28.02.2020

Каранавірус у Беларусі / Coronavirus in Belarus

28 лютага 2020 г. СМІ Беларусі аб'явілі, што каранавірус (COVID-19) дабраўся да Беларусі ў якасці студэнта БНТУ з Ірана. Студэнт не адчуваў сябе дрэнна, але падчас прафілактычнага агляду ў яго арганізме знайшлі COVID-19. Трэба зазначыць, што чуткі аб прыходзе каранавіруса ў Рэспубліку з'яўляліся і раней.

On 28 February 2020 Belarusian media announced that coronavirus (COVID-19) came to Belarus by means of a Belarusian National Technical University (BNTU) student from Iran. The student wasn't feeling bad, but they found COVID-19 in his body during a check-up. Granted, fake news on coronavirus advent to this country had been circulating before.

Думаю, што ёсць сэнс занатоўваць уласныя назіранні за развіццём падзей у сталіцы па меры іх узнікнення, бо гэта таксама частка гісторыі. / I think I should be publishing my own observations from the capital as these observations appear as all this is a part of history.

28.02.2020. пятніца (Friday)

Каранцін ў БНТУ / Quarantine at Belarusian National Technical University (Minsk)


У сувязі са шпіталізацыяй іранскага студэнта і многіх людзей, з якімі ён камунікаваў рэктарат БНТУ перавёў усіх студэнтаў на індывідуальныя заняткі па-за сценамі ўніверсітэта. Цяпер у студгарадку можна сустрэць толькі тых, хто праходзіць праз яго тэрыторыю і тэхнічны персанал. Аб гэтым - кароткае відэа.

Due to the hospitalization of the Iranian student as well as many others in touch with him BNTU Council ruled that all its student study individually with no classes on campus. Now in the campus area one can meet only stangers passing by it's territory and some technical staff. I made a short video about it.


На тэрыторыі БНТУ каля 18 корпуса / In BNTU campus near building 18

Размялі маскі / All Masks Sold in Drugstores


У гэты ж ранак у аптэках скупілі ўсе маскі і ў многіх антысептычныя сродкі для рук. Шэраг аптэк, як гэта на вул. Сурганава размясцілі аб гэтым аб'явы. Я заходзіў каля 3 гадзін апоўдні ў пару аптэк на той вуліцы. Чэргі былі маленькія, прадавачкі казалі, што пасля выходных завязуць яшчэ размеценага тавару. Я набыў пакет марлі пад маскі на 2.36 бел. руб.

The same morning drugstores sold out all the masks and many antiseptics. A number of pharmacies, as this at Vulica Surhanava in Minsk have "No masks & hand antiseptics" sign like this. I came around 3:00 pm in a couple of pharmacies in that street. Queues were small, sellers said that over the weekend the sold will be delivered again. I purchased a package of gauze for making masks at about 1$.


У горадзе можна сустрэць людзей у масках, але іх адносна нешмат. Часцей можна сустрэць сітуацыі калі чалавек прыкрывае твар шалікам ці швэдарам, як гэта паненка на фота.

Outdoors one can meet people in masks, but they are relatively few. More often you can see a person covering their faces with a scarf or a sweater like the young lady in the photo.


Новыя жарты / New Jokes

COVID-19 прынёс у Беларусь новыя жарты / COVID-19 brought new jokes to Belarus:

* 28 лютага - Дзень святога каранціна. Дарыце адно аднаму каранцінкі!
* Кожны дзень з'ядай па 4 зубцы часнаку. Ад каранавіруса не дапаможа, але людзі будуць трымацца ад цябе далей.
* У банк увайшлі людзі ў масках. Пачалася паніка, пакуль тыя не патлумачылі, што гэта толькі аграбленне.

* 28 February is St Quarantine Day. Sent Quarantine cards one another!
* Eat 4 cloves of garlic every day. It won't stop coronavirus, but people will keep away from you.
* People in mask came to a bak. Everybody had been in panic before they explained it was just a robbery.


03.03.2020. аўторак (Tuesday)

Колькасць людзей з падазрэннем на вірус вырасла да 3 чалавек у Мінску і Віцебску. Прэвентыўна забіраюць па "хуткай дапамозе" многіх іншых, хто мог кантактаваць з носьбітамі каранавіруса, і тых, хто мае падазрэнні на рэспіраторныя захворванні. У панядзелак вечарам бачыў "хуткую", якая ад'язжала ад аднаго з інтэрнатаў БНТУ ў раёне метро "Барысаўскі тракт", але гэта магло не быць звязана з COVID-19.

The number of suspected of having the virus rose to 3 people in Minsk and Vitebsk. As a prevention emergency aid cars drive many others who could communicate with coronavirus carriers to hospital as well as those who have symptoms of respiratory diseases. On Monday evening I saw an ambulance driving from one of the Belarusian National Technical University student dormitories near metro station Barysauski Trakt, but it didn't have to be relelvant to COVID-19.


У панядзелак і ранкам аўторка ў многіх аптэках Мінска як і раней не было масак і дэзінфекцыйных сродкаў. Такія аб'явы, як гэта на дзвярах аптэкі на мінскай вул. Каліноўскага, 72, па-ранейшаму ёсць на розных аптэках. Але масак няма і там, дзе няма гэтых аб'яў. Некаторыя скупілі маскі за 1.10 шт і перапрадаюць за 20 рублёў за шт.

On Monday and Tuesday morning many drugstores in Minsk still didn't have masks and disinfectants. Signs "No masks, no disinfectants"  like this on the pharmacy door at 72 Vulica Kalinouskaha, Minsk still decorate different pharmacies. But no masks can be found even  in places with no such ads. Some bought masks for 0,5$ resell for twentyfold price per piece.


Пры гэтым у аптэчных інфакіёсках ёсць звесткі пра аптэкі Мінска, дзе можна набыць маскі. / Still, pharmacy self-service terminals have information about Minsk drugstores where one can buy a mask.


У туалетах арганізацый, дзе раней не было мыла, свежыя кускі мыла знаходзяцца на кожным умывальніку з панядзелка (на стрэлцы), а на сцяне могуць яшчэ і вісець памяткі прафілактыкі COVID-19 ("птушкі" на фота)

Organizations that previously had no soap in WCs, place a fresh soap bar on each sink in thier toilets on Monday (the arrow in photo above) there can also be COVID-19 prevention  memos on toilet walls (see ticks in photo above)


На тэрыторыі мінскай гарадской інфекцыйнай бальніцы размясцілі армейскія палаткі на выпадак наплыву хворых. Фота з групы УКантакце "Беларусь сейчас". Ад сябе дадам, што, калі мая жонка была з малодшым сынам у дзіцячай "інфекцыёнцы" ў студзені 2020 г., пацыентаў клалі ў асобныя ізаляваныя палаты, і толькі пры недахопу месца да іх падсялялі іншых пацыентаў. Мяркую, што ў дарослай "інфекцыёнцы" таксама добры каранцін.

In the Minsk Municipal Infectious Hospital they put army tents in case of patients flows. Photo from VKontakte group called "Belarus now." I'd add that when my wife was with our younger son in the Child Infectious Hospital in January 2020, patients were placed in separate isolated chambers, and only when no room was there for new patients other patients had to have roommates. I think that the same Hospital for adults must have good quarantine facilities too.

Але ніякія масавыя мерапрымствы за выходныя не адмянялі. Так у розных раёнах Мінска ў суботу адсвяткавалі Масленіцу. Дарэчы, і людзей у масках на вуліцах па-ранейшаму вельмі мала.

Still no public event during the weekend was cancelled. E.g. in different parts of Minsk on Saturday they had Pancake Festival (Maslenitsa). Also, people in masks outdoors are very few yet.

05.03.2020. чацвер (Thursday)

На момант напісання гэтых радкоў у Беларусі выяўлена 6 носьбітаў COVID-19, 4 ў Мінску, 2 ў Віцебску. Носьбіты адчуваюць сябе нармальна. Некаторыя віцебскія школьнікі вучацца па Вайберы. Усяго на кантроле ў Беларусі знаходзіцца 14500 чалавек.

By the moment I'm typing these lines 6 people with COVID-19 have been found in Belarus, 4 in Minsk and 2 in Vitebsk. They're ok. Some Vitebsk schoolchildren study via Viber. Totally 14500 people are under controlk in the country.

Учора я захварэў, але зразумеў гэта толькі ўдзень, калі мяне пачало знабіць. Раніцай думаў, што боль у суставах і кашаль - гэта наступствы вячэрняга бегу. Зразумеўшы, што хворы, выклікаў доктара. Урач прыйшла без маскі і іншых сродкаў індывідуальнай абароны. Калі я спытаў ці даюць дактарам маскі, яна казала "так". Аглядзеўшы мяне, дыягнаставала грып. Цяпер сяджу у пакоі на дамашнім каранціне. Дарэчы, адна маска ў мяне знайшлася, бо некалькі купляў з запасам і цяпер імкнуся не заразіць сваю сям'ю.

Yesterday I got ill, but realized it only in the afternoon when I started to feel chilly. In the morning I wasthinking that the pain in my joints and the cough are the consequences of the previous evening run. Realizing that I was sick, I called a doctor. The doctor came without a mask and other personal protective equipment. When I asked if doctors are supplied with masks, she said yes. After examining me, she diagnosed the flu. Now I'm stuck in my room for a kind of home quarantine. By the way, I found one medical mask in my room as I'd bought several buying a stock and now I try not to infect his family.

09.03.2020. панядзелак (Monday)

Хворыя на каранавірус ідуць на папраўку. БНТУ хутка будзе працаваць у звычайным рэжыме. У некаторых аптэках на мінулым тыдні з'явіліся маскі з марлі, але ў пэўных іншых няма. Пра новыя выпадкі COVID-19 у Беларусі звесткі не з'яўляюцца, але грыпам і іншымі вострымі рэспіраторнымі інфекцыямі хварэе багата людзей.

Those with coronavirus are recovering well. BNTU will soon work on campus again. Some drugstores were selling gauze masks, but some others still have none. No new COVID-19 victims have been reported in Belarus so far, but many are ill with flu and other acute respiratory diseases.

Сёння я са сваім грыпам завітаў у 19-ю паліклініку. Людзей на калідорах раніцай не асабліва шмат, можа баяцца каранавірусаў. У кабінетах (а медыцынская бюракратыя прымусіла мяне па іх пабегаць) урачы могуць быць без маскі, а медсёстры абавязкова з маскай, пры гэтым доктар аглядае пацыента, а сястра працуе з дакументамі!

Today I came with my flu to Municipal Polyclinic 19 in my neigborhood. Fewer people than usual are seen there in the morning, maybe scared off by coronaviruses. In doctors' offices (I had to visit several due to Belarusian medical bureaucracy) doctors don't always wear a mask, but nurses always do, yet, it's a doctors who examines patients while nurse usually doing the paperwork!



На ўваходзе ў паліклініку вісіць аб'ява на рускай, англійскай і кітайскай, аб прыёме пацыентаў з высокай тэмпературай у спецыяльна адасобленым кабінеце 117 / At the polyclinic entrace there's a sign saying in Russian, English and Chinese that patiens with fever are served at special room 117



Від на уваход у кабінет 117 з боку ўвахода ў паліклініку / View  of way to room 117 from the polyclinic entrance



У туалеце паліклінікі ёсць вадкае мыла, каб мыць рукі, як звычайна, але няма папяровых сурветак іх выціраць, што нядобра падчас эпідэміі, бо рукі трэба выціраць не аб вопратку ці саплівую насоўку... Але гэта я быў толькі ў туалеце на 4 паверсе. / The polyclinic WC has liquid soap to wash hands, which is typical, but it has no paper napkins to dry hands after washing. Not so good during an epidemy for hands mustn't be dried by rubbing them against clothes or by using olds hankies soilt with nasal mucus... But I visited only one WC located on floor 4.

12.03.2020. чацвер (Thursday)

На момант напісання гэтых радкоў у Беларусі выяўлена 12 носьбітаў COVID-19, некаторыя ўжо выздаравелі, астатнія хварэюць нецяжка. На кожнага хворага больш за 10 ізаляваных кантактаваўшых. Але пакуль няма панікі ці спынення дзейнасці арганізацый.

On this day there're 12 people with COVID-19 in Belarus, some have recovered, others are not seriously ill. There're also over 10 isolated contancts per each ill individual. Still no panic and organizations keep working.

13.03.2020. пятніца (Friday)

24 чалавекі з каранавірусам у бальніцы, адзін з іх з пнеўманіяй сярэдняй ступені цяжкасці. Яшчэ 3 выпісалі. На каранціне ў бальніцах каля ста чалавек. Факультэт міжнародных адносін БДУ у Мінску, дзе вучыўся адзін з хворых, адмывалі дэзінфектарамі, як летам 2012 г. гэты ж будынак мылі шампунем перад візітам прэзідэнта краіны. Яшчэ больш хварэюць на сезонныя прастуды і грып. Але большасць гандлёвых, вытворчых і адукацыйных арганізацый краіны працуюць без панікі.

24 people are in hospital with COVID-19, one of them with moderate type of pneumonia. 3 more have been discharged from hospital. About a hundred are also in hospital for quarantine. The building of the Faculty of International Relations of Belarusian State University (BSU) where one COVID-19 patient went to was washed with disinfectants like it had been washed with shampoo in summer 2012 before the visit of the President of Belarus. Also, many more people suffer from seasonal colds and flu. Still most trading, manufacturing and educational institutions work without panic.


Трэба зазначыць, што шмат чаго робіцца для прафілактыкі віруса: паўсюль вісяць памяткі пра COVID-19, дэзінфектары для рук пачалі ставіць для бясплатнага карыстання нават у звычайных магазінах, як гэты антысептык з папяровымі сурветкамі ў "Рублёўскім" на вул. Каліноўскага, 45 (праўда, я не бачыў, каб хто ім карыстаўся), хворых і іх кантактаў ізалююць, добра даглядаюць і даследуюць. Гэтага і блізка не было падчас эпідэміі свінога грыпу ў 2009 г.

It should be mentioned that much is being done to prevent the virus circulation: COVID-19 memos are everywhere, hand sanitizers can be found for free use in ordinary shops like this one with paper napkins in Rublevski shop at house 45 Vulica Kalinouskaha (however I didn't see anybody using it), the infected ones and their contacts are being isolated, taken good care of and examined well. Nothing of that kind took place during the swine flu epidemy in 2009.


16.03.2020. панядзелак (Monday)

Пакуль няма новых паведамленняў пра рост хворых на COVID-19, але расце колькасць ізаляваных за кошт студэнтаў БДУ розных факультэтаў. Некаторыя факультэты гэтага ўніверсітэта дазваляюць студэнтам не хадзіць на заняткі, калі яны адчуваюць сябе хворымі. Таксама на сённяшні дзень краіны вакол Беларусі закрылі свае граніцы. У інтэрнэце ёсць некалькі петыцый з заклікам увесці карантын у краіне, але пакуль органы ўлады лічаць гэта немэтазгодным.

While there are no new reports of an increase of patients with COVID-19, but the number of isolated ones grows due to the BSU students of different faculties. Some faculties of the University allow students not to attend classes, if they feel sick. Also, to date, the countries around Belarus closed their borders. On the Internet there are several petitions urging the authorities to organize a quarantine in the country, but the authorities consider it inappropriate yet.

Слабасці сістэмы / System Weaknesses

Многае з вышэй напісанага было пераважна пазітыўным. Цяпер хацелася б падсумаваць слабасці. Сярод іх праблемы санітарнага кантролю ў аэрапартах. Па-першае, нехта можа збіць тэмпературу, каб не мець праблем з цеплавізарам. Па-другое, есць звесткі пра людзей, якія прыязжаюць з праблемных рэгіёнаў (Іспанія, Італія), прызнаюцца ў гэтым, і іх прапускаюць без праверкі. Ізаляцыя некалькі соцен "кантактаў" з носьбітамі каранавіруса мае свае цяжкасці. Так некаторыя з ізаляваных скардзяцца на праблемы з пітной вадой (можна піць толькі тую, што цячэ з-пад крана), з якасцю харчавання і з халоднымі палатамі. (Таму тым, хто можа трапіць на каранцін, варта браць з сабой ваду і цёплую вопратку). Таксама нагрузка на медыкаў даволі высокая, і для ніх не хапае спецыяльных масак (яны карыстаюцца марлевымі).

Much of the written above is mostly positive. Now I'd like to summarize the weaknesses. Among them, the problem of sanitary control at airports. Firstly, someone can bring the temperature down, so as to pass the thermal imager with no problems. Secondly, people are being reported who come from troubled regions (Spain, Italy) admit it at check points and pass unchecked. The isolation of several hundred contacts with coronavirus bearers has its difficulties. Some of the isolated complain of problems with drinking water (one can only drink tap water), of the low quality of food and cold chambers. (Therefore, those who can get to the quarantine should take water and warm clothes with them). Also, the load on doctors is quite high, and there aren't enough special masks for them (they use gauze masks).

Рэлігійнае жыццё / Religious Life

Беларусы не асабліва рэлігійны народ, але рэлігійнае жыццё можа быць закранута эпідэміяй. Я, як ведаюць мае пастаянныя чытачы, наведваю сустрэчы Сведкаў Іеговы ў Мінску, таму пра тое, як каранавірус закрануў гэту групу, я магу пісаць з пэўнымі падрабязнасцямі. Але каб быць аб'ектыўным, напішу і што даведаўся пра іншыя рэлігійныя суполкі Мінска.

Belarusians are not deeply religious, but any religious life may be affected by an epidemy. I,  like my regular readers know, attending meetings of Jehovah's Witnesses in Minsk, so I can write in  detail how the coronavirus affectedthis group. But to be objective, I'll write what I learned about other religious communities in Minsk.

Пасля таго, як эпідэмія закранула Беларусь на адной з сустрэч нагадалі правілы прафілактыкі інфекцыйных захворванняў. Таксама рэкамендавалі не хадзіць на набажэнствы тым, хто адчувае сябе захварэўшым (для такіх прадугледжана трансляцыя сустрэч па ан-лайн радыё). І мікрафоны, якія выкарыстоўваюць падчас абмеркаванняў на сустрэчах, пачалі апрацоўваць антысептыкамі. А з гэтага тыдня некаторыя сходы Мінска вырашылі часова не сустракацца ў Зале Царства на вул. Казінца 11а і збірацца маленькімі групамі, а наведвальнікаў папрасілі абмежаваць свой удзел у пропаведзі па дамах. Нарэшце, была прапанова і ўстрымацца ад пацісканняў рук і абдымкаў. У лістападзе 2009 года падчас эпідэміі былі толькі напаміны пра прафілактыку.

As soon as the epidemy affected Belarus at a meeting they reminded the infectious disease prevention rules. They also recommended those who feel ill not to come to the meetings (for such ones meetings on-line radio broadcast is provided). The microphones used in the course of discussion at the meetings they stated to process antiseptic. Beginning from this week, some congregantions in Minsk decided temporarily not to gather at the Kingdom Hall in house 11a Vulica Kazinca  and have meetings in small groups, and visitors were asked to limit their participation in house-to-house preaching. Finally, people were encourange to refrain from shaking hands and from hugs. In November 2009 during another epidemy only reminders of disease prevention took place.


Гандлёвы цэнтр "Гермес", дзе на першым паверсе знаходзіцца Зала Царства / Hermes Business Center where the Kingdom Hall is located on the ground floor

Я пашукаў як ідуць справы ў іншых рэлігійных суполках. Паводле даступнай інфармацыі, у каталіцкіх цэрквах часова прыпынілі абрад амавення рук перад прычасцю. У праваслаўных цэрквах вернікаў прасілі не цалаваць іконы. А ў пратэстанцкай царкве Боскай ласкі на сайце ёсць магчымасць спампоўваць аўдыязапісы пропаведзяў. Адзін са знаёмых мне пратэстантаў паведаў, што чуў пра некаторыя цэрквы, якія перайшлі на сустрэчы маленькімі групамі. Але ў астатнім рэлігійнае жыццё Мінска праходзіць звычайным ходам.

I inquired how things work in other religious communities. According to the available information, in Catholic churches they temporarily suspended the ritual washing of hands before communion. People attending Orthodox churches were asked not to kiss icons. And in the site of the Protestant Church of Divine Grace provides an opportunity to download recorded sermons. One of the Protestants I asked told me he had heard about some of the churches that have turned to gathering in small groups. But the rest of the religious life of Minsk goes its usual way.

19.03.2020. чацвер (Thursday)

Афіцыйна паведамляецца пра 50+ хворых на вірус. Усе ў добрым стане. Неафіцыйна ідзе інфармацыя, што пэўныя хворыя з дыягназам на вострыя рэспіраторныя хваробы (а іх вельмі шмат) не дыягнаставаныя на COVID-19 і могуць таксама быць носьбітамі гэтай інфекцыі.

Officially 50+ patients are reported to have the virus . All are in good condition. Unofficially, there is information that certain patients diagnosed with acute respiratory disease (there're a lot of them these days) are not checked for COVID-19 and can also be carriers of the infection.

У некаторых магазінах час ад часу знікаюць пэўныя прадукты, напрыклад, мука, бо людзі запасаюцца на выпадак каранціна, але сітуацыя з гэтым далёка не крытычная.

Some shops sometimes lack certain goods, like flour as people buy supplies for possible quarantine; still the situation with food supplies is far from being critical.


У мінскім грамадскім транспарце крыху менш людзей, чым звычайна. Фотаграфіі зроблены ў сярэдзіне дня. Злева: салон аўтобуса 91 на масту праз Філімонава. Праз пару прыпынкаў ён напоўніцца ў большай ступені. Справа: салон аўтобуса 100 ў раёне станцыі метро "Акадэмія навук".

There're a bit fewer people in Minsk public transport than usual. The photos were made in the midday. Left inside bus 91 crossing the Filimonava bridge. A couple of stops after it will have more passengers. Right: inside bus 100 near Akademija Navuk metro station.

 Паўкаранцін / Semi-Quarantine

Частка офісных супрацоўнікаў, некаторыя школы і навучальныя цэнтры перайшлі на аддаленую работу: наяўнасць камп'ютэраў амаль у кожнай сям'і гэта дазваляе. Заняткі ці нарады можна праводзіць па відэасувязі. Можна мець доступ з дома на сервер кампаніі і г. д. А студэнтам некаторых мінскіх вну дазволілі пераходзіць на дыстанцыйнае навучанне з атрыманнем тэкста лекцый, заданняў на семінары па электроннай пошце. Пры гэтым выкладчыкаў і супрацоўнікаў гэтых вну папрасілі паведаміць актуальныя кантактныя дадзеныя і цяперашні адрас пражывання і часцей за ўсё загадалі працягваць хадзіць на заняткі нават у пустыя аўдыторыі.

Some the office workers, some schools and training centers have switched to remote work: the presence of computers in almost every family allows it. Classes or meetings can be conducted via videoconferencing. You can have access from home to the company server, etc. And some students of Minsk universities are allowed to move to distance education to obtain the texts of lectures, the seminar assignments by e-mail. In this case, the teachers and other staff of these institutions were asked to report their present-day contact details and current address of residence and often ordered to continue to go to classroom as usual even if it's empty.

21.03.2020. субота (Saturday)

Паводле афіцыйных дадзеных на гэты дзень за 3 тыдні 76 чалавек былі носьбітамі каранавіруса, з іх 15 выздаравелі. У МДЛУ 2 студэнткі пратэставалі, каб універсітэт дазволіў студэнтам дыстанцыйнае навучанне, але безпаспяхова.

Offcially from the beginning to this day 76 people have been found with coronavirus, 15 of them have recovered. In Minsk Linguistic University 2 student girls protested to make the University allow its students to enjoy remote study, but in vain.

Частка 2 / Part 2
Частка 3/Part 3
Частка 4/Part 4 

25.02.2020

Пиянзины. Часть 1. Из семейного архива моего деда

26 февраля 2019 года остановилось доброе сердце моего деда, Дмитрия Семеновича Пиянзина. Он устно распорядился, чтобы я занялся его личным архивом, и теперь я выполняю его поручение. Поскольку он и его семья имеют мало отношений к истории и культуре Беларуси и больше связаны с историей СССР и России, я пишу эту серию на русском языке. Мой дедушка сохранил фотографии и документы начиная с поздних 1940-х гг, поэтому серия "Пиянзины" в этом блоге может заинтересовать и историков, и тех, кто просто собирает свою родословную.

Д.С. Пиянзин незадолго до смерти и в зрелые годы.

Краткая биография Д.С. Пиянзина
(по материалам, подготовленным мной для музея истории ДОСААФ)

Родился 2.11.1928, село Верхний Окташ, Татарская АССР, РСФСР.
В 1947-50 гг. учился в Сызранском общевойсковом училище, имея неполное среднее образование.
В 1950 г. женился на Нине Староверовой
В 1953-56 гг. проходил службу в ГДР. В этот период у него родились обе дочери (1953, 1955). В 1953 г. закончил общеобразовательную среднюю школу при Шверинском доме офицеров Советской армии.
После возвращения из ГДР некоторое время служил в Ленинграде, потом в разных городах Украины и БССР.
В 1960-х гг. продолжил образование по партийной и военной линии. Стал специализироваться на морально-психологичекой подготовке войск и преподавательской работе. В результате в соавторстве с другими специалистами разработал серию уникальных информационных плакатов, слайдов и диафильмов, посвященных подготовке солдат к бою (переданы в музей ДОСААФ). Эта тема была новаторской для советской военной педагогики и психологии того времени.
С 1969 г. проживал в г. Минске.
В 1970-х гг. активно выступал с лекциями по морально-психологической подготовке для офицерского состава Советской армии и участвовал в конференциях МВД по вопросам педагогики и психологии.
В 1980 г. вышел в отставку в звании подполковника
Со 2.12.1980 по 8.07.1996 и с 03.02.1997 по 25.08.2005 работал на разных должностях (включая замначальника по учебно-воспитательной работе МООТШ ДОСААФ) в структурах ДОСААФ.
Как ветеран вооруженных сил имел награды. Также получал благодарности и грамоты по линии работы в ДОСААФ.
С осени 2005 года находился на заслуженном отдыхе и собирал материалы по истории своей семьи.
26 февраля 2019 года скоропостижно скончался в Борисовской городской больнице, будучи в гостях у семьи старшей дочери. Похоронен на Колодищанском кладбище (50 участок, 3 ряд, 11 место).


Немного из семейного древа
Дмитрий Семенович в последние годы своей жизни составлял альбом из семейных и служебных фотографий, часть из которых он подписал. Я попытался оцифровать часть этого материала с помощью фотоаппарата и сканера. К сожалению, мои технические возможности ограничены, и что-то из проделанной работы оставляет желать лучшего. Например некоторые надписания могут быть за рамками сканера, и я в таком случае дописываю их сам. Материалов в альбоме деда много, поэтому сегодня опубликую только некоторые фото. Орфографию и пунктуацию в надписаниях к фото сохраняю как есть где возможно.

Подпись деда: слева: "Анна Лаврентьевна Пиянзина (Кузнецова) 1901-1960(?), добрая мать 9 детей"; справа "Семен Михайлович Пиянзин 1897-1985 гг, отец прошедший 1 мировую войну, всю гражданскую войну в 1-ой конной армии, старый большевик-коммунист, сов(етский) парт(ийный) работник, добрая память о тебе"

Кстати, своего прадеда я немного помню, он приезжал к нам в Минск незадолго до своей смерти.
Подписи деда: сверху слева: "отец, брат, племянница Галя и ее дочь Света и сестра Лена"; сверху справа: "Анна Лаврентьевна с внучкой Галей"; внизу слева: "отец Нины (жены Д.С. Пиянзина -- А.Б.) и его семья Староверовы"; внизу посередине: "в нижнем ряду Алина, Ольга мать (жены моего деда -- А.Б.), Леня, во 2-м ряду Маруся, Ира и Шура"; внизу справа: "Пиянзин Семен Михайлович"

Комментарии Д.С. Пиянзина: сверху "Сызранское ОВУ (Общевойсковое училище -- А.Б.) 1947 г" и сестра Леночка (Пиянзина -- А.Б.) после фронта 1945 г" снизу слева: "Семен Михайлович, Анна Лаврентьевна, Елена Семеновна, Нина Николаевна, Алексей Семенович и малая Галочка Пиянзины"; снизу справа: "Лена, Леша (сестра и брат деда -- А.Б.) и Ниночка (жена деда -- А.Б.) 1951 год"

Далее пошла страница курсантских фотографий Дмитрия Семеновича:
Подписи Д.С. Пиянзина: сверху слева: "подготовка к параду в Москве к 1-му маю 1948 г."; сверху справа: "Дима и его друг и земляк Павлик Бородин 1947 г" внизу слева: "На проводах к(оманди)ра взвода к(апита)на Матвеева П(?), Сызрань, ОВУ,  1948 г"; справа посередине: "После учений -- Сызрань 1950 г"; справа внизу: "1947 г Дима и Саша Ермошин, Сызрань"

От себя добавлю: дед рассказывал, что участвовал в параде в Москве будучи курсантом, но о своей учебе в Сызрани рассказывал мало.

Страница братьев и сестер его жены:
Комментарии деда: сверху слева: "Нинуська ждет мужа домой после загранки"; сверху посередине: "Подруги Нинуси"; сверху справа: "Маруся в период учебы в Казани 1951 г"; внизу слева: "Рафаил (брат моей бабушки -- А.Б.)  в период службы в Курске 1949 г"; между 
двумя фотографиями внизу: "Шура -- зубн(ой) врач"; надписи внизу: "Алина 16 лет 9 кл(асс), а затем учеба в Казани и Перми" и "После учебы в Казани. Наша Маша".

Еще пару фоток в стиле "милитари":
 Комментарии деда: верхний ряд слева направо: "Крестной Людочке от дяди Леши перед уходом в армию"; "Скучаю по своим родителям и Нинусе в ЧСВЧ 1950 г" и "Леша на Северном флоте"; нижний ряд слева направо: "Со своим к(оманди)ром м(айо)ром Колесник"; "Беседа в курилке с командиром"; "ст(арший) л(ейтенант) Звягинцев лучший друг"
Надписания деда: верх: "С другом на память" и "Выпускники СПУ в "теплой" обстановке. СПУ"; низ: "Рафаил, брат Нинуси в армии. Г. Курск" и "А это после учений".

И, наконец, выпускное фото Дмитрия Семеновича, запечатлевшее окончание средней школы:
Может показаться странным, но мой дед, как и другие обучаемые 4-го выпуска (1952-53 гг) при Шверинском Доме офицеров, сначала окончил базовую школу, потом общевойсковое училище, а уже потом, будучи старшим лейтенантом, окончил среднюю школу. Кстати, возможно именно тогда он один год учил английский язык (его основной иностранный язык -- немецкий) и запомнил  на всю жизнь фразу "Comrade teacher, the 2nd platoon of the 2nd company is ready for the English lesson" (товарищ учитель, 2-й взвод 2-й роты готов к занятию по английскому языку), т.к. должен был рапортовать ее в начале каждого занятия. На групповом фото Д.С. Пиянзин обозначен зеленой стрелкой

Продолжение
См. также:
Ефим Жук. Выполняю просьбу сына
Эдуард Воробьев. Известный и неизвестный

25.01.2020

Сіндром вахцёра ў Беларусі


«Але тут на ўвесь пакой прагучаў уладарны голас паштаркі:
– Вы хто?.. Мо з Народнага фронту?.. Дак прад'явіце дакументы!..
Я паказаў насцярожанай паштарцы, а заадно ўсім каласкам і калінкам, сваё пісьменніцкае пасведчанне, папрасіў:
– Людзі залатыя, хачу з усімі вамі пазнаёміцца і пагаварыць. Хто пажадае, чакаю ў сельсавеце...»
Уладзімір Ліпскі. Аўцюкоўцы. Аповесць пра калінак ды каласкоў, якія гаруюць і жартуюць. Мінск «Мастацкая літаратура» 1995, с 165


Калі я упершыню чытаў радкі, якія ўзяў у якасці эпіграфа, падумаў, што гэтаму пісьменніку пашанцавала мець дакументальны дазвол чапляцца да людзей са сваімі пытаннямі. А ў многіх іншых такога дазволу няма...

Аднак гаворка пойдзе пра сіндром вахцёра. Звычайна пад гэтым разумеюць жаданне чалавека аддаваць загады і распараджэнні, якія не знаходзяцца ў яго кампетэнцыі. Так вышэй згаданая паштарка не мела ніякага права лезці ў размову чужых людзей. Нават калі б гэты пісьменнік не меў пасведчання, сапраўды быў з Народнага фронту і прыехаў агітаваць людзей за гэтую апазіцыйную партыю, ніякага права не было (і цяпер няма) у супрацоўніка пошты правяраць яго дакументы.

За сваё жыццё я рэдка сутыкаўся з «хворымі» на сіндром вахцёра. Аднойчы ў метро, калі я нешта фотаграфаваў, адзін п'яны мужчына пачаў патрабаваць мае дакументы. Калі ён спрабаваў узяць мяне за каўнер, мне прыйшлося крыху фізічна абараніцца, і больш ён мне нічога не рабіў, толькі лаяўся. На маім раёне Ўсход-1 адзін чалавек так старанна выконвае ролю домакіраўніка, што перыядычна пытаецца ў чужых да каго яны ідуць, чаму спускаюцца па прыступках, а не едуць на ліфце і г. д. 

Яшчэ выпадак. Мой старэйшы сын хадзіў у садзік, аднойчы ён згубіў бот у снезе і пачаў ёнчыць, хоць і не напужаўся насамрэч, а выхавальніца гэта не заўважыла. Нейкая старая кабета, убачыла яго і напісала скаргу загадчыцы сада. Нам з жонкай прыйшлося пісаць тлумачальную, што не маем прэтэнзій да выхавальніцы.

 Магу згадаць яшчэ здарэнне, калі мае знаёмыя хадзілі ў турпаход па Беларусі, а ў нейкай вёсцы іх прынялі за цыган, натравілі на іх міліцыянера і толькі наяўнасць ксеракопіі пашпарта ў адной з турыстак выратавала ўсю групу ад доўгага разбіральніцтва. Вось так адным абзацам пра усе выпадкі, што прыйшлі на памяць.

Я адмыслова не пішу пра выпадкі, калі я прыходзіў на рэжымныя аб'екты па сваіх блогерскіх ці іншых справах і ў мяне правяралі дакументы ці прасілі пакінуць памяшканне. Зразумела, ў такіх выпадках людзі дзейнічаюць адпаведна з інструкцыямі, указаннямі начальства і самі не маюць жадання замінаць тваім справам. Так на могілках каля Абсерваторыі, супрацоўнікі метэастанцыі вельмі насцярожана паставіліся да майго візіту, але потым нават дапамаглі са звесткамі, а адзін ахоўнік нават даў інтэрв'ю на беларускай мове.

Сярод беларусаў ёсць стэрэатыпы наконт таго, што сабой уяўляе чалавек з сіндромам вахцёра. Звычайна такім «вахцёрам» уяўляюць канфліктнага пажылога чалавека з савецкім светапоглядам. Насамрэч, гэта «хвароба» характэрна для ўсіх узростаў, класаў і светапоглядаў. Праблема ў тым, што такія людзі могуць шчыра лічыць сябе свядомымі грамадзянамі, якія змагаюцца за дабрабыт і бяспеку іншых.

Вось нядаўні прыклад. У канцы мінулага года адна беларуская праграмістка ў перапісцы ў сацыяльных сетках абразліва выказалася пра беларускую мову. Гэту інфармацыю пачалі распаўсюджваць па сетках з заклікамі выдаліць хамку з сяброў і напісаць на яе заяву ў міліцыю, і навіна выклікала медыйны рэзананс. Праграмістку звольнілі з прэстыжнай кампаніі, як адрэагуе міліцыя пакуль невядома. Такая рэакцыя на абразу нацыянальнай мовы толькі даказвае, што «вахцёрамі» могуць быць і маладыя людзі з пачуццём нацыянальнай свядомасці і правацэнтрысцкімі палітычнымі поглядамі. (Для параўнання: ў падпольным ліцэі імя Якуба Коласа некаторыя вучні таксама спачатку негатыўна ставяцца да беларускай мовы, але ў настаўнікаў атрымоўваецца заваяваць іх сэрца і праз пэўны час такія вучні свабодна і ахвотна размаўляюць на мове.)

Такіх выпадкаў, калі карыстальнікі інтэрнэта пішуць скаргі на сваіх апанентаў я ведаю нават больш, чым сітуацый, дзе старыя дзяды спрабуюць праверыць пашпарт незнаёмцаў. Пра гэта я пісаў і раней.

Адна з прычын чаму гэта праблема закранае беларусаў самых розных светапоглядаў караніцца ў тым, што для многіх маіх суайчыннікаў свабода не з'яўляецца каштоўнасцю. Яны могуць пазіцыяніраваць сябе як дэмакратаў, але хочуць свабоды толькі для сябе і сваіх аднадумцаў. Яшчэ адна прычына: узровень прававых ведаў грамадзян Беларусі пакуль вельмі сціплы, таму вясковая паштарка, як у выпадку, апісаным Ліпскім, можа памылкова лічыць што мае права патрабаваць дакументы ў падазроных чужынцаў.

Як я адзначыў спачатку, гэта праблема не вельмі распаўсюджана па Рэспубліцы. Большасць беларусаў гэта альбо людзі, абыякавыя да ўсяго па-за межамі ўласных інтарэсаў, альбо людзі шырокіх поглядаў. Аднак наяўнасць інтэрнэта дала магчымасць «вахцёрам» праяўляць сябе ў новых абставінах, таму як будзе развівацца гэта «хвароба» ў Беларусі 21 стагоддзя – пакажа час. Уключу рэжым «вахцёра» і буду назіраць :)

***
P.S. Хваляванні, якія ідуць з лета 2020 г. зрабілі свой унёсак у праблему сіндрома вахцёра. Зараз стала лягчэй даносіць на людзей, якія карыстаюцца пратэстнай сімволікай ці нават размаўляюць па-беларуску ў рускамоўным асяроддзі. Раней сілавікі амаль не рэагавалі на такія скаргі, а цяпер палітычны крызіс змяніў сітуацыю. Вось летам 2021 г збіраю свайго малодшага, Любчыка, на вуліцу: хлопчык надзеў белыя шорты і чырвоную майку і просіць белую кепку. Я даю аранжавую:
– Вазьмі лепш гэту.
– А-а, смяецца Любамір, – я тады быў бы, як пратэстовец.
– Я сур'ёзна. Мы павінны быць гатовы мець справу з дурнямі, якія ўбачаць у тваёй вопратцы БЧБ і напішуць на бацькоў скаргу ў «спортлато». Памятаеш, як Данік галасіў у дзіцячым садзіку і потым адна бабуля накатала скаргу на яго выхавальніцу.
Любамір зразумеў і больш з гэтага не смяяўся...

Гл. таксама:
Свобода и колбаса
Гэта ненармальна
Дзіўны час
Самацэнзура ў Беларусі

Крыніца фота: https://spzh.news/ru/chelovek-i-cerkovy/61872-sindrom-vahtera-duh-administrativnogo-vostorga-ne-dazhdy-mi

20.12.2019

Рэакцыя на артыкул "Где эта vulica"

Гэты матэрыял быў апублікаваны ў 2014 г. у каментарыі да артыкула газеты "СБ-Беларусь сегодня". Разбіраючы свае віртуальныя архівы, знайшоў яго і вырашыў надрукаваць асобна без змяненняў, але з невялікімі скарачэннямі.


Прачытаў даволі добры артыкул В. Корбута "Где эта vulica", але толькі зараз знайшоў час
каб унесці ў абмяркаванне тэмы свае тры грашы.
Справа ў тым, што мне даводзілася даследаваць гэту праблему з пазіцый гісторыі і філалогіі. І магу сказаць, што кожны з варыянтаў перадачы ўласных імёнаў лацінкай, якія выкарыстоўваюцца ў нашай краіне падобны на кароткую коўдру: яе не нацягнеш на ногі і галаву адначасова. Іншымі словамі ў кожнага з такіх варыянтаў, а менавіта транскрыпцыі з рускай мовы на манер англійскай, перакладу ўласных імёнаў на англійскую і транскрыпцыі з беларускай адпаведна новым нацыянальным стандартам – маюць свае плюсы і мінусы. Таксама многія проста не разумеюць, што гэта праблема існуе. А яна існуе насамрэч.
Маё прозвішча можа перадавацца лацінкай наступным чынам. У пашпарце я Berastouski, ў некаторых віртуальных сістэмах я зарэгістраваны як Berestovski (з рускага вымаўлення майго прозвішча), а вось па правілам транскрыпцыі, якія прымяняюцца да тапанімічных назваў трэба пісаць Bierastoŭski. Усё гэта – тры розныя асобы для чалавека, які не ведае ні беларускіх рэалій, ні нацыянальных моў краіны. І што больш цікава -- «пашпартны» і «тапанімічны» варыянты з'яўляюцца правільнымі з пункту гледжання ўніфікацыі і стандартызацыі.
Такія ж праблемы існуюць і пры перадачы назваў вуліц і іншых тапонімаў. Наяўнасць розных варыянтаў, як справядліва адзначыў В. Корбут, робіць беспарадак. Але пры гэтым праблема нікуды не знікне і калі выдаць закон, які б абавязаў усіх пісаць уласныя імёны лацінкай па-беларуску і адпаведна новым правілам. Чаму? Патрэбен час, грошы і матывацыя, каб навучыць усіх пісаць правільна назвы плошчаў, вуліц і гарадоў. Патрэбна вырашыць праблему адсутнасці ў некаторых тэкставых рэдактарах дыякрытычных знакаў (накшалт ŭ замест «ў» і š замест «ш»). Патрэбна проста і цікава навучыць чытаць па-беларуску такой лацінкай, каб кожны жыхар краіны мог лёгка патлумачыць замежнаму госцю як праехаць куды яму трэба і які надпіс прачытаць у метро ці на вуліцы.
Гэта праблема вырашаецца, як можна бачыць на прыкладзе Азербайджана. Там нацыянальная мова пасля выхаду краіны з СССР была пераведзена на лацінку з дыякрытычнымі знакамі. Некаторыя камп'ютарныя сістэмы і мабільныя тэлефоны не падтрымліваюць дыякрытычныя знакі і ў такіх выпадках азербайджанцы пішуць на сваёй мове альбо на англійскі манер, альбо проста без дыякрытычных знакаў. Я раблю тое ж самае, калі мушу пісаць СМС-ку па-англійску ці па-французску гасцям сталіцы: пішу Autazavodskaja замест Aŭtazavodskaja. І гэта нармальна, бо адсутнасць пэўных сімвалаў у камп'ютарах і тэлефонах – праблема сусветная.
Наяўнасць некалькіх варыянтаў напісання лацінкай назвы вуліцы ці прозвішча чалавека прыводзіць да неабходнасці даваць некалькі варыянтаў у дужках: Hrodna (Grodno), Shauchenka (Shevchenko) (дарэчы ізноў прыходзіцца казаць пра наяўнасць «пашпартнага» і «тапанімічнага» варыянтаў стандартызацыі, якія супярэчаць адзін аднаму).
Так склалася, што некаторыя тапонімы Беларусі сталі вядомы свету спачатку ў перакладзе (звычайна на англійскую), а потым – ў «тапанімічным» варыянце беларускай лацінкі. І вось тут маюць месца даволі грубыя памылкі. Няма нічога дрэннага ў перакладзе назвы «Плошча Перамогі» (Plošča Pieramohi) ў Мінску на англійскую, але назва Victory Square падыходзіць ёй як рыбе парасон. Прычына? Square, літаральна «квадрат» – гэта слова, якім можна апісаць квадратную плошчу, але не круглую. Для круглай плошчы, такой як Пікадзілі ў Лондане, існуе зусім іншае слова – circus. Праўда, мушу прызнаць, што ніхто з англамоўных гасцей горада на такі пераклад пакуль мне не скардзіўся.

... [далей разбіраліся няўдалыя пераклады на англійскую, якія я выкладаў у паведамленні Круглы квадрат або беларускія грамацеі]

Зразумела, кожны чалавек мае права на памылку. Галоўнае, каб гэту памылку было каму выправіць.
І яшчэ адна думка. Наяўнасць такіх дыскусій сведчыць аб тым, што сучасных беларусаў нельга назваць ні «цёмнымі», ні «забітымі». Таксама немагчыма распрацаваць сістэму транскрыпцыі, якая б спадабалася ўсім і кожнаму. Наяўнасць незадаволеных не заўсёды значыць, што рашэнне памылковае. І крытыка працэса ўніфікацыі правілаў напісання ўласных імёнаў лацінкай – справа непазбежная. Але трэба навесці большы парадак у беларускіх стандартах, бо калі прозвішча «Шаўчэнка» ў пашпарце адрозніваецца ад надпісу на вуліцы Шаўчэнкі – гэта ўсё роўна як б цукар важылі ў фунтах і пудах за заводзе, і ў кілаграмах у рознічным магазіне.

Андрэй Берастоўскі
Гісторык, перакладчык, выкладчык англійскай мовы

Ілюстрацыя А. Берастоўскага, зробленая ў 2013 для іншага аналагічнага паведамлення.

Гл. таксама: Праблемы перакладу ўласных імён з беларускай мовы на англійскую.

"Адрас" артыкула В. Корбута: Советская Белоруссия №23 (24406). Четверг, 6 февраля 2014 года.

28.11.2019

10 год у ролі таты

У ліпені 2009 г. у мяне нарадзіўся старэйшы сын Данік, а ў красавіку 2013 г. малодшы сын Любамір. Час ад часу я ўзгадваў пра іх на старонках гэтага блога, таму самым уважлівым чытачам яны знаёмыя. А зараз узгадаю некалькі фота і відэа з іх жыцця.

2019 г. Адэса

Данік чытае верш Р. Барадуліна. 2013 г.

Данік і Любчык гуляюць у хакей пад уплывам ЧСХШ-14.

Танец брацікаў. 2014 г.

Любчык называе мяне "тата". 2015 г.

Фільм "Завры" Данііла Берастоўскага (на рускай мове). 2016 г.

Свята восені ў садзіку Любчыка. 2016 г.

Браслаў 2016 г.

Данік выступае на школе "Хрысціянскае жыццё і служэнне". 2019 г.

Фільм Данііла Берастоўскага "Мінівандроўка каля Сляпянскага вадасховішча" (на трасянцы). 2019 г.

Перлы маіх дзяцей

"Вось яшчэ адзін мужчына, які хоча стаць жанчынай" (Данік, падрабязнасці тут)

Паглядзеўшы камедыйны ролік пра святара, Данік спытаўся: "А чаго той мужык святара з жанчынай блытаў?" "Што ты маеш на ўвазе?", пытаюся. "Чаго ён яму рукі цалаваў?", адказвае сын (бачыўшы, што тата цалуе рукі маме, зрабіў такія высновы).

"Я і бычок, і завр (дыназаўр)", казаў Любчык, калі яму было 2 ці 3 годзікі.

"Апантаны фантан", прыдумаў каламбур Данік, праслухаўшы казку П. Васючэнкі пра Каляровую Затоку.

Палітычны каламбур прыдумаў Любчык зусім нядаўна: "У машыне едзе Лукашэнка і прэзідэнт".

Кароль я ці не кароль? Што хачу, тое і раблю!" часам паўтараў Любчык пад уплывам адной казкі. На гэта прымусіўшы яго зрабіць што трэба я падкалываў яго фразай з той жа самай казкі: "Які вы слаўны кароль, Ваша Вялікасць, што хочаце, тое і робіце".

***
Цікаўнасці маіх дзяцей мяняліся за гэты час. Спачатку ім было цікава глядзець цягнікі і самалёты ў YouTube, потым была эпоха дыназаўраў, зараз яны глядзяць праходжанні гульняў такіх як "Майнкрафт". Старэйшы сын паступова пераходзіць у падлеткавы ўзрост, што патрабуе ад мяне і жонкі яшчэ больш цярпення... Здароўе дзяцей не заўжды радуе: ў гэтым годзе двойчы пабывалі ў бальніцах, спачатку з Любчыкам, потым з Данікам. Але дзякуючы дзецям мы здолелі інакш паглядзець на свет і на саміх сябе.

***
Люты 2021 г.


У апошні час дзеці сталі праяўляць цікаўнасць да чытання папяровых газет (я іх па-ранейшаму не выпісваю і не купляю, бо іх даюць у некаторых месцах бясплатна).

20.11.2019

Зрыў набажэнства ў Барысаве


Мінула 5 год з таго часу, як міліцыя і некалькі чалавек у цывільным увайшлі ў прыватны дом у Барысаве і спынілі там рэлігійнае набажэнства. У мясцовых СМІ, напрыклад, у газеце «Адзінства» былі апублікаваны кароткія нататкі на гэту тэму.

Так атрымалася, што я неаднаразова бываў на такіх набажэнствах у тым горадзе і аднойчы быў у тым самым месцы, дзе пазней яго сарвалі. Мне давялося пагаворыць з адным з відавочнікаў міліцэйскіх рэйдаў (такіх рэйдаў, насамрэч, было некалькі) і таму я маю, што дадаць да гэтай гісторыі.

Асаблівасці рэлігійнага жыцця Беларусі

Гаворка ідзе пра сустрэчы барысаўскіх Сведкаў Іеговы, якія праходзілі ў горадзе з 1990-х гг. Трэба адразу падкрэсліць некаторыя істотныя рэаліі беларускага рэлігійнага жыцця. У пачатку 90-х, з аднаго боку, грамадства мела больш цікаўнасці да рэлігіі, чым цяпер у канцы 2010-х гг., з другога боку, не было палітыкі дзяржаўнай падтрымкі Беларускай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату (БПЦ МП). Таму я добра памятаю, як у печынскай школе №7, дзе я вучыўся, на класную гадзіну да нас прыходзілі паслядоўнікі Парфірыя Іванова распавесці пра філасофію свайго настаўніка, якога яны называлі «пераможцам прыроды, настаўнікам народа і богам зямлі». Пазней вучняў той жа самай школы збіралі на сустрэчу ў актавай зале з нейкім амерыканскім прапаведнікам. Я там не быў, але адзін аднакласнік з кпінамі казаў пра тую сустрэчу:
– Кароча, ён там пытае нас «Хочаце паехаць у Амерыку?». Мы яму «Та-а-ак!». А потым ён пра Бога пачаў казаць. Мы там спявалі «Алілуйя, алілуйя!»
І дадаў непрыстойную рыфмоўку, якую я ведаў яшчэ з савецкага дзяцінства.

Нават у пачатку 2000-х у 1-ю гімназію Барысава прыходзілі «Гедэонавы браты» або «Гедэоны» і раздавалі свае кішэнныя выданні «Новага запавету з Псалмамі».

А вось з 2002 г. са з'яўленнем новага закону аб свабодзе веравызнання сітуацыя змянілася кардынальна. З таго часу ўваход у адукацыйныя ўстановы стаў выключна магчымы толькі для БПЦ МП. Альтэрнатыўныя праваслаўныя, каталікі (другая па памеры канфесія Беларусі), пратэстанты і нехрысціянскія канфесіі мусілі мірыцца з шэрагам абмежаванняў. Напрыклад, для рэгістрацыі новай абшчыны патрабавалася ўжо не 10 а 20 заснавальнікаў. Для правядзення адукацыйных, дабрачынных ці культавых мерапрыемстваў патрабаваўся дазвол мясцовай улады.

З другога боку, БПЦ МП добра ўсталявалася ў сістэме адукацыі. Акрамя эксклюзіўнай магчымасці прыходзіць на размовы пра рэлігію ў школы, каледжы і вну (і карыстацца такімі магчымасцямі пераважна для таго, каб казаць, што астатнія рэлігіі горш за іх веру) Праваслаўная царква мае моцны ўплыў на падрыхтоўку рэлігіязнаўчых кадраў праз Інстытут тэалогіі БДУ (раней вядомы як тэафак ЕГУ).

І ў выніку склалася сітуацыя, калі на розных узроўнях грамадству даводзіцца думка аб «безальтэрнатыўнасці» праваслаўя і небяспечнасці іншых веравызнанняў. Магчымасць даказаць зваротнае існуе толькі тады, калі ў калектыве, дзе выступае праваслаўны святар, знойдзецца той, хто будзе здольны прадметна з ім дыскутаваць і адважыцца гэта рабіць. І ў грамадстве ўкараняецца стэрэатып пра гэтак званыя «секты», якія быццам крадуць кватэры, шпіёняць на карысць індзейцаў Амазоніі і ўвогуле складаюцца з маргіналаў, якіх трэба вяртаць у «нармальнае» жыццё.

Чыноўнікі, якія прымаюць рашэнні ад імя грамадства і дзяржавы, не прылятаюць у Беларусь з Марса. Гэта тыя ж грамадзяне, што і іншыя падаткаплацельшчыкі. Яны таксама ў становішчы, калі чутка амаль выключна адна думка, і здаецца, што яна адзіная правільная.

Калі вярнуцца да Сведкаў Іеговы, то ў пэўным беларускім горадзе мясцовыя вернікі прыйшлі да мэра зарэгістраваць сваю Залу Царства. Мэр у іх прысутнасці патэлефанаваў жанчыне, адказнай за праверку тэхнічных аспектаў будоўлі, і спытаў яе, што яна скажа пра ступень адпаведнасці дакументаў на Залу Царства дзяржаўным стандартам.
– Вы што?! Гэта ж секта! Ім нельга дазволіць збірацца ў сваім будынку! – адказала жанчына, не ведаючы, што размова ідзе па гучнай сувязі і яе чуюць самі «сектанты».
– Я прашу вас нікога не абражаць, – строга адказаў мэр. – У нас рэлігіі роўныя перад законам. Ці ёсць пэўныя недахопы ў іх дакументацыі ў плане адпаведнасці тэхнічным стандартам?
– У гэтым плане зачапіцца няма за што. У іх усё ў парадку, – прызнала спецыяліст.

У многіх іншых сітуацыях рашэнні залежылі ад такіх прадузятых людзей, як гэта жанчына, і, часам гэта азначала адмову выканкама зарэгістраваць статут абшчыны і разгляданне любой дзейнасці вернікаў такой канфесіі на сваёй тэрыторыі як дзейнасць незарэгістраванай арганізацыі.

Вось у такіх умовах 20 лістапада 2014 года на прыватны падворак аднаго са Сведкаў Іеговы Барысава прыехала міліцыя...

Барысаўскія Сведкі

Мне даводзілася час ад часу бываць на сустрэчах Сведкаў Іеговы ў Барысаве ў канцы 1990-х і 2000 г. Такія мерапрыемствы праводзяць ва ўсім свеце па адной праграме, таму асаблівасцяў у Барысаве было не шмат. У той час вернікі арандавалі актавую залу аднаго гарадскога дома культуры і мне запомніліся толькі дзве асаблівасці: аднойчы перацёрты шнур гукаўзмацняльнай апаратуры пачаў лавіць хвалі нейкага радыё на французскай мове і спакойнае абмеркаванне нейкай біблейскай тэмы прайшло пад музыку і нейкую перадачу на французскай. Сітуацыя была для прысутных хутчэй забаўнай, чым непрыемнай. Таксама пэўны час існавала такая традыцыя: нехта з дачнікаў прыносіў у цёплы сезон жывыя кветкі і упрыгожваў імі сцэну, а пасля завяршэння сустрэчы і прыбірання гукаапаратуры маладыя мужчыны дарылі ўсім прысутным асобам прыгожага полу па кветцы. Вось, бадай, і ўся ўнікальнасць барысаўскіх сустрэч Сведкаў Іеговы, акрамя таго, што мясцовы сход адным з першых у Беларусі арганізаваў сурдапераклад набажэнстваў.

Усе рэлігійныя сустрэчы Сведкаў, на якіх я калі-небудзь бываў, праходзілі як вучэбны занятак у форме выступлення прамоўцы, абмеркавання матэрыялу з аўдыторыяй, інтэрв'ю ці кароткіх інсцэніровак на пэўную тэму. Ніякіх непрыстойных паводзін ці танцаў у экстазе ніколі не было. Таксама са сцэны ніколі не гучалі заклікі да праяўлення нянавісці да каго б ні было альбо іншых момантаў экстрэмісцкага кшталту. З гэтай прычыны ў Мінску і шэрагу іншых гарадоў Беларусі абшчыны Сведкаў Іеговы былі зарэгістраваны.

Паколькі ў Барысаве Сведкам Іеговы не дазваляюць зарэгістраваць сваю абшчыну (якая ні статутам, ні дзейнасцю не адрозніваецца прынцыпова ад мінскай), то мясцовыя ўлады палічылі сустрэчы на прыватным падворку незаконнай дзейнасцю.

Вось так праходзіла сустрэча, аналагічная той, што сарвалі барысаўскія праваахоўцы. На фота мінскія Сведкі Іеговы праводзяць Школу тэакратычнага служэння вясной 2005 г. На сцене муж і жонка, у якіх бяруць інтэрв'ю. Ніякіх «танцаў з бубнамі» праграмай не прадугледжана. Аўтар фота не вядомы. Пераздымка фота з прыватнага архіва аднаго з вернікаў.

АМАП супраць вернікаў

Да ўвагі СМІ патрапіў рэйд 20 лістапада 2014 г. Вось так яго апісаў карэспандэнт barysau.by са спасылкай на выданне «Адзінства»:

«20 лістапада ў праваахоўныя органы паступіў сігнал аб правядзенні ў Барысаве масавага мерапрыемства рэлігійнай арганізацыяй «Сведкі Іеговы», паведамляе газета «Адзінства». ... Гэтая рэлігійная арганізацыя не зарэгістраваная ў мясцовых органах улады, у сувязі з чым яе дзейнасць на тэрыторыі Барысава і Барысаўскага раёна з'яўляецца незаконнай.»
(спасылка http://archive.barysau.by/bel/навіны/грамадства/2966/, актыўная некалькі месяцаў таму, але на цяперашні час неактыўная)

Скрыншот спасылкі ЎКантакце на вышэй цытаванае паведамленне. У якасці ілюстрацыі прыводзіцца малітва ў стане трансу ў нейкай неапратэстанцкай царкве. Цікава, што ў Інтэрнэце ўжо былі фотаграфіі кангрэсаў Сведкаў Іеговы ў Мінску за 2011-2014 гг., даступны быў і сайт саміх Сведкаў, але аўтар не бачыў прынцыповай розніцы паміж канфесіямі Беларусі. А чаго яшчэ чакаць, калі людзей мэтанакіравана арыентуюць успрымаць усіх неправаслаўных беларусаў як маргіналаў?! Праўда, тут яшчэ можа быць справа ў рэдакцыйнай палітыцы выдання.

Паводле слоў некаторых відавочнікаў асенняга міліцэйскага «марафону», думку якіх журналісту, верагодна, не атрымалася дазнацца, гэта быў не першы такі рэйд. Да візіту на набажэнства ў лістападзе 14-га быў яшчэ і зрыў святкавання Вячэры Гасподняй вясной таго ж года. Вось як гэта бачылі па іншы бок праблемы.

Адзін з вернікаў дзяжурыў на уваходзе. Акрамя звычайнага прывітання гасцей, што характэрна для большасці месц пакланення Сведкаў Іеговы, ён сачыў і за тым, каб не дапусціць зрыву мерапрыемства хуліганамі (бо падобныя спробы на гэтым месцы здараліся). Некалькі чалавек у цывільным зайшлі ў двор і падышлі да ўваходу. З імі была міліцыя.

– Вы куды? – спытаўся дзяжурны.
– На мерапрыемства, – адказаў адзін з гэтых людзей.
– Хто вас запрасіў?

У адказ гэты чалавек адштурхнуў дзяжурнага і ўвайшоў разам з іншымі ў памяшканне. Там яны сфатаграфавалі інфармацыю на стэндзе ўнутры, а потым аб'явілі прысутным, што на правядзенне мерапрыемства не быў атрыманы дазвол і ўсе абавязаны пакінуць памяшканне.

Вернікі выйшлі на вуліцу. У той жа вечар яны раздзяліліся на маленькія групы і адзначылі Вячэру ў некалькіх іншых месцах.

20 лістапада 2014 г. сітуацыя паўтарылася. На гэты раз у тым жа самым памяшканні праходзіла Школа тэакратычнага служэння. Ізноў вернікі спакойна выйшлі на вуліцу па загаду прадстаўнікоў улады. На гаспадара дома быў складзены пратакол і яго аштрафавалі.

Ад аднаго з барысаўскіх Сведкаў была яшчэ інфармацыя, што зрыў Вячэры здымала тэлебачанне, але я мяркую, што, хутчэй за ўсё, гэта была банальная аператыўная міліцэйская здымка на камеру.

Праз некаторы час дзяўчаты з барысаўскіх Сведкаў Іеговы распачалі рэлігійную размову з нейкім мужчынам, які, як высветлілася, служыў у АМАПе і ўдзельнічаў у зрыве іх рэлігійнай сустрэчы. Міліцыянер прызнаўся, што ён і яго калегі лічылі, што ехалі спыняць нейкую сектанцкую вакханалію, а ўбачылі на месцы спакойных і адэкватных людзей, і многім з яго атрада было сорамна за зрыў набажэнства. На развітанне АМАПавец папрасіў у дзяўчат прабачэння за дзеянні міліцыі...

Хто які закон парушыў?

Сітуацыя з рэлігійнымі сустрэчамі ў памяшканні на прыватным падворку не так адназначна, як яе бачылі барысаўскія чыноўнікі. З аднаго боку, там, дзе ёсць зарэгістраваныя абшчыны, беларускія Сведкі Іеговы згаджаюцца на атрыманне дазволу на правядзенне сустрэч у мясцовых органах улады, бо так патрабуе закон аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях. З другога боку, ёсць Канстытуцыя Беларусі, якая аб'яўляе роўнасць рэлігій (артыкул 16), роўнасць грамадзян (артыкул 22), недатыкальнасць жылля грамадзян (артыкул 29), якая дазваляе свабоду веравызнання (артыкул 31), мірных сходаў (артыкул 35) і аб'яднанняў (артыкул 36), а гэта значыць, што вернікі маюць права праводзіць сустрэчы як грамадзяне, а не члены абшчыны, царквы ці іншай арганізацыі. Калі паслядоўна прымяняць дыскрымінацыйныя палажэнні закона аб свабодзе сумлення да ўсіх грамадзян, то атрымаецца, што нават адсвяткаваць Вялікдзень у сваім доме праваслаўная сям'я не мае права, калі не атрымае адпаведнага дазволу мясцовых органаў улады.

Магчыма, у якасці доказу таго, што збіраліся не асобныя грамадзяне, а члены арганізацыі, барысаўскія ўлады выкарыстоўвалі фотаграфіі спісаў груп удзельнікаў Школы тэакратычнага служэння, наяўнасць гукаўзмацняльнай апаратуры ў памяшканні, якое было зарэгістравана як хлеў... Але такія прыкметы могуць адносіцца і да зусім бытавых сітуацый, маўляў, сям'я складае графік мыцця посуду ці суседзі па пляцоўцы дзеляць дакументальна, калі гэтую пляцоўку прыбіраць. Усе такія дакументы не маюць юрыдычнай сілы і звычайна не разглядаюцца як выдадзеныя юрыдычнай асобай.

Уявім сабе такі прыклад: філатэлісты гіпатэтычнага горада збіраюцца разам і жадаюць арганізаваць клуб, каб лягчэй было арандаваць памяшканне, весці свае справы, дамаўляцца з гарадской адміністрацыяй і г. д. Але ў адміністрацыі лічаць, што філатэлія – гэта марнаванне часу ды й удзельнікі могуць нешта дрэннае абмяркоўваць на сваіх сустрэчах, а ў ідэале лепш, каб ціха было і ніякіх грамадзянскіх ініцыятыў не існавала. І філатэлістам адмаўляюць у рэгістрацыі клуба. Ці азначае гэта, што гэтыя ж грамадзяне не могуць сустракацца ў прыватным падворку, каб абменьвацца маркамі, вопытам калекцыяніравання ці проста кавы папіць з аднадумцамі? А што калі на месцы правядзення такіх сустрэч вісіць графік уборкі памяшкання і мультымедыйная дошка, то гэта ўжо арганізацыя ці яшчэ проста мірны сход грамадзян?

Яшчэ трэба адзначыць такі нюанс. Пазіцыя, выказаная адным расійскім чыноўнікам, «няма секты – няма праблемы» перадае даволі прымітыўны погляд: быццам адмова ў рэгістрацыі рэлігійнай арганізацыі ці зняцце яе з рэгістрацыі азначае яе знікненне ці зніжэнне колькасці яе прыхільнікаў. Сітуацыя ў Расіі паказала, што можна забараніць структуры, але нельга забараніць людзей. Частка людзей сапраўды пакідае праблемны рэгіён, некаторыя адмаўляюцца ад сваіх поглядаў. Але большасць Сведкаў Іеговы Расіі засталіся вернымі сваім перакананням, а таксама Сведкамі Іеговы сталі некаторыя людзі, што гадамі хадзілі на іх сустрэчы, не жадаючы далучацца да іх радоў і яшчэ пачалі вяртацца тыя вернікі, якія былі неактыўнымі. У беларускіх рэаліях забароны і абмежаванні маюць такі ж эфект.

Акрамя таго, спробы выканаць за кошт вернікаў планы па штрафах (і бюджэт папоўніць і рэпрэсій няма) – гэта таксама ілюзія. Практыка паказвае, што падобныя меры могуць скончыцца міжнародным скандалам, штрафамі ад ЕСПЧ і нават санкцыямі, з боку дзяржаў Захада і тады страты эканомікі перавысяць усе магчымыя даходы ад пакарання «сектантаў» рублём.

Барысаўскія Сведкі толькі павялічыліся колькасцю з 2014 г., і па-ранейшаму праводзяць свае сустрэчы (праўда, у іншых месцах). Пакуль новых праблем з адміністрацыяй горада ў вернікаў не ўзнікала.

Пры ўзнікненні супярэчання пэўнага закону Канстытуцыі большую сілу мае Асноўны закон. Таму пытанне чаму барысаўскія, лідскія ці мар'інагорскія чыноўнікі адмаўляюць грамадзянам Беларусі ў праве на свабоду мірных сходаў як часткі выражэння іх рэлігійных поглядаў застаецца адкрытым...

P.S. Праз год мушу адзначыць некалькі дэталяў. Ужо калі я апублікаваў гэты тэкст і мінуў некаторы час, я ўзгадаў, што ў пачатку 2000-х у барысаўскіх Сведкаў Іеговы некаторы час праводзіліся сустрэчы для моладзі з інсцэніроўкамі біблейскай драматургіі. Гэта практыка была ў Сведкаў ў Еўропе першай паловы ХХ ст., але не было ў іншых беларускіх сходах гэтай канфесіі ў 90-2000-х. Вось гэта дэталь адрознівала барысаўскіх Сведкаў Іеговы, ад маладзечанскіх, гродзенскіх ці мінскіх і толькі некалькі месяцаў, бо потым маладзёжныя сустрэчы спыніліся, каб моладзь сябравала ў сходзе не толькі паміж сабой. Зразумела, як гэта, так і вышэй азначаныя адрозненні не апраўдваюць адмовы барысаўчанам у праве на свабоду веравызнання.

Яшчэ па тэме:
Пойдет ли Беларусь путем России?
Новы Запавет на палескай мове (Новый Завіт Клімчука)

Избранное сообщение

Метэаназіранні 2026 г.

 Працягваю свае назіранні за глабальным пацяпленнем. У мінулым годзе рабіў падрабязны агляд , у гэтым вырашыў пісаць крыху лаканічней. Студз...

Зараз чытаюць