.by


На вуліцы хапае людзей, нават у выходныя, калі ў цёплы сезон, як цяпер, большасць гараджан едзе на дачу. На аўтобусных прыпынках, як тут, на вуліцах, спартыўных і дзіцячых пляцоўках ці ў парках людзі трымаюць некаторую сацыяльную дыстанцыю і гуляюць парамі або сем'ямі, калі судзіць па тым, што я бачыў 8 і 10 мая / There're enough people outdoors despite that many city dwellers move to their summer houses in warm seasons like now. At bus stops (like this in the picture) along streets, at sport/play grounds or in parks people keep some social distancing and walk as couples or families, judging by what I saw on 8 and 10 May.


Парад на Дзень Перамогі 9 мая ў Мінску наведалі 15000 чалавек, калі судзіць па афіцыйным дадзеным. Усе фота  і відэа паказваюць меншую колькасць, можа, каля 10000. Святочныя мерапрыемствы былі і ў іншых гарадах Беларусі, і людзі прыходзілі туды ў масках ці без іх (ну, і дыстанцыю не трымалі). Трэба зазначыць, што ў апошні час акрамя такіх афіцыйных масавых мерапрыемстваў у розных гарадах Беларусі праходзілі і акцыі пратэсту з рознай павесткай, як і мноства іншых сітуацый з ігнорам правілаў эпідэмічнай бяспекі, таму неаб'ектыўна лічыць, што ў росце колькасці захворванняў на кавід вынаватыя выключна Парад, Вялікдзень ды суботнік. Але, для тых, хто скептычна ставіцца да каранцінных мераў, дадам выпадак, які мне стаў вядомы нядаўна. Адна мая знаёмая працавала прадаўцом у магазіне. Пэўны час яна адчувала сябе крыху дрэнна: балела скура, тэмпература вышэй за норму, але мусіла хадзіць працаваць. Праз некаторы час гэта жанчына ўжо ачуняла, але захварэў яе сын з класічнымі сімптомамі кавіда. Тэст паказаў "карону" у абодвух. Гэта я пра тое, што чалавек можа адчуваць сябе нармальна і раздаваць вірус іншым, як безлімітны інтэрнэт.

The Victory Day Parade in Minsk on the 9 of May was officially reported to attract 15000 people.Still photo & video materials available show not more than 10000 visitors. Celebration events were also held in other Belarusian cities and towns; people came there with or without masks (and no distancing). It shall be noted that not only official events but also different recent mass protest actions as well as other situations of edidemic prevention measure ignorance have taken place recently, Therefore, it's unfair to blame only Victory Day Parade, Orthodox Easter and the subbotnik in covid cases growth. For those who doubt quarantine measures I'll tell a fresh story. A lady I know worked as a shop assistant. She had some slight fever and skin ache, but still went to work. When she recovered her son got ill with classic covid symptoms. Their both tests were positive. I mean a person may feel ok and spread the virus like unlim Wi-Fi.


10 мая я засняў у двары аднаго з дамоў у сваім мікрараёне гэту "хуткую дапамогу" з медыкамі у спецкасцюмах. Паколькі яны вярталіся без пацыента, значыць яны, верагодна, не мелі дачынення да лячэння каранавірусных хворых або рабілі камусьці тэст на кавід дома. / On the 10 of May I managed to make a photo of an ambulance with paramedics in special equipment. They were coming back with no patient which means they might have had no relation to the epidemy or they had made a test to a patient at home.

23.05.2020. субота (Saturday)

Сёння афіцыйна (Today officially): 35244 хворых (ill), 13528 выздаравелі (recovered) і 194 памерла (died) з пачатку эпідэміі (since the epidemic began).



Учора з'явілася інфармацыя, што у красавіку 2020 года у рэанімацыях Мінска ад кавіда памерлі 117 чалавек (27% ад усіх 436 , хто быў у рэанімацыі), яшчэ 265 чалавек (61%) былі пераведзены з рэанімацыі і 54 чал. (12%) працягнулі лячэнне ў рэанімацыі ў маі. Мінздароўя заявіў, што гэтыя лічбы адносяцца да ўсіх пульманалагічных хворых, а не толькі кавідных пацыентаў. Калі гэта так, то можна зрабіць гіпотэзу, што ў Мінску магло быць некалькі соцень хворых на каранавірус (і з іх некалькі дзясяткаў памерлі), але гэта прайшло па-за статыстыкай, бо "карону" ім не паставілі ў дыягназ. Тады магчыма, што па Беларусі колькасць ахвяр COVID-19 складае некалькі сот, як з даказанай хваробай, так і з недаказанай. І гэта толькі паказвае, што медыцына ў маёй краіне някепская...

Yesterday it was reported that in April 2020, 117 people died of covid in the intensive care units of Minsk (27% of all 436 patients there), nother 265 people (61%) were transferred from intensive care to ordinary wards and 54 people (12%) continued resuscitation treatment in May. The Ministry of Health said that these figures apply to all pulmonary patients, not just covid ones. If this is the case, it can be hypothesized that there could be several hundred patients with the coronavirus in Minsk (and several dozen of them died), but this was out of the statistics, as they were not diagnosed with the "corona". Then it is possible that in Belarus the number of real victims of COVID-19 is several hundred, both with a proven disease and with an unproven one. And it only shows that medical care in my country is not bad ...

Некаторыя універсітэты вяртаюць студэнтаў старшых курсаў у аўдыторыі. А ў Мінску адмянілі выпускны вечар у школах. / Some universities make senior students return back to campus. Meanwhile, in Minsk high school farewell parties are cancelled.

Многія з тых, каго я ведаю асабіста і хто хварэў з сімптомамі кавіда, ужо ачунялі, у тым ліку мае бацькі, якім адмовілі ў аналізе на "карону". Мая мама ўжо не адчувае слабасць, але яшчэ кашляе... / Many of my aquaintances with covid syptoms have recovered, including my parents who had been denied "corona" tests. My mum doesn't feel weak, but still keeps coghing...


Мінчане ходзяць ў лесапаркі на выходных. Праўда, 10 мая тут было каля дзясятка машын. Большасць мінчукоў едзе на дачы на ўік-энд. / Minsk dwellers go to forest parks at week-ends. However, on 10 May there were about 10 cars here. Most people from Minsk go to summer houses for week-ends.

Працяг будзе / To be continue

27.04.2020

Успаміны дзяржслужачых

Некалькі дзярслужачых, з якімі мне даводзілася сустракацца, дзяліліся са мной успамінамі свайго жыцця. Было і пра садзік, куды хадзіў мой малодшы сын, і пра першыя камп'ютары, пра якія пісаў яшчэ Ф. Рудовіч, і пра Курапаты, і пра разборкі бандытаў з сямейным тыранам ў 90-я... Настаў час занатаваць найбольш істотныя з іх, захоўваючы ананімнасць сваіх крыніц і меру здаровага скепсісу да іх апавяданняў.

Жанчына 1:

«Я вам, Валер'евіч, кажу: не спяшайцеся запаўняць паперы. Яны павінны адляжацца. Калі ў арганізацыю, дзе я працавала раней, прыходзіў нейкі загад, мой начальнік не спяшаўся яго выконваць і казаў: «Хай папера паляжыць». Праз некалькі дзён загад адмянялі, а мы і так не рабілі марнай справы!»

Жанчына 2:

«Калі я працавала выхавальніцай у дзіцячым садзіку, у нас быў Франак Вячорка. Дык усе хлопцы гулялі ў вайну з немцамі, а ён – ваяваў з рускімі.»

Спаліўся

«У адным студэнцкім інтэрнаце да некалькіх кітайцаў падсялілі рускага хлопца. Той вырашыў пакпіць з азіятаў і будзіць іх ранкам ды кажа: «Вы павінны святочна апрануцца і стаяць, пакуль грае савецкі гімн. (У савецкі час і ў час панавання праваднога радыё вяшчанне пачыналася з гімна ў 5:50 – заўвага мая А. Б.) Кітайцы так і рабілі раз за разам. Аднойчы гарэзніку абрыдла гэтая забава і ён перастаў паднімацца з імі на гімн. А кітайцы пайшлі і данеслі на яго дэкану факультэта. Дэкан, апавядаўшы мне гэта, не ведаў што рабіць з гарэзай: ці пакараць яго за такія жарты, ці не.»

Жанчына 3

Гэтая дама зойме большую частку сённяшняй падборкі, бо з ёй я меў некалькі доўгіх размоў. Па-за межамі назірання пакіну амаль дэтэктыўныя авантуры, дзе яна апавядала пра банду часоў 90-х, якая разбіралася з нейкім суседам-дэбашырам, пра яе прыгоды падчас працы ў інтэрнаце для былых зэкаў (магчыма, нейкі варыянт спецпасялення? -- А. Б.). Ва ўсялякім разе пакуль. І засяроджу ўвагу на больш істотныя падзеі.

Крыжоўка-1977

«Мы былі на дачы недалёк ад станцыі «Крыжоўка». Ужо быў вечар, і наша кампанія ішла ў бок чыгункі, каб вярнуцца ў Мінск. Нечакана мы ўбачылі, што дарогу перакрыла міліцэйскае ачапленне. Міліцыянеры стаялі сцяной і нікога не прапускалі. Мы мусілі вярнуцца ў бок аўтамабільнай дарогі і спрабаваць даехаць у горад аўтастопам, як і некаторыя іншыя дачнікі. Пазней стала вядома пра сутыкненне цягнікоў. Пасля той трагедыі ў электрычках некаторы час першыя вагоны былі пустымі: людзі баяліся туды сесці і загінуць у выпадку яшчэ аднаго сутыкнення цягнікоў...»
(Калі гэта ўсё праўда, яны вярталіся ўжо ў раёне 19-20 гадзін, бо да гэтага па аўтадарозе вывозілі параненых у Мінск такім жа аўтастопам, як і пазней на Нямізе – заўвага мая А.Б.)

Камп'ютар у НДІ

«У наш навукова-даследчы інстытут закупілі першы камп'ютар. Карысці ад яго не было ніякай. Усе разлікі рабілі без яго. Але для прэстыжу ён быў патрэбны. Час ад часу, каб ён не стаяў без справы, праграмісты запісвалі для яго нейкія каманды і камп'ютар нешта разлічваў, рабіў эфект неабходнай у НДІ машыны. Раз увечары аднаму супрацоўніку даручылі загрузіць   гэты тэхнічны ідал працай на ўвесь вечар, а гэты спецыяліст як раз збіраўся адсвяткаваць свой дзень нараджэння, і яму не карцела прасядзець вечар з камп'ютарам. Вось ён і напісаў простую каманду за некалькі хвілін – «памнажаць 2Х2 да бясконца», з сур'ёзным выглядам загадаў лабаранту: «Сачы за працай камп'ютара, а, калі ён падчас разлікаў завісне, проста перазагрузі яго,» – і пайшоў святкаваць! Мабыць, цяпер распавядае пра гэта студэнтам на лекцыях...»

Пасадзілі злосніцу

«Я сядзела ў чарзе ў адзін кабінет. Чую размову дзвюх жанчын:
– А што вы з той лектаркай зрабілі?
– Пасадзілі яе. Дастала злосніца!
– Як вам атрымалася гэта? – (пытанне, відавочна, было без спачування да лектаркі – А. Б.)
– Мы ёй на экзамен прынеслі букет кветак, а ў букет сунулі пачак баксаў. А потым прыйшлі мянты – і ўсё! Цяпер сядзіць.

З таго часу я баюся нават шакаладку ў падарунак браць...»

Мужчына:

На падставе яго ўспамінаў я склаў некалькі апавяданняў цыкла «Гэта Беларусь, хлопча!». Таксама некаторыя яго ўспаміны пра І. Карпенку як міністра чакаюць свайго часу. А пакуль сцісла пра іншае:

Халоднае лета 1963-га

«Аднойчы летам ці ў мае, здаецца ў 1963 года, мы з сястрой, яшчэ малыя, сядзелі дома адны. Нечакана падзьмуў моцны вецер на вуліцы і стала вельмі холадна. Мы напужаліся і сядзелі прыціснуўшыся адзін да аднаго, каб сагрэцца. Калі дарослыя вярнуліся, то затапілі печ...»
(Гэтая сітуацыя адбылася ў Мінску – А. Б.)

Курапаты

«Я, калі малады быў, нават і не ведаў, што ў Курапатах людзей расстрэльвалі. Па маладосці мы хадзілі туды кампаніяй, пілі гарэлку, палілі вогнішчы...»
(У голасе старога чыноўніка адчуваўся нейкі жаль, ці то па маладосці, якая ўжо мінула, ці то па тым, што адпачываў на месцы, дзе пахавалі людзей – А. Б.)

«Потым там будавалі трасу, выкінулі косці людзей. Але ніхто не казаў адкуль яны там. Толькі ў цяперашні час мы даведаліся што там было.»

Садзік

Даведаўшыся, што мой Любчык ходзіць у сад № 25 для дзяцей з парушэннямі зроку, мой суразмовец ажывіўся:

«А я хадзіў у гэты сад! Ён тады быў драўляны, і не спецыялізаваны. Цяпер яго поўнасцю перабудавалі...»

Нелаяльная лаяльнасць

Многія дзяржслужачыя не любяць уладу. І гэта зразумела: прадстаўнікі ўлады часцей за ўсё размаўляюць з імі мовай ультыматумаў, пагроз і патрабаванняў. Таму не дзіва, што казаў стары чыноўнік:

«Да мяне нейкі раз прыслалі маладога чалавека, які патрабаваў, каб усе нашыя маладыя прыйшлі на выбары ў пэўны дзень. Я адказаў, што ім гэта будзе нязручна, а ён накатаў на мяне паперу начальству, што я выступаў супраць выбараў. Я адказаў начальству, каб больш яго да мяне не прысылалі, бо мы не знойдзем узаемаразумення... А аднойчы мне прапанавалі далучыцца да «Белай Русі», і я адказаў: «Я ўжо быў у УКП (б). А цяпер не гатовы»... Я ўвогуле за перамены, але не рэвалюцыйным, а эвалюцыйным шляхам.»

14.04.2020

Беларусь, якая курыць

Паколькі я жыву ў час, калі за кожнае слова можна адказаць у судзе, то пачну з важнай заявы:
НІШТО Ў ГЭТЫМ МАТЭРЫЯЛЕ НЕ ПАВІННА РАЗГЛЯДАЦЦА, ЯК ПРАПАГАНДА КУРЭННЯ ЦІ РЭКЛАМА ТЫТУНЁВЫХ ВЫРАБАЎ. ТЭКСТ І ІЛЮСТРАЦЫІ ПРЫВОДЗЯЦЦА Ў РАМКАХ МЕМУАРНАГА ПРАЕКТА «КАБ НЕ ЗАБЫЦЬ», ЯК ЧАСТКА ДАСЛЕДАВАННЯ ПА ГІСТОРЫІ БЕЛАРУСІ. АЎТАР НЕ СПАЖЫВАЕ ТЫТУНЁВЫЯ ВЫРАБЫ І ПАПЯРЭДЖВАЕ ЧЫТАЧОЎ, ШТО ЯНЫ ВЫКЛІКАЮЦЬ ШМАТЛІКІЯ ЗАХВОРВАННІ І СМЕРЦЬ.

Маё дзяцінства прыйшло на той час, калі курылі яшчэ савецкія цыгарэты. Але праект «Каб не забыць» прысвечаны Беларусі ад пачатку 90-х. Тады савецкія брэнды «Космас», «Прыма», «Астра», па-ранейшаму папулярныя ў 90-я, паступова саступалі новым: «Эл-Эм», «Саюз-Апалон», «Мальбара»...

Дэфіцыт

У 1990-91 гг. недахоп многіх спажывецкіх тавараў стаў катастрафічным. У пэўны момант з продажу зніклі і цыгарэты. Спачатку курцы раскупілі махорку, якую тады прадавалі пераважна для вывядзення блох з дамашніх катоў і сабак. Потым выйшлі на вуліцы пратэставаць. Праўда, тытунёвых бунтаў, як гэта некаторыя падаюць, у чыстым выглядзе не было, было шмат эканамічных і палітычных выступленняў, якія, дзякуй Богу, не скончыліся крывёй, як у Тбілісі і Баку. І на гэтых акцыях пратэсту патрабаванні былі шырокія. Цыгарэтамі адкупіцца ўраду БССР не атрымалася б.

Праўда, усё гэта прайшло міма мяне, бо я (а я рэгулярна сачыў за палітычнымі навінамі з 1991 г.) не цікавіўся падзеямі, дзе не хапала нейкага мардабою. Але цяпер я радуюся, што тады абышлося нават без бітых вітрын...

Магу дадаць толькі, што талоны на цыгарэты і алкаголь у той час таксама стваралі магчымасці натуральнага абмену: звычайна тыя, хто не курыў, бралі цыгарэты і мянялі іх у курцоў на іншы дэфіцыт (цукар, мыла і г.д.), а алкаголь быў «вадкай валютай», сродкам плацяжу, як у ЗША канца 18 ст.

Дарэчы, у Беларусі пачалі з'яўляцца і каляровыя ксераксы, якія спарадзілі лайфхак таго часу: падробку аднаразовых купонаў на тавары...

Кіёскі


 Крыніца ілюстрацый: people.onliner.by

У пачатку 90-х быў бум кіёскаў. Там, дзе цяпер паркоўка гандлёвага цэнтра «Дана Мол», у першай палове 90-х стаяў стыхійны рынак з кіёскаў. Мой дзед, які тады яшчэ не змірыўся з распадам СССР, бурчаў неяк, калі мы нешта куплялі там на нашыя інфліруючыя грошы:
– Вось бы танкам па гэтых кіёсках прайсціся!

Танкі не спатрэбіліся. У сярэдзіне 2000-х мэрыя Мінска крок за крокам выціснула кіёскі з Камароўкі ды іншых рынкаў горада на Жданы. Рынак, які быў на цяперашняй паркоўцы «Дана Мол», знік яшчэ ў канцы 90-х.

Вось такія кіёскі і былі месцам, дзе было магчыма набыць не толькі цыгарэты, але і відэакасеты з фільмамі на 18+. І не заўжды ў пакупніка пыталіся ці ёсць яму тыя 18+. У 2000-х палітыку продажу цыгарэт зрабілі больш строгай, і ў кіёсках цыгарэты непаўналетнім ужо не кожны адважваўся прадаць.

Бабкі

Яшчэ адной крыніцай набыць цыгарэты для школьніка (як і для дарослага) былі бабкі. Стыхійны рынак 90-х уключаў бабулек, якія звычайна раскладалі тавар недалёка ад афіцыйнага рынка ці буйнога магазіна. Яны гандлявалі не толькі сваёй дачнай прадукцыяй і вязанымі шкарпэткамі, але і часам цыгарэтамі. Памятаю, што ў печынскай школе, адзін мой аднакласнік (тады ў 10 ці 11 класе) дзяліўся з намі:
– Я купляю цыгарэты ў адной і той жа бабкі. Яна мне за гэта шклянку семак у кішэню адсыпае...

Пазней, калі я скончыў школу, і вырашыў, што буду таксама курыць, я таксама карыстаўся паслугамі бабак. Я доўгі час меў выгляд школьніка, нават калі ўжо сам працаваў настаўнікам, але бабулі ніколі не задавалі мне пытанняў. У Мінску яны прадавалі «Эл-Эм» і «Саюз-Апалон», а ў Барысаве бачыў як на вуліцы Рэвалюцыйнай пажылыя кабеты гандлявалі нават «Прымай» ля прыступак магазіна.

Паслугамі бабак карысталіся ў той час і міліцыянеры. Так да маёй цёці заляцаўся адзін начальнік спецкамендатуры, які няблага ведаў англійскую і пару разоў дапамагаў мне рыхтавацца да ўступных экзаменаў. І вось сядзеў я ў яго кабінеце, я мой ментар (у харошым сэнсе слова) быў, з яго слоў, «пад мухай» і хацеў курыць. У кабінет зайшоў яго калега і начальнік адразу яму:
– Закурыць ёсць?
– На, трымай, – працягнуў той яму пачак імпартных цыгарэт.
– Дзе дастаў? – па-савецку пытаецца начальнік спецкамендатуры.
– А-ат, у бабак, вядома...

Мой рэпетытар з задавальненнем прыкурыў адну ад каларыфера, што абаграваў яго кабінет. Я з зайздрасцю назіраў за тым, як ён курыць адну за адной ад каларыфера. Потым спрабаваў такое зрабіць ноччу з пачкам «Прымы», які мая бабуля трымала ў адзежнай шафе супраць молі. Але нават гарачая настольная лямпа не запальвала цыгарэту...

У 2000-х бабкі цыгарэтамі ўжо не гандлявалі. Ды і мяне з сярэдзіны 1997 года іх паслугі больш не цікавілі.

Жуйкі

У тыя звышліберальныя 90-я шырокай папулярнасцю карысталіся жуйкі ў форме цыгарэт з фільтрам. Я бачыў такія ў Пячах у звычайных магазінах. Многія дзеці і падлеткі гулялі ў курэнне перад тым, як скарыстаць такую жуйку па прызначэнні. У асобных выпадках спрабавалі іх падпальваць. Я ніколі не любіў жуйкі, і эксперыменты з імі бачыў толькі ў іншых дзяцей. І ніколі не чуў слоў абурэння такім таварам з боку дарослых.

90-я былі яшчэ эпохай калекцыяніравання наклеек з жуек. І жуйкі былі не толькі з фруктовым густам, але і і з перцам (серыя Killer з наклейкамі стралковай зброі). І нават з нікацінам. Ці прадавалі жуйкі з нікацінам непаўналетнім у той час? Не ведаю, але карыстанне жуйкамі ці пластырамі з нікацінам замест цыгарэт было не «па-пацанску». Нават выпадкі спажывання палеткамі ці юнакамі нюхальнай табакі ці жавальнага тытуню мне вядомы толькі два...

Дзе можна і дзе нельга

У 90-х яшчэ не было строгай забароны курыць у памяшканнях. Таму забаўным успамінам ўсплывае з маёй памяці трэснутая сцяна на фізфаку БДУ, дзе абваліўся тынк і з трэшчыны тырчалі шматлікія фільтры ад цыгарэт. Гэта было восенню-зімой 1996 г., калі я хадзіў на падрыхтоўчыя курсы. З нас, слухачоў, што чакалі лектара каля той сцяны, ніхто не курыў у тым месцы, хоць курцы былі, але сталы пах тытунёвага дыму крыху перабіты марозным паветрам у тым калідоры побач з аўдыторыямі мне не забыць.

Калі я вучыўся ў БДПУ на гістарычным (1997-2002) у нас былі адмысловыя месцы для курэння: прасторныя туалеты на 3-4 паверху (у астатніх клазетах таксама курылі, але менш, бо там менш прасторы і было строга забаронена), на балконах 5-14 паверхаў (там некаторыя нават піва паспявалі папіць) і на ганку каля ўнівера. Выкладчыкі, акрамя гэтых кропак маглі сабе дазволіць курэнне ў кабінеце і часам у аўдыторыі. У 2010-х наступленне дзяржавы на шкодную звычку пакінула курцоў з вну ў адмысловых рэзервацыях, падобных на аўтобусныя прыпынкі і таксама на месцах каля ўваходу ў будынкі універаў. У туалетах курылі ўсе 2000-я і на пачатку 2010-х, але ўсё радзей, бо можна было на штраф напароцца.

Гумар

У час майго навучання ў вну сярод студэнтаў гістфака хадзілі жарты пра савецкія цыгарэты:
***
– Чым адрозніваюцца касманаўты ад астранаўтаў?
– Першыя кураць «Космас», другія – «Астру».
***
– Хто такая прымадонна?
– Донна, якая курыць «Прыму».
***
– Чаму на пачках савецкіх цыгарэт пазначалі клас?
– У першым класе пачыналі з «Космаса», у трэцім пераходзілі на «Астру», а пятым – на «Прыму».

А цяпер папулярны «тытунёвы» жарт:
– Ён курыў «Парламент» – не дапамагло патрапіць у парламент, а вось піва «Казёл» зрабіла сваю справу.

Эпоха вэйпаў

З першай паловы 2010-х у Беларусі з'явіліся электронныя цыгарэты. Спачатку некаторыя курылі іх нават у вагонах метро і забаўлялі гэтым іншых пасажыраў. Потым курэнне паравых цыгарэт стала масавым і ў гэты час усе віды курэння забаранілі амаль ва ўсіх памяшканнях. І цяпер каля розных вну, бараў і нават пад'ездаў можна бачыць не толькі клубы шызага дыму, але і пару.

Асабліва спадабаліся вэйпы школьнікам: бо цяпер у туалетах і распраналках спартзалы не застаецца слядоў. Калі мой старэйшы сын вучыўся ў трэцім класе, яму ўжо прапанавалі вэйпіць у туалеце. Адмовіўся.

Самыя жорсткія меры супраць курэння як раз прыйшлі разам з модай на вэйпы. У 2015-17 гг. рэклама тытунёвай прадукцыі была цалкам забаронена, таму ў апошнія тыдні перад уступленнем закона ў сілу на касах многіх магазінаў паставілі празрысты сподак пад грошы, пад якім заўжды ляжаў пачак цыгарэт.

Фота А. Берастоўскага. 2015 г. для паста "Губляем і знаходзім"

Жорсткія меры спарадзілі новыя лайфхакі для непаўналетніх. Каля выхаду са станцыі метро «Усход» да мяне час ад часу звяртаюцца падлеткі з грошамі і просьбай купіць ім цыгарэт. Ад мяне яны атрымоўваюць адмову, а нехта можа падзяліць цыгарэты з хлопцамі ці купіць такі пачак, пакінуўшы здачу сабе. Я маўчу пра правераныя часам спосабы: красці цыгарэты з бацькоўскіх пачкаў, збіраць акуркі, прасіць курава ў прахожых вясёлай кампаніяй...

Эпоха Табакерак

Час курсу на барацьбу з курэннем цягнуўся нядоўга, і з 2018 г. у розных гарадах Беларусі з'явіліся адмысловыя кіёскі для гандлю тытунёвымі вырабамі – «Табакеркі». Час ужо не той, што ў 90-х і з'яўленне «Табакерак» тут і там выклікала абурэнне многіх беларусаў (нягледзячы на вялікую колькасць курцоў у краіне). У асобных выпадках жыхары некаторых кварталаў дабіваліся адмовы на з'яўленне чарговай «Табакеркі» на сваёй зямлі, але ў большасці сітуацый «Табакерку»ставілі нягледзячы на пазіцыю грамадскіх актывістаў...

Многія «Табакеркі» стаяць зачыненыя бо прадаўцоў туды не знайшлі. Некаторыя працуюць, прычым, каля аўтобусных прыпынкаў яны рэалізуюць і білеты на грамадскі транспарт.

Дзякуючы дурной рэпутацыі гэтыя новыя тытунёвыя кіёскі перыядычна сутыкаюцца з вандалізмам. То іх размалююць, то закідаюць экскрэментамі... Некаторыя пішуць на іх свае лозунгі. Безумоўна, вандалізм не мае апраўдання.

Злева: 31.12.2019 Ставяць кіёск каля ДС "Каліноўскага". Такі навагодні падарунак жыхарам Усхода-2? Цэнтр: студзень 2020 г. кіёск на мінскай вуліцы Казлова насупраць 7-8 карпусоў БДУІР ужо працуе. Справа: студзень 2020 г. кіёск каля прыпынку "Алімпійскі спарткомплекс" на вулю Каліноўскага, размаляваны вандаламі. Фотаграфіі А. Берастоўскага.

Замест эпілога

Аднойчы адзін мой студэнт-завочнік на заліку па англійскай мове заявіў мне, што курыць па 4 пачкі ў дзень. Я запытаўся:
– Вам зніжку якую-небудзь за гэта даюць?
– Не.
– Так не павінна быць, – працягваю я, – калі не кожны 3-і пачак бясплатны, то хаця б 30% зніжкі на хіміятэрапію ў нейкім медыцынскім цэнтры ці кожны другі вянок у рытуальнай краме бясплатна.

Група зарагатала. Студэнт прамаўчаў. На наступнай сесіі ён падышоў да мяне і ціха сказаў:
– Я пасля вашых слоў кінуў курыць...

Гэтага і іншым жадаю.

Таксама: Змітрок Бядуля пра перамогу над смерцю

24.03.2020

Каранавірус у Беларусі. Частка 2 / Coronavirus in Belarus. Part 2

У частцы 1 я апісаў як развіваліся падзеі з 28 лютага па 21 сакавіка. Цяпер, для зручнасці афармляю працяг на новай старонцы. / In Part 1 I descibed the events of 28 February to 21 March. Now for convenience I go on to a new page.

24.03.2020 аўторак (Tuesday)

На цяперашні час паводле афіцыйнай інфармацыі каранавірус "пацалаваў" 81 чалавека, з якіх 22 выздаравелі. Неафіцыйна цыркулююць звесткі пра вялікую колькасць хворых з пнеўманіяй у шэрагу бальніц. Але акрамя COVID-19 людзі хварэюць і на іншыя вірусныя рэспіраторныя хваробы, якія могуць прывесці да пнеўманіі. І з-за сырога халоднага надвор'я хварэюць многія. Хто з іх мае каранавірус, а хто не, разабрацца цяжка.

Currently, according to the official information, the coronavirus has "kissed" 81 people, of which 22 have recovered. Unofficial information tells about a large number of patients with pneumonia in a number of hospitals. But besides COVID-19 people may have other viral respiratory diseases that can lead to pneumonia. And due to the wet cold weather these days, many fall ill. Who among them has the coronavirus and who doesn't, it's hard to say.

Яшчэ раз пра рэлігійнае жыццё / Once Again About Religious Life

Нядаўна я даведаўся, што грэка-каталікі перайшлі на правядзенне набажэнтстваў ан-лайн. Я пісаў у частцы 1, што некаторыя сходы Сведкаў Іеговы ў Мінску вырашылі збірацца маленькімі групамі. Але цяпер іх сустрэчы праходзяць па відэасувязі. Цікава, што ў нядзелю 22 сакавіка, калі я быў на такім ан-лайн набажэнстве, каля Ўсіхсвяцкай царквы лятаў верталёт, з якога праваслаўныя святары крапілі святой вадой горад супраць каранавіруса...

I recently learned that Greek Catholics have switched to hold online church services. I wrote in Part 1 that  some of Jehovah's Witnesses congregations in Minsk decided to gather in small groups. But by now their meetings are held via videoconferencing. It is interesting that on Sunday, March 22, when I was at this online religous service, a helicopter was flying near the All Saints Church and  some Orthodox priests were sprinkling holy water on the city against coronovirus from that helicopter...

Заўвага за 6 красавіка: Пасхальныя набажэнствы ў праваслаўных і каталікоў пройдуць у традыцыйнай форме з некаторымі мерамі засцярогі: у касцёлах наладжваюць стрымы набажэнстваў з магчымасцю выбару прыходзіць на месца ці глядзець ан-лай і большасць вернікаў пакуль ходзіць. У праваслаўных цэрквах некаторыя цырымоніі пройдуць на адрытым паветры. Некаторыя пратэстанцкія цэрквы заахвочваюць людзей заставацца дома, калі яны хворыя ці маюць слабае здароўе.

Note of 6 April: Easter services in Orthodox and Catholic churches will be on as usual, but with some safety measures: Catholic churches set up streams of services allowing visitors to choose to come in person or watch it online, with most goers opting for coming to church so far. Orthodox churches will carry out some ceremonies outdoors. Some Protestant churches encourage people stay home if they are ill or have poor health.

Сведкі Іеговы ўпершыню за існаванне сваёй канфесіі вырашылі правесці Вячэру Гасподню 7 красавіка па відэасувязі і рэгулярна заахвочваюць вернікаў трымаць максімальную самаізаляцыю. Магчыма, у некаторых частах Беларусі Сведкі могуць збірацца маленькімі групамі, але большасць сходаў будзе слухаць анлайн запіс мерапрыемства, выкладзены ў шырокі доступ. Многія вернікі, нават пажылыя, маюць дэвайсы з доступам у інтэрнэт, і добра імі карыстаюцца. Іншыя могуць слухаць трансляцыю па тэлефоне. У асобных выпадках магчымы прыход у госці да аднаверніка.

Jehovah's Witnesses for the first time of their existance as a group decided to commemorate Lord's Memorial on 7 April via videoconferencing and regularly urge followers to keep maximum self isolation. In some parts of Belarus it's possible the Witnesses meet in small groups, but most congregations will listen to online record of the event available to anyone. Most believers, even those of advanced age, have devices with internet connections and are good at using them. Others may listen broadcasts by phone. In individual cases visits to fellow believers are possible.

Ізаляцыі быць ці не быць? / Isolation: to Be or not to Be?

Беалрускі ўрад не плануе ўводзіць каранцін. Некаторыя масавыя мерапрыемствы адменены, але некаторыя іншыя (напр., футбольны чэмпіянат) праводзяцца. Каб самаізалявацца чалавеку, які працуе на пэўную арганізацыю, яму трэба атрымаць дазвол працадаўцы. Мне, напрыклад, такога дазволу не дадуць і я мушу ездзіць на працу, праўда, не кожны дзень. Таксама, праблемай ізаляцыі з'яўляецца неабходнасць амаль кожны дзень нешта купляць. Так, каб набыць спецыяльнае мыла для старэйшага сына з істотнай зніжкай, я мусіў ехаць на другі канец Мінска (а ад звычайнага мыла пакутуе яго скура). Таму пакуль з сям'ёй проста спрабую абмяжоўваць кантакты з людзьмі і трымаць добрую гігіену.

The Belarusian government have no plans to impose a quarantine. Some public events are canceled, but some others (e.g. Football Championship) are held. To isolate themselves a person who works for a certain company has to obtain the employer's permission. For example, I won't be given such a permission, and I have to commute to work, though not every day. Also, there's a necessity  to buy something almost every day. So, to buy special soap for the elder son with a substantial discount, I had to go to the other end of Minsk (for his skin sores from ordinary soap). Thus as a family we're just trying to limit our contact with people and keep good hygiene.


Маска на дарозе каля кінастудыі "Беларусфільм". Дарэчы ўдзень яна валялася, а ўвечары яе ўжо не было. Спадзяюся, ніхто яе на твар не надзеў :) /  A mask on a road near BelarusFilm Studio. By the way, it was there in the afternoon and gone in the evening. I hope no one put it on their face after picking up :)

У горадзе візуальна крыху менш людзей і крыху часцей можна сустрэць чалавека ў масцы. У транспарце "масачнікаў" больш, чым на вуліцы. А кітайцы носяць маскі значна актыўней за беларусаў нават на вуліцы.

Outdoors there're visually slightly fewer people and slightly more of them wear masks. There're more masks in transport than outdoors. And the Chinese are much more active Belarusians in wearing masks even outdoors.

Dana Mall

Учора ўдзень давялося наведаць гандлёвы цэнтр "Дана Мол". Людзей няшмат, але, калі вечарам праходжу каля цэнтра, бачу іх столькі ж як і звычайна.

Yesterday afternoon I had to visit Dana Mall shopping center. There were few people inside, but when I pass it in the evening I see them as many as usual.


Першы напамін пра эпідэмію: антысептык / First reminder of the epidemy: antiseptic


Другі напамін: пустыя паліцы букросінга / Second reminder: bookcrossing empty shelves

Арганізацыі ў "Дана Мол" працуюць у звычайным рэжыме, але ў іншых месцах не дзіва сустрэць чорныя вокны ці апушчаныя жалюзі. Эканоміка і без віруса перажывае заняпад...

Firms inside Dana Mall work as usual, but in similar centers it's not uncommon to see black shop windows or shut down louvre shutters. The economy is experiencing bad times even without the virus...

28.03.2020 субота (Saturday)

Згодна афіцыйных дадзеных на 27 сакавіка 32 чалавекі перахварэлі на каранавірус і яшчэ 62 хварэюць. А міністэрства аховы здароўя адкрыла дабрачынныя рахункі ў беларускіх рублях і еўра для барацьбы з COVID-19.

As per official data on 27 March 32 people recovered from coronavirus and 62 still have it. Also, The Ministry of Health opened charity bank accounts in Belarusian rubles and euros to fight COVID-19.

Першай буйной ахвярай віруса стала святкаванне 102 гадавінай абвяшчэння Беларускай народнай рэспублікі 25 сакавіка. Як масавае свята яго пачалі адзначаць са 100-гадовага юбілею, але ўсе маштабныя мерапрыемствы на 102-ю гадавіну адмянілі арганізатары. Колькі чалавек адзначылі гэта афіцыйна непрызнанае свята дома, высветліць немагчыма, але ніякіх феерверкаў, да якіх сярод іншага заклікалі арганізатары, я не чуў у той дзень, як не бачыў і сцягоў на балконах.

The first major victim of the virus was 102th annivesary of the Belarusian People's Republic on 25 March. As a mass celebration it began from 100th anniversary, but its 102th's  mass events were cancelled by its organizers. It's hard to tell how many people festvied at home due to this officially unrecognized date; however, I heard no fireworks as the organizers encouraged people to do, nor I saw any flags in flat balconies.

30.03.2020 панядзелак (Monday)

Стала вядома, што ёсць новыя выпадкі захворвання на каранавірус: 152 захварэлі, з іх 47 выздаравелі або выздараўліваюць. Ходзяць чуткі, што ў Віцебску шмат хворых з пнеўманіяй у бальніцах, але дакладнай інфармацыі няма. Многія гавораць пра вірус і яго наступствы, але панікі пакуль няма. Дзеці гуляюць у даганялкі, дзе уцякаюць ад носьбіта каранавіруса.

New cases of coronavirus have been reported: 152 total, out of them 47 recovered or recovering. Rumors circulate that many patients in Vitebsk hospitals have pneumonia, but there's no trustworthy data about it. Many talk about the virus, but no panic yet. Kids play "he" games where they run away from a coronavirus carrier.

На выходных выпадкова сустрэў знаёмага, які лечыцца ад анкалогіі. Ён паведаміў, што яго лячэнне прыпынілі і выпісалі з бальніцы з непрацаздольным лістом па прычыне рэзервацыі месца для хворых на COVID-19. Магчыма, гэта было зроблена, каб пазбегнуць верагоднасць яго кантактаў з хворымі на вірус. А ў мінскай стаматалагічнай паліклініцы № 12 працуе толькі дзяжурны ўрач. Увогуле ідзе палітыка адахвочвання пацыентаў, якія ходзяць у паліклініку па рэцэпты ці на працэдуры, каб пазбегнуць масавага заражэння: многія з такіх заўсёднікаў паліклінік - пажылыя людзі, для якіх новы вірус асабліва небяспечны.

At the weekend I accidentally met a gentleman I know who has been treated against cancer. He told me his treatment had been suspended and he'd been sent home from hospital with a sick-leave due to the hospital room reserving for COVID-19 patients. It could be done to help eliminate the gentleman's potential contacts with the virus patients. Also, Minsk Municipal Dental Policlinic No 12 has only on-duty doctor available. And generally, there's a policy to discourage people who come for prescriptions and procedures from going to polyclinic as many of these goers are senior people for whom the new virus is aspecially dangerous.


У сацыяльных сетках набірае папулярнасць флешмоб дактароў "Мы працуем дзеля вас. Будзьце дома дзеля нас. На фота медыкі цэнтра "Маці і дзіця" (Мінск). Знойдзена на групе Укантакце "Подслушано Кобрин" / Doctors flashmob "We Stay at Work For You. Stay Home For Us" is becoming popular in social media. In the photo: medical staff of Mother & Baby Center (Minsk). Taken from Vkontakte group "Подслушано Кобрин".

31.03.2020 аўторак (Tuesday)

Шкада, але сёння дрэнная навіна: пацверджана першая смерць ад COVID-19 у Віцебску. Памёр 75-гадовы акцёр Віктар Дашкевіч. Гуляюць чуткі пра дзясяткі памерлых ад пнеўманіі ў Віцебску і тысячах хворых на новы вірус, але з адносна надзейных крыніц вядома пра неазначаны рост колькасці хворых з пнеўманіяў у гэтым горадзе. І, зразумела, ад пнеўманіі ды бранхіту ў Беларусі паміраюць круглы год, таму магчыма, што гэты вібітны дзеяч мастацтва - не першая ахвяра "кароны".

Unfortunately, today I've bad news: the first death of COVID-19 in Vitebsk has been confirmed. 75-year-old actor Victar Dashkevich died. Rumors are circulating about dozens of people suffering from pneumonia in Vitebsk and thousands of patients with the new virus, but relatively reliable sources have reported an indefinite increase in the number of people suffering from pneumonia in this city. And, yes, pneumonia and bronchitis make people die all year long in Belarus, so it's possible that this prominent actort isn't the first victim of the "corona".

Падатковая / Tax Office

Сёння, у апошні дзень сакавіка, мусіў наведаць падатковую Першамайскага раёна Мінска. І вось заўважыў нюансы:

Today, on the last day of March I had to visit Minsk Piersamajski District Tax Office. There I so some details:


Супрацоўнікі ў вестыбюле носяць маскі і медыцынскія пальчаткі (у адной паненкі, здаецца, былі файлы для дакументаў ці пластыкавыя пакеты замест пальчатак). А вось міліцыянер, які ахоўвае памяшканне, ходзіць без маскі. Ён казаў мне, што не мае ў ёй патрэбу. І інспектар у кабінеце быў без маскі ды пальчатак.

The staff in the lobby wear masks and medical gloves (one young lady seemed to wear files for documents or plastic bags instead of gloves on her hands). But the police officer guarding the place has no mask. He told me he didn't need it. Also, the inspector in the office had no mask and gloves too.

Яшчэ назіранне: звычайна ў 10.00 я бываю тут сотым у электроннай чарзе. Сёння ў 11:50, калі я выходзіў з канторы, лічыльнік чаргі быў крыху за 80 чалавек. А чарга лічыцца з запуска сістэмы, г.зн. з пачатку работы канторы.

One more observation: usually, when I come here at 10 a.m. I'm 100th or so in the e-queue. Today at 11:50 when I was leaving the office the e-queue counter had a bit over 80 people. At it counts from the system start i.e. from the office opening hours.

1.04.2020 серада (Wednesday)

Ужо 2 смерці як мінімум ад COVID-19. Усяго з пачатку эпідэміі вірус знойдзены ў 216 чалавек. З іх 157 у бальніцах

At least 2 people have died from COVID-19. From the beginning of the epidemy the virus has infected 216 people. 157 of them still in hospital.

3.04.2020 пятніца (Friday)

305 у бальніцы (in hospital) 42 выздаравелі (recovered) 4 памерлі (died).

У Мінску і Віцебску больш людзей у масках на вуліцы. Некаторыя студэнты вну "самаволкай" адмаўляюцца выходзіць на заняткі. То е ж робяць і шэраг офісных работнікаў. Гэта з'ява ўжо атрымала назву "народны" або "партызанскі каранцін".

In Minsk and Vitebsk there're more masked people outdoors. Some college and uni students refuse to attend classes. A number of office workers do the same. This phenomenon has already been called "people's" or "guerrilla quarantine".


Гэтыя танныя лекі, якія можна выкарыстоўваць для дэзінфекцыі, зараз цяжка знайсці ў мінскіх аптэках. Мы нават старую спіртавую настойку календулы вырашылі не выкадваць, а выкарыстоўваць для апрацоўкі паверхняў, да якіх часта дакранаюцца. / These cheap drugs that can be used as sanitizers are hard to find in Minsk drugstores. We even decided not to dispose expired Calendula alcohol tincture and use it to sanitize some surfaces touched often.

6.04.2020 панядзелак (Monday)

634 у бальніцы (in hospital) 53 выздаравелі (recovered) 13 памерлі (died).

Спрабуем сям'ёй трымаць максімальныя меры бяспекі: не выходзіць з дому без неабходнасці, насіць маску (жонка пашыла некалькі з марлі) у транспарце і публічных месцах, рэгулярна апрацоўваць рукі і рэчы, карыстацца мабільнікам на дынаміку.

We try to keep the maximum security measures for the family: do not leave the house unnecessarily, wear a mask (the wife sewed some of the gauze) in transport and public places, regularly sanitize hands and things, use a mobile phone in "hands free" mode.

Сёння дзеці павінны былі б ісці ў школу, але ім далі яшчэ тыдзень канікулаў. Але поўнага каранціну ў Беларусі няма. У многіх арганізацыях рашэнне прыймаецца на месцы: дзесьці працуюць як звычайна, БДУ і БДЭУ навучаюць студэнтаў дыстанцыйна, нейкія арганізацыі адпраўляюць супрацоўнікаў у водпуск на месяц без захавання зарплаты... У Беларусі ўвогуле многае вырашаецца на месцы.

Kids would have to go to school today, but they were given another week off. But there is no total quarantine in Belarus. In many organizations, the decision is made locally: somewhere they work as usual, Belarusian State University and Belarusian State Economic University   teach students remotely, some organizations send employees on vacation for a month without saving a salary... Generally, in Belarus many decisions are taken by local bosses.

У сацыяльных сетках самыя пазітыўныя водгукі - пра медыкаў, а самыя негатыўныя - пра Прэзідэнта. Многія нязгодныя з яго рашэннем не ўводзіць каранцін і крытыкуюць любыя яго выказванні за апошні час. Прычым блогеры, якія звычайна пішуць у яго падтрымку, альбо заціхлі (як канал YouTube "Крахмал"), альбо асуджаюць яго палітыку па COVID-19 (як "Червонец Андрюха"). Многія хвалююцца наконт сітуацыі, але ў горадзе бачу шмат людзей, якія ігнаруюць усе эпідэміалагічныя папярэджанні.

In social media the most positive comments are about the medicians and the most negative ones are about the President of Belarus. Many can't agree with his refusal to have a quarantine and they criticize any recent presidential comment. Interestingly, bloggers that usually speak favorably of the President either keep silence (like Krakhmal YouTube channel) or condemn his policy on COVID-19 (like "Червонец Андрюха"). Many are worried about the situation, but I see many people in Minsk who ignore all the epidemiological warnings.

Невядома наколькі праўдзівыя афіцыйныя лічбы па хворых і памерлых ад "кароны". Вядома толькі, што пакуль няма звестак ад розных знаёмых пра масавыя смерці (толькі 2) ад "рэспіраторкі". Вядома і што афіцыйна ад пнеўманіі за студзень-сакавік 2020 года памерла 128 пацыентаў. Мяркую, сярод іх былі людзі, якіх не праверылі на каранавірус. Некаторыя знаёмыя хварэлі з сімптаматыкай падобнай на COVID-19 i выздаравелі. Таму магу казаць што статыстыка магла не ўлічыць яшчэ некаторую колькасць людзей. Але пік эпідэміі яшчэ не пройдзены...

It is hard to say how true are the official figures for the sick and deceased from the "corona". It's only known that there are no reports yet from various acquaintances of mass deaths (only 2) from respiratory diseases. It's also known that 128 patients died of pneumonia officially in January-March 2020. I suppose there were people who were not tested for coronavirus. Some acquaintances were ill with symptoms similar to COVID-19 and recovered. So I can say that statistics could not account for some more people. But the peak of the epidemic has not yet passed ...

Тэгі пра COVID-19 у Беларусі / Tags on COVID-19 in Belarus

#лепейдома #дзякуйдактарам #дзякуйдоктар #лепшдома #сядзідома #будзьдома #карантинвБеларусь #helpBelarus #заставайсядома #собериссобойкудоктору
Папярэджанне: матэрыялы ў сацыяльных сетках з гэтымі тэгамі могуць быць звязаны з парушэннем тых ці іншых законаў. Аўтар блога прыводзіць гэтыя тэгі ў якасці крыніцы дадатковай інфармацыі без заклікаў да пэўных дзеянняў! / Warning sicial media materials with these tags may violate some laws. The blog author shows these tags as sources of additional info without any motivation to take a stand for anything!

Пабуджэнні да самаізаляцыі ад Google, Telegram i Viber / Self-isolation motivators from Google, Telegram & Viber
9.04.2020 чацвер (Thursday)

Афіцыйна/Officially: 1331 у бальніцы (in hospital) 139 выздаравелі (recovered) 16 памерлі (died).

Прагулка ў рэспіратары / Walking with Respirator


Сёння трэба было схадзіць на работу. Пайшоў пешшу (гадзіна ходу ў адзін бок), надзеўшы рэспіратар. Большасць людзей ніяк не рэагавала на сівога мужыка з прамысловым рэспіратарам на твары. Некаторыя смяяліся. Пару чалавек пахвалілі мяне за кемлівасць. Адзін мужык папрасіў дазволу сфоткаць мяне. Я дазволіў. На рабоце да майго рэспіратара паставіліся з лёгкім здзіўленнем.

Today I had to go to work. Walked (one hour walk to get there), wearing a respirator. Most people did not respond to a gray-haired guy with an industrial respirator on his face. Some laughed. A couple of people praised me for being smart. One guy asked permission to take a picture of me. I allowed. At work they reacted to my respirator with a slight surprise.

Мінск пераходзіць на элементы каранціна: школы, каледжы і вну пачынаюць масава пераходзіць на дыстанцыйнае навучанне, некаторыя іншыя арганізацыі таксама пераходзяць на працу з дому. Але ў горадзе народу на вуліцах ці ў транспарце не значна менш і чым бліжэй да цэнтру сталіцы тым больш людны праспект Незалежнасці. Нават а першай гадзіне, калі я ішоў па рабочых справах. З заўтрашняга дня ў мяне пачынаецца паўнацэнная самаізаляцыя...

Minsk incorporates quarantine elements: schools, colleges and universities start massively moving to distance learning, and some other organizations are also shifting to working to home. But in the city there're no less people outdoors or in the transport and the closer you're to the center of the capital, the more crowded Praspiekt Niezaleznasci (the main avenue of Minsk) is. Even at the early afternoon when I was out for my work errands. From tomorrow, I'll enjoy complete self-isolation...

11.04.2020 субота (Saturday)

Афіцыйна/Officially: 2031 у бальніцы (in hospital) 172 выздаравелі (recovered) 23 памерлі (died).

Гэта статыстыка можа ўключаць знаёмых маіх знаёмых. Адзін з маіх сяброў за мяжой ужо выздараўлівае. / The statistics may include the acquaintances of my acquaintances. One of my friends abroad is getting well.

Шмат бальніц перапрафілявалі пад "карону", як і многіх медыкаў. Розныя людзі і арганізацыі збіраюць грошы, абсталяванне, маскі, рэспіратары і харчаванне для медыкаў, але тых жа рэспіратараў у некаторых выпадках на дактароў не хапае.

Many hospitals are adapted for the "corona", as well as medical staff retrained. Different people and organizations have been donating money, equipment, masks, respirators and food for doctors, still these respirators are too few for the doctors.

16.04.2020 чацвер (Thursday)

Афіцыйна/Officially: 4204 чалавек з вірусам увогуле (people with COVID-19 totally) 65 маюць патрэбу ў штучнай вентыляцыі лёгкіх (ШВЛ) (need lung artificial ventillation (LAV)), 40 памерлі (died).

Колькасць вызаравеўшых не вядома, бо многім пацыентам з лёгкай формай "кароны" дазваляюць лячыцца дома. Я паўтару, што на рэспіраторныя захворванні перахварэлі за гэты час многія беларусы, і я ў тым ліку, і многім не рабілі тэсты на COVID-19 (як і мне).

The number of the recovered ones is unknown for many patients with the light form of the "corona" have been allowed to get treatment at home. I shall repeat that many Belarusians have been recently down with respiratory diseases, myself include, and many didn't have any COVID-19 test like me.

Наша самаізаляцыя / Our Family Self Isolation

Некаторыя плюсы і мінусы самаізаляцыі ў кароткім відэа на беларускай:


Some pros and cons of self isolation in my short video in English:


20.04.2020 панядзелак (Monday)

6264 усяго (total), 92 на ШВЛ (LAV), 514 выздаравелі (recovered), 51 памёр (died).

Гэта толькі афіцыйна. А за апошнія дні з сімптомамі, падобнымі на каранавірус, захварэлі 7 маіх знаёмых, у тым ліку і мае бацькі (праўда, я нікога з іх даўно не бачыў асабіста). Усе яны праходзяць лячэнне дома.

That's just official data. These days 7 people I know including my parents have symptoms like coronavirus (however, I haven't contacted anyone of them for very long time). They all have their treatment at home.

Учора многія святкавалі праваслаўны Вялікдзень. Каранціна няма і рашэнне ісці ці не ў царкву вернікі прыймалі самастойна. Звесткі аб тым, колькі людзей пайшлі туды, супярэчлівыя, але іх было там менш, чым звычайна і ўсё ж, нягледзячы на просьбы афіцыйных прадстаўнікоў БПЦ не хадзіць, народу ў цэрквах хапала, у масках і без. Суджу па фотках у сацыяльных сетках...

Yesterday many Belarusians celebrated Orthodox Easter. There's no quarantine in this country, so  believers had to decide to go or not to go to church. The info of how many actually went is contradictory, but they were fewer than usually on this holiday and still despite the Belarusian Orthodox Church official reps' pleas not to come, many went to church with or without masks. I judge by photos in social media...

22.04.2020 серада (Wednesday)

Вылазка ў горад / My Outdoor Expedition


Мусіў выехаць з дому па справах сёння познім ранкам. Надзеў моцны медыцынскі рэспіратар. Цяжка ў ім дыхаць, але звыкаецца / Had to do some work outdoors today in the late morning. I put on a powerful medical respirator. It's hard to breathe in it, but I got used to.



У некаторых аўтобусах не больш за 10 чалавек, а аўтобус 100 пусты толькі напалову як і іншыя аўтобусы з доўгім маршрутам. У масках далёка не ўсе. / There're no more than 10 people in some buses, but bus 100 and other long route buses are just half empty. Just some passengers are in masks.


На плошчы Калініна напамін, што свята 75-годдзя Перамогі ніхто не адмяняў. Парад і масавыя святочныя мерапрыемствы пакуль не адмененыя / In Plosca Kalinina (Kalinin's Square) a sign reminds of coming 75th Anniversary of the Victory Day. The parade and other festive events aren't cancelled yet.


Запрашэнне на суботнік 25 красавіка ў адным унівесітэце / A memo at a university inviting to take part in a subbotnik on 25 April (It's a Satuday action of cleaning neigborhoods by volunteers on a day off, usually, with some entertainment elements).


Курсанты-інжынеры займаюцца спортам на стадыёне. / Military engineering students practicing sports at a stadium


Навучэнцы каледжа сувязі прыбіраюць вуліцу П. Броўкі / Communication college student cleaning Vulica P. Brouki


Студэнты вну вучацца дыстанцыйна, а вось школьнікі мусяць хадзіць у школу. Каля СШ 121 Мінска дзеці гуляюць, а настаўнікі размаўляюць. Ніхто з вучняў ці настаўнікаў не насіў маску, але Прэзідэнт забараніў прымушаць школьнікаў насіць маскі ці карыстацца санітайзерамі. Мой школьнік робіць урокі дома. Пакуль праграма не цяжкая, дзесьці мы з жонкай дапамагаем, дзесці дысцыпліны і ў хлопца хапае вучыцца. / College or university students enjoy distant learning, but school students have to go to school. At secondary school No 121 of Minsk children in the photo are playing and their teachers are talking. None of the students or teachers was having a mask, and the country President forbade to force students wear masks or use sanitizers. My schoolboy does lessons at home. While the curriculum is not difficult, sometimes my wife and I help him, sometimes his diligence helps the guy to keep studying.


У гэтым дзіцячым садзіку на вуліцы Славінскага, я ўбачыў толькі дзве фігуры ў двары (пазначаныя стрэлкамі). У садзе для дзяцей з парушэннем зроку, куды пакуль не ходзіць мой малодшы сын, у нейкі момант хадзілі толькі 4 дзіцяці, а як зараз не ведаю. У садзе у нашым двары, куды водзяць дзяцей з некалькіх кварталаў, налічыў каля 20 дзетак. /  I could see just two people (marked with arrows) at this kindergarten in Vulica Slavinskaha. In kindergarten for children with challenged eyesight where my younger boy used to go to, there were only 4 kids for a while and I don't know what's up there now. In the kindergarten next to my house where children from several blocks go I could see about 20 kids so far.

25.04.2020 субота (Saturday)

Афіцыйна/Officially: 9590 чалавек з вірусам увогуле (people with COVID-19 totally) +817 новых выпадкаў за мінулыя суткі (new cases the day before), 67 памерлі (died).

Неафіцыйна: па некалькі чалавек паміраюць кожны дзень у невялікім горадзе Стоўбцы, але мала сур'ёзных пацверджанняў гэтаму. Мае бацькі і сябры хварэюць без істотных пагаршэнняў. Тата шмат жартуе, як звычайна. Яму і маме тэст не рабілі, але сімптомы каранавірусныя.

Unofficially: several people die every day in the small town of Stolbtsy, but there is little serious evidence of this. My parents and friends are ill without significant complications. Daddy jokes a lot as usual. He and my mother haven't been tested, but the symptoms are same to the coronavirus.

Суботнік / Subbotnik

Сёння ў Беларусі праходзіць агунанацыянальная кампанія па добраўпарадкаванню наваколля, вядомая як суботнік. / Today there's a nationwide campaign in Belarus to clean neighborhoods, called subbontik.


На гэтых кадрах з Барысава, належачых мясцоваму гарвыканкаму, людзі не трымаюць дыстанцыю і не носяць маскі. Але ў некаторых іншых месцах суботнік правялі з мерамі засцярогі альбо праігнаравалі.

These photos from Barysau (Borisov) beloning to the local Municipal Executive Committee, people don't wear mask, nor keep distance. But in some other places the subbotnik was held with safety measures or ignored.

Працяг: Частка 3/ Next: Part 3

Таксама: Нататкі пра свіную эпідэмію (Swine Flu in Belarus in 2009)

Избранное сообщение

7 лет в блогосфере

7 лет пройдено В июле 2012 года я создал этот блог. Правда, первое сообщение я написал только в августе того же года. Что-то вроде "...