11.01.2021

2010-я. Агляд нестабільнай эпохі


 Цікава, што ў англамоўным свеце 1890-я замацаваліся пад назвай gay 90s (вясёлыя 90я), а на былой савецкай прасторы 1990я ўвайшлі ў гісторыю як "ліхія". Гэта толькі прыклад таго як эпоха атрымоўвае пэўную мянушку ў залежнасці ад ўспрымання пасля яе завяршэння. Пакуль не сустракаў якую небудзь трапную характарыстыку перыяда, які пачаўся ў 2011 г. і скончыўся разам з 2020 г. Таму, не даючы назвы эпохі "дзясятых", паспрабую адзначыць падзеі, што закранулі маё жыццё ў гэты час, апрача маіх асабістых дасягненняў.

2011 г. пачаўся заканчэннем хвалі калявыбарчых страсцяў, але хутка сітуацыю падагрэлі тэракт у метро і валютны крызіс. З гэтага часу эканамічная нестабільнасць стала часткай рэалій жыцця ў Беларусі: часам было некаторае паляпшэнне, часам пачынаўся новы скачок цэн і інфляцыі. У сувязі з ростам цэн і "хапунамі" (у 2011, 2014-15 гг. гэта слова звычайна азначала масавую скупку тавараў, на якія чакаецца рост цэн, а ў 2020 г. масавыя затрыманні падчас акцый пратэсту) нечаканае закрыццё некаторых магазінаў ці часовае знікненне пэўных прадуктаў выклікала чаканне новага крызісу.

22 ліпеня 2012 года з касмадрома Байканур запусцілі 1-ы беларускі спадарожнік дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі.

Таксама ў гэты час для Беларусі пачалася эпоха сацыяльных сетак (яны з'явіліся значна раней, але менавіта ў 2010-х набылі масавую папулярнасць і практычна знішчылі панаванне дзяржавы ў сферы інфармацыі. І гэты перыяд даў такі росквіт інфармацыйным тэхналогіям, што Беларусь нават сталі часам называць ІТ-краінай.

У 2014 г. Беларусь стала месцам правядзення Чэмпіяната свету па хакеі, і краіна звярнула на сябе станоўчую ўвагу свету пасля праблем 2010 г. З таго часу Беларусь рабілася пляцоўкай міжнародных спаборніцтваў мінімум яшчэ раз у 2019 г. У гэты ж час стала відавочнай новая хваля папулярызацыі беларускай мовы, напрыклад у рэкламнай сферы, асабліва пасля пачатку грамадзянскай вайны ва Ўкраіне і "КрымНаша". Менавіта ў гэты час многія беларусы перасталі ўспрымаць беларускую мову і культуру як палітычную крамолу і сябе як частку Расіі. Дарэчы ў гэтым годзе кампаніі "Газпрам" дазволілі разбіць на шчасце аўтавакзал "Маскоўскі" ў Мінску і пачаць будаваць там свой філіял.

2015 г. стаў пачаткам паступовай лібералізацыі жыцця ў Рэспубліцы, якая скончылася палітычным крызісам 2020 года. Таксама ў гэтым годзе скончалася эпоха аналагавага тэлебачання і быў прыняты закон аб альтэрнатыўнай грамадзянскай службе, які часткова вырашыў праблему адносін дзяржавы з грамадзянамі, якія не жадаюць служыць у арміі па прычыне пераканакнняў.

У 2016 г. спыненне тэмпаў інфляцыі дазволіла змяніць беларускія грошы. Ад гэтага з'явілася адчуванне, што жыццё наладжваецца. У гэтым годзе Беларусь заняла 3-я месца ў свеце па колькасці разводаў (68%) пасля Мальдзіваў і Бельгіі. 9 мая 2016 у Мінску прайшло 1-е шэсце "Беларусь памятае", падобнае на расійскі "Бессмяротны полк". А 2 ліпеня 2016 года ў Беларусі сталі маштабна адзначаць дзень вышыванкі, прычым людзі розных палітычных поглядаў.

У 2017 г. ўвялі падатак на "дармаедаў", які ледзь не прывёў да паўстання беларусаў у розных гарадах, прычым закон так і не быў адменены, хоць прымяняецца больш выбарачна. 

Чорнае марожанае з Магілёва. Крыніца фота тут.

У 2018 г. падзеяй году, на мой погляд стала выстава "Беларусь і Біблія", бо ніколі раней беларусы не маглі пабачыць унікальныя біблейскія скруткі не пакідаючы Беларусь. У канцы года таксама ускладніліся правілы каментавання на форумах беларускіх СМІ. Таксама ў гэтым годзе па ўсей Беларусі скончыўся перыяд забароны на рэкламу цыгарэт і вэйпаў (ён пачаўся летам 2015 г.) і пачалася эпоха Табакерак, маленькіх адмысловых кіёскаў, якімі ў 2020 годзе запоўнілі Мінск і абласныя цэнтры Беларусі. У гэтым жа годзе правялі маштабнае святкаванне 100-годдзя абвяшчэння БНР, якое раней праходзіла не як свята, а палітычная акцыя. Таксама ў Беларусі з'явілася ў продажы чорнае марожанае з Магілёва.

У 2019 г. дзецям у школе забаранілі карыстацца мабільнікамі без адмысловага дазволу настаўнікаў і правялі 3-і перапіс насельніцтва.

У 2010-х гг. надвор'е таксама было нестандартным: цёплыя зімы, часам з навальніцамі (зіма 2021 г. выглядае больш звычайнай, са снегам і марозам), снег позняй вясной і спякотны верасень. Дарэчы, ў сакавіку 2015 г было нават частковае сонечнае зацмненне :).

Ураган 2016 г. Наступствы на вул. Радыяльнай у Мінску

Снегапад 10-11 мая 2017 г. Мінск

Нестабільныя "дзясятыя" скончыліся ў 2020 г. для Беларусі пандэміяй COVID-19 і палітычным крызісам гістарычнага маштабу, што выклікае адчуванне набліжэння эканамічных цяжкасцяў і магчымасці грамадзянскай вайны ў бліжэйшыя месяцы. Пакуль ёсць павышэнне цэн, падаткаў і збораў, немагчымасць пакінуць краіну інакш як самалётам (легальна) ці сцежкамі кантрабандыстаў праз мяжу з Расіяй (нелегальна) і жыццё ва ўмовах разгула пандэміі і магчымасці новых усплёскаў насілля...

Дарэчы, за апошнія 5 год заўважыў і некаторыя маленькія змяненні ў Мінску, якія не кожнаму кідаюцца ў вока :)

Ілюстрацыя: скрыншот малюнкаў Гугл на запыт "2010е".

20.12.2020

Жалобны марш Шапэна

 Многія ведаюць першыя некалькі хвілін гэтага твору класічнай музыкі і называюць яго проста "пахавальны марш". Насамрэч, пахавальны марш -- гэта цэлы напрамак музычных твораў, а сам твор Фрэдэрыка Шапэна быў напісаныў 1837 г. як частка 3 Санаты для фартэпіяна № 2 сі-бемоль мінор. Яшчэ адна назва гэтага маршу "Жалобны марш".

З нейкай прычыны аркестровае выкананне гэтай мелодыі на пахаваннях было амаль абавязковым у маім дзяцінстве ў 1980-х гг. Раптоўны гром аркестра чамусці пужаў мяне і пры гэтым чымсьці вабіў. І гучаў ён у маім двары ці суседніх даволі часта. У 1990-х яго перасталі актыўна выкарыстоўваць, а ў апошнія гады пахавальныя цырымоніі ў дварах жылых дамоў сталі выключэннем, а не правілам, бо для гэтага існуюць адмысловыя рытуальныя залы. Жыццё паступова выбіла з мяне боязь перад пахавальнымі рытуаламі.

Калі ў 2016 я апошні раз чуў "Жалобны марш" пад вокнамі свайго дома (хавалі суседа-вайскоўца) я задумаўся над магчымасцю канчаткова выбіць з галавы непрыемыя адчуванні ад мелодыі Шапэна (на той момант я яшчэ не быў "у тэме" хто напісаў гэты твор). І з часам стаў "гугліць" "пахавальны марш", каб выбіць клін клінам. Вось тады я знайшоў аўтара і некаторыя цікавыя падрабязнасці. Напрыклад, поўная фартэпіянная версія Жалобнага маршу гучыць мягчэй і прыемней, чым аркестровы "рэмейк" яго першых чатырох хвілін:

Аркестровую версію можна самім "загугліць" :)

За апошнія месяцаў пятнаццаць я час ад часу слухаў фартэпіянную версію часткі 3 Санаты 2, калі гатаваў абед дзецям (зразумела, што ціха, каб не палохаць суседзяў). А ў пачатку гэтага года, не памятяю дакладна калі, але ў "дакавідны" час мой старэйшы сын Данік праходзіў на музыцы ў школе Шапэна. Я катаў дзяцей вечарам на санках і пакрысе правяраў веды Даніка пра жыццё і творчасць Шапэна, падзяліўшыся з сынам дэталямі наконт сувязі Marche Funèbre з памяццю яго аўтара аб паўстанні 1831 года ў Польшчы і Беларусі, аб розніцы паміж зыходнай версіяй для фартэпіяна і "папулярнай" у нейкім сэнсе аркестровай версіяй. На наступны дзень прамова Данііла пра месье Шапэна так уразіла настаўніцу, што яна была пабуджана прайграць урывак класічнага варыянту "Жалобнага маршу" для ўсяго класа. Вось так твор польскага кампазітара спачатку палохаў мяне, потым стаў фонам для прыгатавання супоў ці смажонкі, і, нарэшце, прынёс майму сыну "дзясятку" (найвышэйшы бал у РБ).

У цяперашні час, сюжэт Жалобнага маршу дзе спачатку ідзе мінорная тэма пахавальнага шэсця пад царкоўныя званы потым, быццам соцна, прабіваецца праз хмары промень надзеі, і, нарэшце, зноў вяртаецца мінор, нагадвае мне некаторыя рэаліі 2020 года. Але, як гаворыцца, гэта ўжо зусім іншая гісторыя...

14.11.2020

100 год Слуцкаму паўстанню. Заўвага памерлага гісторыка.

 14 лістапада 1920 года ў доме Эдварда Вайніловіча ў Слуцку пачалось паседжанне З'езда Случчыны, дэлегаты якога вырашылі не дапусціць пераходу Случчыны (якая тады знаходзілася пад польскім кантролем) пад кантроль Саветаў па Рыжскай мірнай дамове, якой скончылася вайна Польшчы з Савецкай Расіяй. Польская адміністрацыя Слуцка, якая збіралася пакінуць горад, не была супраць беларускага нацыянальнага сепаратызму на тэрыторыі ворага, таму яна нічым не процідзейнічала ні абранай беларускай адміністрацыі, ні яе кантактам з Радай Беларускай Народнай Рэспублікай (БНР), ні фарміраванню ўзброеных атрадаў.

24 лістапада армія Польшчы пакінула Слуцк, а Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія (РСЧА) яшчэ не ўвайшла ў яго. 27 лістапада пачаліся баі паміж слуцкімі паўстанцамі і РСЧА. (Таму некаторыя даследчыкі вядуць адлік пачатку паўстання ад 14 лістапада, а іншыя ад 27 лістапада.) Баі з пераменным поспехам працягваліся да канца снежня, калі рэшткі атрадаў слуцкіх паўстанцаў перайшлі на польскую тэрыторыю, дзе былі абяззброены, інтэрніраваны і праз некаторы час адпушчаны на свабоду. У гісторыю падзея, якую я апісаў у двух абзацах, увайшла пад назвамі "Слуцкае паўстанне" і "Слуцкі збройны чын".

Я ніколі не паглыбляўся ў гэту тэму (бо немагчыма быць спецыялістам па ўсіх пытаннях гісторыі). Тым не менш, большасць інфармацыі, якую я чуў, глядзеў ці чытаў на тэму гэтай падзеі стогадовай даўніны, была не столькі аналітычнай, сколькі патрыятычнай. Як і абвяшчэнне БНР сто год таму як першай сучаснай дзяржавы беларусаў дэ-юрэ, Слуцкае паўстанне мае значэнне як першая спроба абараніць беларускую дзяржаўнасць дэ-факта. Сюды і адносіцца выкарыстанне бел-чырвона-белага сцяга, выхаванне мужнасці  і г.д.

Мабыць я заўсёды цягнуўся да аналітычнага падыходу да гісторыі. Таму мяне зацікавіла як пра Слуцкае паўстанне на гістфаку БДПУ чытаў лекцыю Сакалоў, пра якога некалькі год таму я чуў ад яго калегі, што ён ужо памёр. Нажаль, не памятаю яго імя і імя па бацьку. Не магу намялаваць яго слоўны партрэт. Памятаю, што ён насіў гальштук пад світэрам і пінжак зверху, што заўсёды меў незадаволены выгляд. На адным семінары ён рэзка крытыкаваў патрыятызм нашага лепшага студэнта Юры Трусава, які сказаў, што ідэі БНР нажаль не вельмі цікавілі сялян:

-- Што значыць "нажаль"? Трэба сказаць "нават"!

На лекцыях, якія многім былі нецікавымі, і студэнты размаўлялі на іх, Сакалоў час ад часу рэзка гаворыў:

-- Шумна ў вас!

Сакалоў праігрываў як выкладчык, бо было шмат тых, хто ўмеў быць цікавым і дружалюбным. Але на кожным яго занятку прысутнічаў аналітычны падход: ён імкнуўся дапамагчы зразумець сутнасць той ці іншай падзеі без ідэалагічнай афарбоўкі. Таму мне ён падабаўся як настаўнік, хоць не падабаўся як чалавек. 

На лекцыі пра савецка-польскую вайну, Сакалоў пачаў з крытыкі назвы  падзеі, бо СССР яшчэ не існавала, а праз некаторы час дабраўся да Слуцкага паўстання. Вось як ён ахарактарызаваў падзею, наколькі памятаю яго словы:

-- Паўстанне фактычна вялося ў выглядзе нападаў на атрады РСЧА з нейтральнай тэрыторыі каля польскай мяжы і Чырвоная Армія здолела пакласці ім канец толькі калі Польшча дазволіла ёй увайсці ў нейтральную зону. Слуцкае паўстанне трэба разглядаць не толькі ў рамках нацыянальнай барацьбы беларусаў, але і ў кантэксце антыбальшавіцкіх паўстанняў таго часу, напр., на Тамбоўшчыне і ў Кранштаце.

Не раз ў жыцці потым я вяртаўся да апошняй думкі. Зразумела, ў беларускай гістарычнай навукі ёсць моманты, якія падобныя на Бостанскае чаяпіцце ў гісторыі ЗША: есць склаўшаяся традыцыя пераказу падзеі з элементамі каляпатрыятычных дадумак, але ёсць месца і халоднаму навуковаму вывучэнню падзеі. Хацелася б, каб Слуцкае паўстанне таксама апісвалі людзі, здольныя адыйсці ад сваіх уласных пачуццяў і разглядаць справу з навуковымі падыходамі, што ўключае ў сябе параўнанне сітуацыі ў Слуцку з іншымі антыкамуністычнымі выступленнямі таго часу, як раіў Сакалоў.

Зразумела, гэта не значыць, што Сакалоў, які "рэзаў праўду-матку" -- правы, а тыя, хто пяшчотна ставіцца да гістарычнай памяці Случчыны 1920 г -- не. Мяркую, я нават напісаў усё вышэйзгаданае, проста, каб не забыць нестандартны падыход, непрыязнага, але таленавітага гісторыка да вядомых падзей мінулага...

Таксама на тэму "стагоддзяў":

100 год Лютаўскай рэвалюцыі (на рускай)

100 год міліцыі (на рускай)

100 год БССР 

150 год з паўстання 1863 года

Пра іншых выкладчыкаў БДПУ:

І.Б. Канапацкі

І.В. Карпенка

Г.А. Космач

09.10.2020

Каранавірус у Беларусі. Частка 5 / Coronavirus in Belarus. Part 5

 У гэтай частцы гаворка пойдзе пра развіццё падзей з так званай 2-й хваляй пандэміі ўвосень 2020. Падзеі з канца лютага па верасень апісаны ў частцы 1, частцы 2, частцы 3 і часцы 4.

This part will tell about the events of the so called 2nd wave of the pandemic in the autumn of 2020. The events from February to September are described in Part 1, Part 2, Part 3 and Part 4.


09.10.2020. пятніца (Friday)

Паўмеры / Half Measures

Колькасць новых выпадкаў штодзень перайшло мяжу у 400 чалавек. Афіцыйна, з пачатку "пошасці" памерла ўжо 880 чалавек. Расце колькасць і людзей з сезоннай прастудай. Некаторыя адукацыйныя установы пераходзяць на дыстанцыйнае навучанне. Адначасова амаль кожны дзень ідуць акцыі у падтрымку ці супраць прэзідэнта Беларусі. Большасць жыхароў Беларусі проста ігнаруюць пандэмію.

The new cases number has crossed the line of 400 people a day. Officially, the "plague" has killed 880 people so far. The number of people with seasonal cold grows too. Some educational institutions turn to distant learning. At the same time nearly every day there're events to back or protest against the President of Belarus. Most Belarusians merely ignore the pandemic.

Увосень спыніла фінансаванне барацьбы з кавідам дабрачынная ініцыятыва #BYCOVID19 па прычыне таго, што яе арганізатары адчувалі небяспеку прывязкі іх дзейнасці да фінансавання пратэстаў і таму, што па палітычна-эканамічных абвінівачваннях зачынілі некаторыя беларускія краўдфандынгавыя платформы.

This Autumn #BYCOVID19 charity initiative stopped financing covid struggle as its organisers feared a possibility to be linked to protest supporters and due to some crowdfunding platforms closedown for political and economic accusations.

У пачатку кастрычніка мы са старэйшым сынам мусілі наведаць адзін медцэнтр. / In early October my elder son and I had to visit a medical center.

У медыцынскіх установах, як той цэнтр, сапраўды рэгулярна дэзінфіцыруюць паверхні (як на фота) і там больш людзей носяць маскі, але трымаюць сацыяльную дыстанцыю і правільна носяць маскі толькі каля 50% тых, хто там бывае.

У нашай раённай паліклініцы для дарослых мераюць тэмпературу інфрачырвонымі ручнымі гаджэтамі ў тых, хто туды заходзіць, У мінулую пятніцу я мусіў туды забегчы, і жанчына ў спецкасцюме мерыла мне тэмпературу. Але праз 5 хвілін на 7-м паверсе я ўбачыў як яна вядзе нейкага мужчыну кудысці. Калі я спусціўся яшчэ праз некалькі хвілін, яе ля ўвахода ўжо не было, і людзі заходзілі ў паліклініку без праверкі тэмпературы.

At medical insittutions like that center, they really disinfect surfaces regularly (as here in the photo) and more people wear maks there; however, only about 50% people there keep the social distance and wear their masks correctly.

In our district polyclinc for adults they take incomers' temperature with some manual infrared gadgets. Last Friday I had to drop into and a lady in a special outwear took my temperature. But in 5 minutes on the 7th floor I saw her accompanying a man somewhere. When a few minites later I went down she wasn't there and people were coming without having their temperature measured.

Мае сыны звычайна не носяць маскі ў школе, бо яны не могуць спакойна сядзець на перапынку. Але, нажаль, у нашай 121 школе ёсць выпадкі каранавіруса сярод дзяцей. У адным выпадку наяўнасць безсімптомнага кавіда ў школьніка перашкодзіла іншаму члену яго сям'і патрапіць на планавае лячэнне рака. Пакуль у мяне няма магчымасці перавесці дзяцей на дыстанцыйнае навучанне...

My sons don't normally wear masks at school as they can just sit calm during a break. Unfortunatelly, in our school 121 there're new cases of coronavirus among kids. In one case a schoolchild's covid without symptoms prevented his family member from getting a planned cancer treatment. So far I have no possibility to take my kids to distant learning...

17.10.2020 субота (Saturday)

Афіцыйна за ўчарашні дзень захварэла 617 (усяго 87063 выпадкі) чалавек і памёрла 4 (усяго 925 выпадкаў з пачатку пандэміі). Трэба разумець, што некаторыя з новых выпадкаў -- гэта паўторныя захворванні адных і тых жа людзей. Таксама нагадаю, што рэальная колькасць памерлых ад кавіда можа складаць некалькі тысяч чалавек, бо не кожнаму з іх рабілі тэсты і не ў кожным выпадку кавід прызнавалі прычынай смерці, але за вясну і чэрвень 2020 г смяротнасць у Беларусі вырасла на больш чым 5 тысяч у параўнанні з папярэднім годам.

Officially yesterday 407 new cases were registered (total 86392) and 5 died (total 921 from the pandemic beginning). It should be understood that some new cases happen to people that had covid before. Also, I shall remind the real death toll may be a few thousand as some individuals didn't have any tests and some deaths were attributed not to covid; however, in spring and June the total death toll of Belarus was 5000+ higher than the year before.

Захварэла адна дама, з якой я супрацоўнічаю, пакуль без цяжкасцяў. Цяпер частка яе работы дасталася мне. Я трымаю меры бяспекі (маскі, дыстанцыя, мыццё рук) наколькі магчыма, таму малаверагодна, што яна магла перадаць мне кавід. 

A lady I work with has been ill, without complications so far. Now part of her work is mine. I keep safety measures (masks, distance, hand-washing) as much as possible, so she had very little chance to pass her covid to me.

Большасць людзей па-ранейшаму ігнаруюць пандэмію. Пратэсты ідуць як звычайна, часам пераходзячы ў бойкі з міліцыяй. У некаторых вну асобныя групы ідуць на каранцін, калі там знаходзяць носьбіта кавід. У такім выпадку групы займаюцца па відэасувязі, прычым звычайна выкладчыкі абавязаны сядзець у аўдыторыі. Каранцін звычайна цягнецца 14 дзён. Потым усе вяртаюцца да звычайнага жыцця. У студэнцкіх інтэрнатах ў асобныя пакоі размяшчаюць толькі хворых на кавід, дазваляючы ім выходзіць у магазін у масцы. Носьбітаў кавіда без сімптомаў трымаюць на самаізаляцыі разам са здаровымі суседзямі па пакоі і блоку.

Most people keep ignoring the pandemic. The protest go on as usual, at times with clashes with the police. In some institutes and universities a group or class may be sent to quarantine, if a covid bearer is found there. In this cases their teachers usually work with them by videoconferencing and still have to be in class themselves. The quarantine usually lasts 14 days. Then they all go back to a normal life. In students hostels only those who are ill with covid are placed to special rooms allowing them to go to a shop with a mask. Covid bearers with no symptoms are isolated with their healthy roommates and block mates.

26.10.2020 панядзелак (Monday)

Цяпер штодзень рэгіструюць больш чым 800 новых выпадкаў кавіда, а афіцыйны мартыралог складае на сёння 961 чалавек. Жанчына, пра якую я пісаў у папярэдні раз, што яна хварэе кавідам, ужо хутка вернецца на работу. Учора адмянілі масавы мітынг у падтрымку прэзідэнта Беларусі, часткова з нагоды пандэміі, але шэсці пратэсту зноў набіраюць масавасць.

Now over 800 new covid cases are registered each day and the official death toll for today is 961 people. The lady with covid I wrote before is getting back to work soon. Yesterday a mass pro-presidential rally was cancelled (partly due to covid) yet protest rallies are getting more popular again.

У метро сталі рабіць аб'явы бягучым радком і голасам аб тым, што трэба трымаць дыстанцыю і насіць маскі... / In metro announcements are made via speakers and variable message display to keep distance and wear masks...
... але большасць пасажыраў гэта ігнаруюць, асабліва ў гадзіны пік. / ... but most passengers ignore it especially in rush hours.

01.11.2020. нядзеля (Sunday)

Апошнія некалькі дзён кастрычніка і першы дзень лістапада давалі рэкорды па колькасці афіцыйна зарэгістраваных новых выпадкаў штодзень, але пакуль гэта колькасць не перайшла тысячную мяжу. З пачатку пандэміі памерла на сёння (афіцыйна) 985 чалавек.

The last days of October and November 1 has given peak numbers of officially tracked new covid cases a day, yet the number has not crossed the 1000 line. Since the pandemy began the official death toll has grown to 985 people.

Сёння быў другі раз, калі мая сям'я наведала буйны рэлігійны сход праз прагляд яго запісу, спампаванага ў МР4. Першы быў у жніўні. Цікава, што звычайна на такіх падзеях праводзяць хрышчэнне новых, і адна верніца была ахрышчана ва ўласнай ванне з ужываннем неабходных мер супраць кавіда.

Today was the second time my family attended a big religious assembly by watching its record in downloaded MP4 format. The first was in August. Interestingly, a baptism is usually held on such events, so today one individual was baptized in her own bath with covid safety measures taken.

Кожную нядзелю ў Мінску праходзіць масавае шэсце пратэсту. У гэты раз маршрут пратэстуючых ляжаў да Курапатаў і праходзіў побач з нашым кварталам. Як часта бывае, міліцыя спрабавала разагнаць шэсце светлашумавымі гранатамі і стралянінай у паветра і менавіта каля нашага квартала не стралялі, хоць стралялі ў іншых раёнах.

Every Sunday a mass protest rally is held in Minsk. This time the protest route was to Kurapaty passing our neighborhood. As it often happen the police tried to chase them away with flash grenades and shooting to the air and it was in our neighborhood where no shooting took place though it happened in other places.

05.11.2020. чацвер (Thursday)

З добрых навін магу зазначыць ўвядзенне масачнага рэжыму ў інтэрнатах БДУІР з учарашняга дня і перавод 38 груп на дыстанцыйнае навучанне. З дрэнных: мне стала вядома, што палова супрацоўнакаў аддзялення гінекалогіі 19-й раённай паліклінікі Мінска хварэлі кавідам па стане на аўторак. З "так сабе" навін зазначу, што Рэспубліканскі Цэнтр Пульманалогіі і Фтызіатрыі некаторы час таму змагаўся з вялікім наплывам кавідных хворых і каля тыдня не меў страт. Магчымы наплыў і ў былым кавідным цэнтры ў Бараўлянах, а таксама 6 і 9-й бальніцах Мінска. Па іншых гарадах інфармацыі не маю.

Among good news I can tell about compulsory wearing masks in Belarusian State Radioelectrionics University (BSUIR) student dorms and making its 38 groups to study on-line. Bad news: I've learned that half of our local 19th Policlinic gynecology staff were down with covid on Tuesday. So-so news: National Pulmonology and Tuberculosis Center some time ago had to fight a huge wave of covid patients and for about a week lost none. It's possible that such waves can be in the former covid center in Barauliany near Minsk and Municipal Hospitals 9 and 6 in Minsk. As for other cities/towns of Belarus I've no info.

07.11.2020. субота (Saturday)

6 лістапада афіцыйны мартыралог ахвяр кавіда ў Беларусі склаў 1001 чалавека з 31 сакавіка. Але магчыма, што рэальная колькасць людзей, якія б жылі зараз, калі б не кавід вагаецца паміж 5000 і 10000. У гэты ж дзень не пачаў працу штогадовы кінафестываль "Лістапад", адменены ў апошні дзень перад пачаткам з-за COVID-19.
On 6 November the official covid death toll was 1001 people since 31 March. However, it's possible that the amount of people who could live if it were not for covid is between 5000 and 10000. On the same day Listapad cinema festival didn't begin for it was cancelled due to COVID-19 just on the last day before it should start.

12.11.2020. чацвер (Thursday)

10-11 лістапада колькасць выпадкаў кавіда, зарэгістраваных штодзень перайшла за 1000 (пры гэтым магчымасці зрабіць тэст абмежаваныя, у бясплатных установах тэстаў мала, а ў платных прыватных лабараторыях прыходзіцца чакаць некалькі гадзін у чарзе, што павышае рызыку распаўсюджвання хваробы. На гэты момант у Брэсце забаранілі масавыя мерапрыемствы ў памяшканнях, а ў шэрагу гарадоў, і раёнаў увялі абавязковае нашэнне масак. У Мінску масасачны рэжым увялі сёння але ці будуць караць за адсутнасць маскі ці яе нашэнне на падбародку пакуль не вядома. Частка бальніц сталіцы перапоўнена хворымі на Covid-19. У транспарце больш людзей носяць маскі, але далёка не ўсе. На фоне гэтага пратэсты і масавыя затрыманні працягваюцца кожныя выходныя (ў апошнюю нядзелю затрымалі больш за 1000 чалавек).

On 10-11 November the number of registered new covid cases a day was over 1000 (while the possibility to have a test are limited, free public health instututions have few tests and private labs have queues for several hours which may boost the disease spread. For the time being mass indoor events are banned in Brest, while some other cities, towns and districts made wearing masks compulsory. In Minsk masks are a must from today, but it's unclear yet if anybody would be punished for having no mask or wearing one on the chin. Some hospitals of the capital are full with Covid-19 patients. More people wear masks in public transport, but not really everybody. Meanwhile mass protests and mass detentions go on every week-end (last Sunday over 1000 people were detained).

Калаж другой хвалі кавіда / Covid 2nd Wave Collage

Месца для вымярэння тэмпературы на вахце 3-га корпуса БДУІР / Here you can take your temperature says the sign at building 3 of BSUIR reception desk.


Самыя дысціплінаваныя мінчане ў плане нашэння масак - гэта кітайскія студэнты. Рэдка сустракаў каго з іх без маскі за апошнія месяцы. / The most diligent maks wearers in Minsk are Chinese students. Just occasionally I met some without masks in recent months.


Надпіс на дзвярах магазіна "Уваход без маскі забаронены". Але гэтыя пакупнікі без масак нармальна абслугоўвацца на касе. / The sign on the door of astore says No Entry Without a Mask. But these buyers without masks are normally serviced at the cash desk.

На уваходзе на станцыю метро знак "Выкарыстанне маскі абавязкова". Але без маскі туды зайсці можна / A subway station door has a sign Wearing a Mask is a Must. Yet, it's possible to get into without any.
Табло на аўтобусным прыпынку "Плошча Я. Коласа" нагадвае пра абавязковае нашэнне масак, але малады чалавек у кадры яго ігнаруе. / Plosca Jakuba Kolasa bus stop e-board reminds to wear masks, but the guy in the photo ignores it.
Чарга ў кавіднае аддзяленне нашай 19й мінскай раённай паліклінікі ў 8:00 1 снежня. Дарэчы, раніцай там і да дактароў і на тэсты было ў сярэднім чалавек 20-25, а вечарам можа быць вельмі шмат. / The line to covid sector of our 19th district polyclinic of Minsk at 8:00 on 1 December. By the way, that morning the avarage amount of visitors was 20-25 people, but there may be crowds of people in the evening.
У Беларусі альтэрнатыўная грамадзянская служба ў 2020 г. можа азначаць працу санітарам у кавідным аддзяленні бальніцы. Фота ілюстратыўнае ад ria.ru / In Belarus civil alternative service in 2020 can include working in covid deps of a hospital as a hospital attendant. Illustrative photo from ria.ru.

28.11.2020. субота (Saturday)

За гэты час большасць мінчан надзела маскі ў транспарце, магазінах і на рабоце. Але за адмову насіць маску нічога не бывае. Толькі ў адным выпадку ахоўнік у адной арганізацыі папрасіў наведвальніка "надзень маску, калі ласка", але той праігнараваў гэта і пайшоў далей. Колькасць новых выпадкаў толькі афіцыйна складае 1300-1600 штодзень. Неафіцыйна ёсць лічбы пра 3000-6000 новых выпадкаў. Афіцыйна памірае 7-9 чалавек за дзень, неафіцыйна -- некалькі дзясяткаў.

During this time, most Minsk dwellers wear masks in transport, shops and at work. But nothing happens for refusing to wear a mask. In only one case did a security guard at one organization ask a visitor “put on a mask, please,” but that just ignored the request and went on his way. The number of new cases is officially 1300-1600 daily. Unofficially, there are figures of 3000-6000 new cases/day. Officially, 7-9 people die a day, unofficially --  a few dozens.

Наша сям'я нарэшце сустрэла кавід. Тэст рабілі толькі маёй жонцы і пару дзён таму ён пацвердзіўся. Але яна ўжо хварэла каля тыдня, а да гэтага хварэлі абодва нашыя сыны. Цяпер і я адчуваю сябе дрэнна: тэмпературы няма, але ёсць боль у целе, слабасць і адчуванне лёгкай прастуды. Мы ўсе на непрацаздольных лістах і самаізаляцыі, але афіцыйна толькі ў маёй жонцы кавід.

Our family finally met the covid. The test was only done by my wife and a couple of days ago it was confirmed. But she had been ill for about a week, and before that both our sons were ill too. Now I feel bad: no fever, but there is pain in the body, weakness and a slight cold. We  have sick-leaves keep isolation, but formally only my wife has covid.

02.12.2020. серада (Wednesday)

Учора я сдаваў тэст на кавід, і сёння доктар патэлефанавала і пацвердзіла, што я сапраўды хворы на COVID-19. Верагодна, нам з жонкай гэту хваробу прынеслі дзеці са школы. Там вучні свабодна перамяшкаюцца па будынку без масак. Сёння прыязжалі браць у іх аналіз крыві на антыцелы. Для маёй жонкі гэта хвароба падобна на грып, а у мяне кавід праяўляў сябе па-рознаму: два дні адчування легкай прастуды, потым тры дні балела спіна і з іх два дні адчуваў слабасць, а потым насмарк і лёгкі кашаль. Рэнтген грудной клеткі паказаў магчымасць бранхіту. Пакуль прымаю азітраміцын ды вітаміны.

Yesterday I had a test for covid, and today my doctor called and confirmed that I really have COVID-19. Probably, our children brought this disease to my wife and I from school . There, students move freely around the building without masks. Today my kids had their blood test for antibodies taken. For my wife, this disease is similar to the flu, and my covid manifested itself in different ways: two days of feeling a mild cold, then three days of back pain and two of them I felt weak, and then a runny nose and a mild cough. A chest X-ray showed the possibility of bronchitis. So far I'm taking azithromycin and vitamins.

Зноў пра кавід і рэлігію / Covid and Religion Again
Кавід калашмаціць Беларусь, у якой па-ранейшаму няма каранціна і пакаранняў за адмову насіць маску, і не разбірае людзей па канфесіях. Як і раней, Сведкі Іеговы поўнасцю праводзяць сваю рэлігійную дзейнасць праз відэасувязь ці тэлефон. Але многім з іх прыходзіцца хадзіць на работу ці вучобу туды, куды прыходзяць тыя, хто ігнаруе меры бяспекі. Да таго ж, чалавеку могуць адмовіць у праве на непрацаздольны ліст, калі ў яго няма тэмпературы (мне "пашанцавала" быць кантактам хворай жонкі) і чалавек можа быць вымушаны ісці на работу/вучобу хворым на кавід. Таму сярод Сведкаў у Беларусі таксама расце колькасць  тых, хто захварэў каранавірусам. Адна з беларускіх верніц дакладна памерла ад гэтай хваробы.

Covid keeps battering Belarus, which still does not have quarantine and punishment for refusing to wear a mask, and does not dissect people by religion. As before, Jehovah's Witnesses fully conduct their religious activities through video or telephone. But many of them have to go to work or study where those who ignore security measures come. In addition, a person may be denied the right to a sick-leaver if he or she does not have a fever (I was "lucky" to be a contact of my sick wife) so the person may be forced to go to work / study with a cavid. That is why the number of people who have been diagnosed with coronavirus is also growing among the Witnesses in Belarus. One of the Belarusian JWs died of this disease.

Каталіцкая царква ў Беларусі адмяніла некаторыя традыцыйныя калядныя цырымоніі ў сувязі з кавідам.

Catholic church in Belarus cancelled some traditional Chrismass ceremonies due to covid.

Калі вясной у мяне было больш вольнага часу, я шмат даследаваў гэта пытанне па розных канфесіях. Зараз мне прыходзіцца сумяшчаць працу перакладчыка анлайн з пабытовымі справамі і сачыць за вучобай сыноў з дома. Таму буду ўдзячны, калі хто-небудзь у каментарыях дадасць як іншыя канфесіі Беларусі сустракаюць асенні наплыў COVID-19.

When in the spring I had more free time, I studied this issue a lot on different denominations. Now I have to combine the work of an online translator with household chores and monitor my sons' studies from home. Therefore, I would be grateful if someone in the comments would add how other denominations in Belarus meet the autumn influx of COVID-19.

14.12.2020. панядзелак (Monday)

У мінулую пятніцу (11.12) доктар аб'явіў мяне здаровым ад кавіда, параіўшы мне працаваць у паўсілы, бо я яшчэ адчуваў слабасць. На гэты момант я ужо фактычна выконваў частку сваёй работы дыстанцыйна. З учарашняга вечара аднавіў свае заняткі бегам, але бегаю не больш за 700 метраў запар лёгкім бегам. 

Last Friday (11.12) my doctor declared me healthy from covid, advising me to work at half strength as I was still feeling weak. By that day, I was actually doing some of my work remotely. Yesterday evening I resumed my jogging, but I jog no more than 700 meters without a break.

У нашай сям'і кавід пацвердзіўся ў мяне, жонкі і старэйшага сына (антыцелы). За час пандэміі перахварэлі дзясяткі маіх знаёмых (адзін чалавек нават двойчы) і памерла каля дзясятка знаёмых маіх знаёмых. За апошнія дні штодзень рэгіструюць па 1600-1900 новых выпадкаў і каля дзясятка смерцяў. Некаторыя даследчыкі лічаць, што ўсяго ў Беларусі кавідам магло перахварэць каля 490000, 635000 ці нават 900000. 

In our family covid was found in me, mywife and my elder son (antibodies). During this pandemic, dozens of my acquaintances became ill (one person even twice) and about a dozen of my acquaintances' friends died. In recent days, 1600 to 1900 new cases and about a dozen deaths are registered daily. Some researchers believe that about 490000, 635000 or even 900000 people in Belarus could have contracted covid.

У нашай дарослай паліклінікі чэргі звычайныя для сезона, але ў некаторых іншых людзі могуць чакаць па некалькі гадзін сваёй чаргі да доктара. Добра, што большасць людзей у горадзе ў масках.

In our adult polyclinic the queues are normal for the season, but in some other places people may have to wait for their turn for hours. It's good that most people I meet these days wear masks.

11 снежня мне давялося пастаяць у чарзе дзіцячай паліклінікі, каб атрымаць пячатку на даведку ў школу старэйшаму сыну. Перада мной каля дзясяці сем'яў. Чакаў 5 хвілін. Але гэта быў позні ранак. Вечарам ці раннім ранкам было б горш. / On 11 December I had to queue in child polyclinic to register my elder son's health certificate. There were about 10 families in front of me. It took about 5 minutes for my turn. Yet it was late morning. It could be worse in early morning or evening

22.12.2020. аўторак (Tuesday)

Учора 21 снежня пачала дзейнічаць пастанова аб зачыненні граніц Беларусі на выезд яе грамадзян. Па факце граніца з Расіяй не зачыненая, але выехаць нават туды легальна можна толькі ў выключных абставінах. Цяпер афіцыйны штодзенны прырост новых выпадкаў кавіда складае 1800-1900, а афіцыйная колькасць памерлых ад пандэміі на сёння склала 1341 чалавек. Школы, дзіцячыя сады і СІЗА (дзе за апошнія месяцы пабывалі тысячы беларусаў) па-ранейшаму з'яўляюцца крыніцамі распаўсюджання COVID-19. З добрага: большасць мінчан з 12 лістапада носіць маскі ў грамадскіх месцах, а калапласты сталі выдаваць інвалідам па папярэдняму запісу, каб не ствараць чаргі.

Yesterday, on 21 December, the resolution on closing the borders of Belarus for the departure of its citizens came into force. In fact, the border with Russia is not closed, but one can go there legally only in exceptional circumstances. Now the official daily increase in new cases of covid is 1800-1900, and the official number of deaths from the pandemic on today is 1341 people. Schools, kindergartens, and police detention cewnters (where thousands of Belarusians have been recently) are still a way to spread COVID-19. Among good news: most people in Minsk have been wearing masks in public places since 12 November, and coloplasts are being given out to disabled people by preliminary appointment not to create queues.

09.01.2021 субота (Saturday)

Хоць нямногія беларусы адзначаюць Раство 25 снежня, але з гэтага часу па выходныя першага тыдня студзеня ідзе святочны перыяд, калі многія жыхары краіны гуляюць, ходзяць у госці і ездяць да бацькоў і сваякоў у іншыя гарады. Кавід мала што змяніў у гэтым напрамку. Зараз ужо другі дзень ідзе добры снегапад, як у стары добры час, і на вуліцы шмат дзяцей і дарослых, якія надзеваюць маску толькі ў магазінах і транспарце. Кожны дзень афіцыйна фіксуюць па 1800 новых выпадкаў і каля 10 смерцяў ад пандэміі. Ёсць неправераная інфармацыя, што ў рэанімацыях кожнай бальніцы  памірае па 4-5 чалавек штодзень. Вядома, што не кожны чалавек з кавідам памірае ад гэтай хваробы і не кожны памерлы ў краіне - ахвяра пандэміі, але зусім верагодна, што рэальны маштаб ахвяр складае дзясяткі чалавек штодзень. Таксама нядаўна чуў, што вельмі шмат людзей памірае ў вёсках, дзе больш пажылых і горш медыцынская дапамога.

Though few Belarusians celebrate Xmass on 25 December (most like New Year more or celebrate Xmass on 7 January) but on this day a festive period begins which lasts through the first week of January when many people in this country go for a walk, visit others and go to their parents and relatives (often to other towns/cities). Covid made little change to this trend. Today is the second day of good snowing as in good old days, so lots of kids and adults are outside and they put on a mask only when they're in a shop or public transport. About 1800 new pandemic cases and 10 deaths are reported every day. Some unprooved info has it that 4-5 people die daily in the reanimation sector of each hospital. It's true that not every death of a covid patient is caused by covid nor people die in Belarus just for COVID-19, but it's likely the real death toll can be dozens of people daily. Also, I heard recently that many people die in rural areas where more senior people are and worse medical service is available.

Таксама ў Беларусі пачынаецца бясплатная вакцынацыя дзяржслужачых расійскай вакцынай Спутнік V. Пакуль інфармацыя наколькі гэта добра - даволі супярэчлівая, таму буду глядзець, што з гэтага атрымаецца...

Also, they began to vaccinate statesmen with Russian Sputnik V. As the feedbacks are too controversive I've to wait what happens next about it...

Працяг ў наступнай частцы / See next part

30.09.2020

Як мы ездзілі ў Крым

 Працягваю тэму вандровак. І вяртаюся ў дні сваёй маладосці, у сярэдзіну 2000-х. Некалькі разоў мы з жонкай ездзілі ў Крым. У 2004 г. мы правялі мядовы месяц у севастопальскай Балаклаве. У 2005 г. мы пабывалі ў пасёлку Мірны пад Еўпаторыяй. А ў 2007 г. ізноў пабывалі ў рысе Вялікага Севастопаля: ў вёсцы Андрэеўка, якая лічылася часткай горада.


2004 год. Гэта мы на фоне генуэзскіх вежаў у Балаклаве. Так што на пытанне "Чый Крым?" ёсць больш варыянтаў адказаў, чым прапануюць прарасійскія, праўкраінскія актывісты і мясцовыя татары. Дарэчы, самі вежы іспісаны сучаснымі графіці, пераважна на рускай мове. У адным з графіці нехта падзякаваў Беларусі за добры сэкс... Вось такі кроскультурны дыялог.


Горны Крым мне спадабаўся больш, чым стэпавы ў раёне Еўпаторыі, а маёй жонцы наадварот: яна не аматар лазіць па гарах і хадзіць па жалезных мосціках уздоўж стромай скалы на далёкі пляж.

Цікава, што ў тым 2004 г. у Балаклаве пачаў працаваць музей на былой расійскай падводнай базе. Мы на фоне ўвахода ў музей. Недалёк ад музея была кінутая вайсковая частка з бітымі вокнамі. Шкадую, што тады не разумеў свае магчымасці фотаграфаваць не толькі каханую дзяўчыну :) З 2014 г мне туды дарогі ўжо няма...


А гэта стэпавы Крым, пасёлак Мірны. 2005 год. Мы смажым сасіскі каля мора. Дарэчы, набраць галінак як у Беларусі было нерэальна: вакол толькі зялёна-рыжа-чырвоная трава, і мы набралі дошак у гаражы аднаго з сяброў той сям'і, у якой мы гасцявалі.


Агульныя ўражанні таго часу

Тагачасны Крым быў царствам савецкага аўтамабіля. Сучасныя машыны на вуліцах належылі пераважна турыстам. У адным выпадку мясцовы мужык купіў "Запарожэц" толькі для форсу і ездзіў на ім адзін раз на год на тэхагляд. Праўда, у Севастопале жыццё было больш сучасным  і наладжаным. У канцы 2008-х сітуацыя стала мяняцца ў плане прагрэсу тэхналогіі. У 2008 годзе мы гасцілі ў Львове і мясцовыя жыхары жартавалі: "ездзім адпачываць у Турцыю, бо ў Крым дорага".

Крым быў звычайным рускамоўным рэгіёнам тагачаснай Украіны. У Мірным, напрыклад, калі ідзеш па звычайным савецкім пад'ездзе, бачыш шматлікія надпісы на сценах мясцовых хлопцаў на рускай мове. Адна жанчына скардзілася мне: "Навошта мне ведаць украінскую мову і разумець што напісана на вакзальных цэкліках? Чаму гэта нельга зрабіць цэклікі на рускай?" Аднак, не было там у прыватных размовах з мясцовымі жыхарамі нейкага адчування што крымчане лічаць сябе рускімі, якія выпадкова жывуць ва Ўкраіне. Усё, што я бачыў вельмі нагадвала аналагічныя рускамоўныя рэгіёны, дзе могуць не карыстацца ўкраінскай у паўсядзённым жыцці, не любіць украінскі ўрад, але пры гэтым спакойна ставіцца да ўсяго ўкраінскага.

Жыхары Крыма жылі бедна і сціпла. Даволі сур'ёзнай праблемай паўвострава быў недахоп магчымасцяў добрага працаўладкавання. У Еўпаторыі, у Мірным і ў Адрэеўцы бачыў шмат т.зв. "блашыных рынкаў": стыхійных ганлёвых кропак, дзе турыстам спрабавалі прадаць усё, што толькі можна: ад ракушак да старых савецкіх кніг. І гэта не толькі прадпрымальніцкая здольнасць крымчан, але і банальная спроба скарыстаць сезон заробкаў на ўсе 100, бо потым усе магчымасці будуць мінімальнымі.

Амаль паўсюль, дзе мы адпачывалі, былі праблемы з вадой, за выключэннем гасцінічных домікаў. Таму добра мыцца пасля мора артымоўвалася не заўсёды

Самае смешнае

Так атрымалася, што менавіта з адпачынку ў Мірным у мяне засталіся самыя смешныя ўспаміны. Яшчэ калі мы ехалі на аўтобусе з Еўпаторыі ў Мірны дзесьці каля 6:00 і міналі нейкі аўтобусны прыпынак, на якім стаяла пара жэўжыкаў. Я сустрэўся поглядам з адным з іх і ён паказаў мне сярэдні палец. Не проста паказаў, а пакруціў ім, каб я бачыў, што гэта мяне ён так "вітае" ў сваім горадзе. Цікава, а як гэты хлопец (ўжо даўно мужык) зараз жыве і як яго закранулі перамены 2014 г?

* У Мірным мы з жонкай аднойчы ішлі на культурнае мерапрыемства і я быў у кашулі з гальштукам. Нейкая немаладая жанчына ўбачыла мяне і пачала крычыць на ўсю вуліцу:

-- Вось нарэшце мужчына з'явіўся ў нас! Хоць адзін з гальштукам! А ўсе астатнія тут -- свінні!!!

* У час нашага адпачынку ў Мірным там праходзіў фестываль "Казантып". Нехта са знаёмых гаспадара, у якога мы здымалі пакой, быў сведкам размовы двух мясцовых бабуль:

-- Я здолела падыйці бліжэй да "Казантыпа" і слухала чым яны там займаюцца, -- выхвалялася адна.

-- А я глядзела ў дзірачку ў сцяне на ўсё, што яны там рабілі! -- пакрыла сваім козырам другая.

А як цяпер

Наколькі мне атрымалася даведацца ад розных жыхароў паўвострава, за апошнія гады жыць стала некалькі цяжэй. Многім уласнікам жылля даводзіцца плаціць шмат кампаніям, якія прадстаўляюць таварыствы ўласнікаў ці камунальныя паслугі (я тут не ва ўсім разабраўся, але, па маіх звестках, гэта прывяло да таго, што частка людзей проста прадала свае дамы і пераехала жыць у іншыя месцы). 

Калі верыць расійскім блогерам, якія пераехалі жыць у Крым з іншых рэгіёнаў Расіі, адна з самых значных праблем паўвострава -- гэта дарагоўля.


Гэта фота з пляжа "Аркадзія" ў Адэсе. 2019 год. Як бачым турыстычныя кампаніі і гасцініцы скупаюць месцы каля пляжа, што стварае цяжкасці мясцовым жыхарам і "дзікім" турыстам знаходзіць сабе "месца пад сонцам" ва ўсіх сэнсах слова. Наколькі мне вядома, такая ж праблема ёсць і ў Крыму, але там сітуацыя ўскладняецца узроўнем карупцыі і негалоснай забаронай на пратэсты.
Можна яшчэ ўзгадаць праблемы свабоды слова, рэлігіі, інфармацыю пра нейкія дзеянні супраць крымскіх татар з боку расійскай адміністрацыі, падобныя крыху на палітыку КНР адносна ўйгураў. Ёсць і праблемы ўзаемаразумення паміж тымі, хто даўно жыве на паўвостраве, і тымі, хто туды пераехаў у 2014 годзе. Але пакуль маю мала дакладнай інфармацыі...

Крым стаў першым месцам, дзе я купаўся ў моры, і нейкім напамінам аб маёй зніклай маладосці. Магчыма, ў будучым у мяне атрымаецца туды вярнуцца, але зараз застаецца толькі шкадаваць, што за той кароткі адрэзак часу фоткаў амаль выключна сваю каханую жонку і цяпер маю так мала візуальных напамінаў пра сам Крым...

16.08.2020

Пиянзины. Часть 2. Из семейного архива моего деда

 Так сложилось, что пишу этот пост в день, когда в стране идут массовые мирные протесты рекордных масштабов. Казалось бы, логичнее было бы писать о текущих событиях, но я со своим непредсказуемым свободным временем (и таким же непредсказуемым интернетом) решил сегодня продолжить работу по публикации архива моего деда, которому я обещал. Тем более, что не знаю, как дальше будут обстоять дела и будет ли у меня возможность вообще что-то писать. Вот первая часть архива, в основном, сканы семейного альбома. А в этой я публикую еще некоторые документы. Поехали!

Еще немного из альбома



В россыпи (т.е. не вклеенный в альбом) находился снимок 1951 года, подаренный  на память солдатом моего деда. Надпись: "На память гвардии лейтенанту Пиянзину Дмитрию от гвардии рядового Смирнова Ан. Ал. Хотя и неважное фото, но все-таки личность похожа. Пусть останется мое фото у лучшего командира 19 II 51г."



Дед на прогулке с моей мамой, вероятно г. Стендаль (ГДР), 1954 год. Надпись: "родителям от сына и внучки из Германии. 1954 год. На прогулке с Людочкой."


Эта группа фотографий не была подписана в альбоме, но "чуйка" историка подсказала мне прогнать ее через скан. Как и в случае с рядовым Смирновым, кто-то может узнать своих и написать об этом в комментарии.
 

Дед смотрит с моей мамой телевизор. Вероятно, 1960-е гг.


Дед и бабушка в Крыму. Алушта. 1964 г.

Этот кадр исторической ценности не имеет, но все же. Здесь мой приемный отец получил диплом об окончании военно-политического училища и стоим слева направо: дед, папа, мама и я на площади Ленина (сейчас -- площади Независимости, на которой в эти минуты идет масштабный митинг недовольных властью). 7 июля 1984 г.

Нина Николаевна Пиянзина (Староверова) (1926-2003). Немногочисленные сведения и документы

Моя бабушка была не очень общительной в зрелом возрасте, и фотографироваться не любила. Все ее документы сохранились благодаря усилиям деда. Знаю, что она росла в Татарстане в многодетной семье, что в годы Великой Отечественной поехала учиться на фармацевта в Казань и жила там очень бедно. Каким образом и почему она вышла за моего деда из рассказов моих "стариков" установить не представляется возможным. Но ее трудовая книжка говорит о том, что профессии фармацевта она отдала с 1947 по 1982 г., и это в условиях многочисленных переездов по съемным квартирам с мужем-военным. (Свою квартиру в Минске Пиянзины получили только в 1969 г.).


Нина Николаевна, видимо слева (?) с подругой (?) в Казани как студента 1 курса медтехникума. Раз ей еще 17 лет и она в зимней одежде, то это должно быть декабрь 1944 года. Надпись: "На память всем родителям и сестрам, и братишкам из г. Казани ст(удент)ки 1 курса мед. техникума. 17 лет."

Свидетельство Н.Н. Староверовой об окончании Казанской фармацевтической школы в 1947 г. с присвоением звания "помощник провизора"

Страницы 2-3 трудовой книжки моей бабушки. Ее работа в Ново-Письмянке (Татарстан) 1947-50 гг


Страницы из профсойзного билета Н.Н. Староверовой за 1948-50 гг. Кстати, привет всем, кто думает, что профсоюзный сбор составлял копейки во все времена СССР и не было инфляции. В ту пору 100 сталинских рублей были не очень большими деньгами (см. сцену поимки Фокса в сериале "Место встречи изменить нельзя") и взнос 2-5 руб это было не очень много. Во всяком случае до хрущевской денежной реформы.

В следующей части - рабочие документы деда и некоторые сохранившиеся документы тети Светланы, его младшей дочери.

22.07.2020

Когда можно перевести по-другому

Еще немного в тему советов переводчика. Есть известные "ляпы" переводов, некоторые из которых разбираются в пособиях по переводу, например, в книгах Слеповича, Миньяр-Белоручева (nation с английского лучше переводить как "государство", а не "нация", а preservative - это вообще "консервант"). Вот здесь я писал, к примеру, как пренебрегают советами белорусского мэтра переводоведения Слеповича белорусские составители учебников по английскому.

А сегодня речь пойдет о переводах, в которых были, по моему мнению, допущены небольшие ляпы, и о моих вариантах исправить ситуацию.

1


В русской озвучке комедии "Мне хватит миллиона " (другое название -- прямой перевод с английского: "Открытый чек" (Blank Check)) когда главный герой приходит в банк обналичить чек, его спрашивают "Juice?" имея в виду не он ли курьер по имени Джус, а мальчик понимает вопрос как предложение налить сока, вполне кстати нормальное для гостя или клиента, и вежливо отказывается. Чтобы выйти из положения, слово Juice перевели в этом месте на русский, а имя курьера-уголовника так и оставили Джус.

Думаю, лучше было бы последовательно называть преступника Соком (может и глуповатая кличка, но для комедии сойдет, да и в уголовном мире и не такие бывали) и тогда не понадобилось бы колдовать над озвучкой, оставляя и русское, и английское звучание, и отвлекать зрителя от сюжета тонкостями перевода.

2

Недавно вышел замечательный перевод ранее неизвестного рассказа Э. Хемингуея на белорусский язык под названием "Апантанасць пагоні" (всех, кто читает эти строки, прошу перейти по этой ссылочке и заценить его, ведь, если вы понимаете по-русски, то прочитать по-белорусски точно сможете). Этот перевод Дарьи Литвиновой действительно хорош. Во-первых, человек открыл тем, кто не владеет английским, содержание редкой книги. Во-вторых у переводчика получилось передать мысли автора и дух произведения практически без замечаний. Как человек, переводивший Хемингуея на белорусский, в первую очередь говорю коллеге "шчыры тлусты дзякуй!!!". А теперь скажу с чем оказался несогласен.

Моторную лодку заправляют не газом, а бензином (американский вариант gas). Другая шероховатость, хотя не такая существенная, как первая, -- непоследовательность использования кириллицы и латиницы в названиях мест и компаний: Standard Oil написано по-английски, остальные названия затранскрибированны с испанского или английского белорусской кириллицей. Думаю, лучше было бы последовательно написать "Стандард Ойл"

Есть и другие ситуации, когда можно было бы перевести не так как принято. Иногда, я вынужден писать устоявшиеся неудачные переводы названий в своей работе вроде "естественно-научный филологический центр республиканцев" (такого нет, это просто пример).

Желающие могут написать в комментариях свои примеры неудачных переводов :)

Иллюстрация взята с сайта "Кинопоиск"

Избранное сообщение

Метэаназіранні 2026 г.

 Працягваю свае назіранні за глабальным пацяпленнем. У мінулым годзе рабіў падрабязны агляд , у гэтым вырашыў пісаць крыху лаканічней. Студз...

Зараз чытаюць